NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
b) Hrišćanski život, prosveta, umetnost
 
1. Pape su samo tako mogle doći do svoje svetovne vlasti što je sav život hrišćana na zapadu od ranog srednjeg veka bio čisto verski. Jer Zapadna crkva ima već od V veka posla sa novim narodima, bez kulture i nauke. Dajući im veru, ona im je dala sve uredbe za život, običaje i pravac mišljenja, iz svoje ruke.
Za širenje i utvrđivanje crkvenog ugleda i papske vlasti, kao i za utvrđivanje vere i morala, učinili su u to doba vrlo mnogo monaški redovi kojih Zapadna crkva ima više. Oni su obnavljali u narodu pobožnost i uopšte hrišćanski duh. Naročito su zaslužni tzv. prosjački redovi: franjevački, dominikanski. Kliniciani, benediktinci su svojim pokretom obnovili pobožnost i red u crkvi i digli papski ugled.
 

Sl. 12. Romanski stil (Crkva u Vormsu)
 
2. Niže i više škole na Zapadu su u ovo vreme u rukama Crkve. Prvi univerzitet, osnovan oko 1200. godine u Parizu, negovao je bogoslovske i filozofske nauke. I na ostalim, kao npr. Bolonjskom (za pravne nauke), predaju učeni kaluđeri. U crkvenoj nauci se razvio pravac poznat pod imenom sholastika, u kojoj se vera razrađuje samo razmišljanjem. Rimska crkva je izradila i svoju filozofiju koja počiva na Aristotelovoj filozofiji.

 

3. Kao što je sav život srednjeg veka na Zapadu bio pod okriljem i upravom vere i crkve, tako je bilo i sa umetnošću. Ona radi i stvara za potrebe vere. Od X v. prestaje se na Zapadu zidati bazilika i zida se u romanskom stilu. Osnova romanskog hrama je krst sa tri jednaka kraja i jednim dužim, tzv. latinski krst. Hram nema pritvora, ima tri lađe; srednja je još jedanput toliko visoka kao sporedne. Srednja lađa je zasvođena sa četiri do šest unakrsnih svodova, koji počivaju na jakim, zidanim, četvrtastim stubovima. Sporedne lađe imaju još toliko svodova. Prozori su svedeni polukrugom i mali su, da se ne bi slabili zidovi na kojima počiva teret. Pod uzvišenim oltarom je kripta, često kapela. Spoljašnost romanskog hrama odaje snagu i silinu, sklad i mir. Dve, četiri, pa i šest kula daju mu izgled jakog grada, koji mirno vlada okolinom. – Sam naziv stila, romanski, nije pravilan, jer se taj stil razvio iz bazilike ili iz vizantijskog stila.
Iz romanskog stila razvio se u XII v. gotski stil, koji se takođe pogrešno naziva tako. Nastao je u severnoj Francuskoj i Belgiji. Oznaka je gotskog stila visok svod koji se skuplja u šiljak. Takvi svodovi lakše nose velike terete, te su gotski hramovi često ogromni i po visini (do 161 t) i po prostoru na kome leže. Oni imaju visoko zasvođene prozore. Spolja su im zidovi poduprti polusvedenim potpornjima. Jedna, najviše dve kule streme prema nebu. I na kulama i na vratima, na prozorima i na svakoj sitnici na gotskom hramu streme sve linije gore k nebu i nose sa sobom pogled i duh čovekov. Zidanje nekih je počelo u XIII v., a završeno je u XVIII v. Neki uopšte nisu dovršeni (Notr Dam u Parizu).
Romanski stil je nastao u vremenu kada je zapadnim svetom vladala carevina, a gotski kada je vladala crkva.
4. Slikarstvo i skulptura ovoga doba stoje takođe u službi vere i od nje dobijaju ideje i polet. Uz čisto crkveno pesništvo valja pomenuti najveći srednjovekovni spev religiozne sadržine: Divina comedia, koji je spevao Dante Aligieri.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *