IZABRANA DELA I ČLANCI

 

IZABRANA DELA I ČLANCI
 

 
O PASTIRU I PASTIRSTVU
 
OSNOVNA NAČELA PRAVOSLAVNOG PASTIRSTVA
 
Opštenje duša u Hristovom blagodatnom Carstvu
 
Najviši oblik ovakvog širenja svoje individualnosti jeste dobri pastir. Apostol Pavle gubi svoj lični život, za njega je život Hristos, kao što je rekao (v. Flp. 1, 21-26). Ovo jedinstvo pastira sa Hristom i s pastvom nije samo apstraktno jedinstvo, već je istinsko, suštinsko: Da svi jedno budu, kao Ti, Oče, što si u Meni i Ja u Tebi, da i oni u nama jedno budu da svijet vjeruje da si Me Ti poslao (Jn. 17, 21) i na drugom mestu: da budu usavršeni u jedno (Jn. 17, 23). To nije jednodušnost, nije jednomislenost, već je jedinstvo po suštini, jer je nalik na njega – jedinstvo između Oca i Sina. Istina, nakon pada ljudskog roda jedinstvo naše prirode je u našoj svesti potpuno pomračeno, premda nije nestalo u stvarnosti, već je samo oslabilo kod ljudi, o čemu su potpuno jasno učili oci Crkve (posebno svetitelj Grigorije Niski u pismu Avaliju „o tome da nema tri boga“), već ga je Hristos vaspostavio (v. Ef. 2, 15); ko se sjedinjuje sa Hristom, postaje jedno s Njim, tako da više ne živi radi toga, već živi u njemu Hristos (v. Gal. 2, 20), on već Njime ili kroz Njega može da ulazi i u prirodu bližnjih, prelivajući u njih blagodatni sadržaj Hristovog duha, kroz to ih vraća postepenom suštinskom jedinstvu novog Adama, po rečima Gospoda: kao što Ti Mene posla u svijet, i Ja njih poslah u svijet. Ja posvećujem sebe za njih, da i oni budu posvećeni istinom. Ne molim pak samo za njih, nego i za one koji zbog riječi njihove povjeruju u Mene: da svi jedno budu, kao Ti, Oče, što si u Meni i Ja u Tebi, da i oni u nama jedno budu da svijet vjeruje da si Me Ti poslao. I slavu koju si Mi dao Ja sam dao njima, da budu jedno kao što smo Mi jedno (Jn. 17, 18-22).
Sad je, mislimo, postala jasna sila unutrašnjeg pastirskog raspoloženja, raspoloženja sastradalne ljubavi: koji prebiva u ljubavi, u Bogu prebiva (1 Jn. 4, 16); zato pastir, makar se molio i u svojoj osamljenosti, ali goreći u revnosti za spasenje bližnjih ili savetujući ih rečju, biva jedno s Bogom i njegova misao, i osećanje, koje tuguje zbog bližnjih, više nisu nemoćni poriv, koji ne ide dalje od njegovog sopstvenog bića, već se, zaodeti u blagodatno opštenje s Bogom, useljavaju u prirodu onih koji postaju vernici i poput jevanđelskog kvasca izaziva uskisavanje i borbu o kojoj je gore bilo reči.
Filosofsko objašnjenje ovog neposrednog uticaja pastirskog raspoloženja, pastirske molitve i reči, po kojima se tačno prepoznaje dobar pastir i razlikuje od najamnika, odnosno takvu filosofsku osnovu za pastirski uticaj predstavlja učenje o jedinstvu ljudske prirode, zbog koje jedna ličnost može neposredno da uliva u drugu deo svog sadržaja. Ovakva pojava je nemoguća u svetskom životu, jer je jedinstvo prirode pokolebano padom i vaspotavlja se samo u iskupljenom čovečanstvu, u blagodatnom životu Crkve, u novom Adamu – Hristu. Dobri pastir koji se sjedinjuje s Njim živi u zajednici s Njim i s dušama svojih bližnjih, vraćajući ih jedinstvu koje Hristos ponovo vaspostavlja. Ovo blagodatno jedinstvo ne služi samo kao objašnjenje mogućnosti pastirskog služenja, već i kao nadahnjujući početak delatnosti za one koje je Gospod postavio za pastire i učitelje, dok ne dostignemo svi u jedinstvo vjere i poznanja Sina Božijega, u čovjeka savršena, u mjeru rasta punoće Hristove; da ne budemo više mala djeca, koju ljulja i zanosi svaki vjetar učenja, obmanom ljudskom, i lukavstvom radi dovođenja u zabludu; nego da budemo istinski u ljubavi da u svemu uzrastamo u Onoga Koji je glava – Hristos. Od Koga sve tijelo, sastavljano i povezivano pomoću svih zglavaka, tako da jedan drugog potpomaže po mjeri svakog pojedinog člana, čini da tijelo raste na izgrađivanje samoga sebe u ljubavi (Ef. 4, 13-16). Svaka delatnost, osim uverenja u svoje mogućnosti, mora biti praćena i jasnom predstavom o konačnom cilju, koji osmišljava ovu delatnost. Ovakav cilj i jeste pomoć postepenom uništavanju podele među ljudima, vaspostavljanju njihovog jedinstva po obrazu Presvete Trojice, po rečima Gospodnje oproštajne molitve. Panteizam je tuđ ovom jedinstvu zato što ono ne zahteva uništavanje ličnosti, već se useljava uz njihovo očuvanje, kao što se jedinstvo Božije čuva uz trojičnost lica. Zadatak pastira se upravo i sastoji u tome da služi postepenom bogoupodobljenju ljudi ili da, kako kaže sveti Jovan Zlatoust, čini ljude bogovima. Značajno je to što je odrešenost moralnog učenja od ovog sveštenog dogmata uzrok toga što i sam sadržaj morala gubi svoju uzvišenost i počinje da se koleba između dve krajnosti. Tako, je s katolicima, koji su raskinuli vezu između dogmi i morala i koji su moral vezali za filosofski individualizam i sveli njegove zahteve na suvo nabrajanje spoljašnjih obaveza. Panteizam koji se izrodio iz protestantskog racionalizma i želje da se oslobodi nomizma sholastičara mislio je da će za moralnost naći objektivne osnove u ideji opšteg jedinstva svih s celovitim svetom. Odvojivši se od vere i Svetog Predanja, protestantski racionalisti nisu mogli da nađu drugačije jedinstvo osim panteističkog poistovećivanja svih u jedinstvenom Božanstvu, koje potpuno guta individualni život. Oni kažu: „Moraš da voliš drugog zato što ste on i ti jedno isto; on kao i ti, nije ništa drugo do trenutna izdvojenost božanske celine, u kojoj vam je obojici suđeno da nestanete.“
Umesto morala dobija se istančani egoizam, koji ne izdržava kritiku, ni s logičke, ni s moralne tačke gledišta: nasuprot tome, moralni trud služitelja Pravoslavne Crkve, koji za konačni cilj ima jedinstvo svih u Hristu poput jedinstva Presvete Trojice, jeste velika istina i izvor stalnog nadahnuća za vernike, a posebno za pastire Crkve.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *