NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
VI. Bogosluženje
 
1. Kad se vera počela širiti van Palestine, među nejevreje, počeo se razvijati poseban hrišćanski kult. No i taj je ostao umnogom pod jevrejskim uticajem. Glavno hrišćansko bogosluženje ovoga vremena sastojalo se iz čitanja Staroga zaveta i apostolskih spisa, iz tumačenja onoga što je pročitano i pouke za život, iz zajedničkog pevanja psalama i himni i iz pričešćivanja.
 

Sl. 2. Unutrašnjost katakombe
 
Dan molitvenog sastanka bila je nedelja – Gospodnji dan – dan sunca, ali je bilo sastanaka i u druge dane. Toga dana su se redovno dva puta sastajali: pre izlaska sunca na molitvu, čitanje i pouku, zatim uveče da obave zajedničku večeru – agapu i pričest. Osim nedeljnog dana praznuje se Vaskrs, a sedmica pred Vaskrs smatra se osobito svetom. Vaskršnja svečanost slavi se i u to doba u zoru. Slavila se i Epifanija tj. Bogojavljenje i Božić zajedno, Pedesetnica i dani mučenika. Postilo se sredom i petkom i pred Vaskrs, na zapadu se postilo i subotom.
2. Mesta za bogosluženje. U najstarija vremena nisu hrišćani imali posebnih zgrada sa svoje skupove. Sastajali su se gde im je bilo najzgodnije. Za vreme Pavlovo su npr. hrišćani u Efesu bili iznajmili za svoje sastanke jednu školu. Pri kraju II v. bilo je već naročito zidanih hrišćanskih hramova. Za vreme Decija i Dioklecijana mora da je bilo mnogo hramova, jer oni naređuju da se ruše. Kada su hrišćani jače proganjani sklanjali su se na skrovitija mesta da obave bogosluženje – na groblja ili na poljska dobra.

Osobito sveta mesta bila su za hrišćane groblja. Svetinju grobova su štitili državni zakoni (utočište), te su se hrišćani skupljali na grobovima svojih mučenika. Nad njima su dizali omanje, s jedne strane otvorene, zgrade (memoriae) od kojih su današnje kapele. Posebna vrsta hrišćanskih zajedničkih grobalja jesu katakombe, velike podzemne nekropole. Nalaze se u Palestini, Africi, Mesopotamiji, na grčkim ostrvima, a naročito u Italiji i to oko Rima. To su čitave mreže pod zemljom kopanih hodnika koji se spuštaju u iste takve hodnike pod sobom. Takvih spratova ima po pet-šest. U zidove hodnika su urezivana ležišta i u njih zaziđivani mrtvi. Dužina rimskih katakombi, koje su najznamenitije, ceni se na skoro 900 kilometara, a broj mrtvih u njima ne može se ni ustanoviti. Misli se da su nastale već u I v. U VIII v. su im ulazi zatrpani, te su zaboravljene. Otkrivene su pri kraju XVI v.
Predmeti, natpisi i slike u katakombama vanredno su važni za istoriju hrišćanske umetnosti, života i običaja. Iz mnogobrojnih očuvanih slika po tavanicama katakombi i oko kubikula, kako se zovu ležišta za mrtve, vidimo da je hrišćansko slikarstvo u svojim počecima pomešano sa klasičnim i dohrišćanskim, kao što je i prirodno. Ima u katakombama npr. slika kako Orfej kroti svirkom životinje. Spasitelj se slika kao vrlo mlad pastir u kratkoj odeći sa jagnjetom na ramenima. Slikaju se predmeti i ličnosti iz Starog i Novog zaveta.
Neke hrišćanske svetinje se slikaju prikriveno – simbolički: krst kao grčko slovo „tau“ (t), ili u obliku kotve; slikom ribe, koja se često sreće, hteli su izraziti reči: „Isus Hristos Teu Ios Sotir = Isus Hristos Božji Sin Spasitelj.“ Svaka od tih reči počinje u grčkom jeziku jednim od slova reči ihtis, kako se grčki nazivala riba. Tip Bogomajke sa detetom u naručju ili na krilu ostao je isti u crkvenom slikarstvu od katakombi do danas. Osim tih slika religiozne sadržine ima u katakombama slika pokojnika, životinja i cveća.
Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *