NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
SRPSKA CRKVA
 
TREĆI DEO
 
I. Crkveni život Srba u Ugarskoj, Slavoniji i Hrvatskoj
pre velike seobe pod Arsenijem III.
 
a) Život u Ugarskoj
 
1. Od vremena Maričke i Kosovske bitke pa do konačnog pada srpske države selili su se Srbi, vlastela i narod, iz svoje postojbine u krajeve s leve strane Dunava, te su tako naselili današnji Banat, Bačku, Baranju i Srem. Srba je u tim južnim krajevima Ugarske bilo toliko da je mađarski kralj Matija posle pada despotovine u Srbiji, mogao da obnovi srpsku despotovinu na svome zemljištu. Tu despotovinu je predao kao feudum Vuku Grguroviću, unuku despota Đurđa Brankovića (1471). Despotska su sedišta bila, u toku vremena, mesta Slankamen, Kupinovo, Berkasovo, Morović.
Kada su Turci uzeli Beograd (1521), a pet godina posle toga i ceo Srem, pojačane su srpske naseobine u južnoj Ugarskoj toliko da je ta zemlja smatrana srpskom. Mađari su se povukli dalje na sever. Srpskih naselja je bilo i u gornjoj Ugarskoj (Budim, Sentandreja, Stoni Beograd, Komoran, Jegra, Veliki Varadin itd. U Sentandriji ima do danas sedam pravoslavnih crkava).
2. Iseljenici su, kako to obično biva, poneli sobom veliku ljubav prema svojoj veri i Crkvi, te se već u XV v. u južnoj Ugarskoj razvija naš crkveni život. U vreme despota Đurđa Brankovića (1427-1456) bilo je središte tog crkvenog života u beogradskoj mitropoliji, jer je Beograd sa Mačvom bio u mađarskim rukama. Mađarski kralj Matija je priznao srpsku Crkvu u svojoj državi. Za naš crkveni život u Ugarskoj zaslužni su naši despoti. Oni su od starih vladara nasledili osećaj dužnosti prema svojoj Crkvi, pa su se za nju starali. Možda su ti naši poluvladari učinili srazmerno i više od starih vladara – jer su mnogo manje imali.
3. Porodica despota Stevana Slepog. Stevan Slepi se nešto pre pada Smedereva sklonio u Zetu. U Skadru se oženio Angelinom, kćerkom Đorđa Arijanita, a rođakom Đurđa Kastriota. Zatim je otišao svojoj sestri Katarini Celjskoj i nastanili su se u friaulskom (furlanskom) Beogradu, na mletačkom zemljištu. Imao je dva sina: Đorđa i Jovana. Posle očeve smrti došla su oba sa materom u Ugarsku (1486) i dobila su u vlast despotovinu. Ma da su obojica dugo živeli u čisto rimokatoličkoj sredini, bili su i oni i mati odani svojoj veri i Crkvi. Đorđe se odrekao despotstva i zakaluđerio se pod imenom Maksima. Posle smrti brata Jovana otišao je za neko vreme sa materom u Vlašku. Kao vlaški mitropolit bavio se i važnim državnim poslovima. Posle se vratio u Srem i postao sremski mitropolit (1508). Sedište mu je bilo u njegovoj zadužbini manastiru Krušedolu. Majka Angelina podigla je kod Krušedola ženski manastir. Svi su članovi te despotske porodice proglašeni za svete. Kada su Turci 1716 g. spalili Krušedol, izgorela su i njihova tela. Uspomena na majku Angelinu i njene sinove očuvana je u lepoj narodnoj pesmi Smrt Jova Despotovića.
U Baranji i gornjem Sremu čuva se uspomena na Stevana Štiljanovića, koga narod takođe smatra despotom. Rodom je iz Paštrovića, a u Srem je došao za vreme turskog nadiranja. Zabeleženo je da je u gladnim godinama delio narodu hranu iz svojih žitnica. I on je proglašen za svetoga. Telo mu leži u manastiru Šišatovcu u Fruškoj Gori.
Manastiri. Najstariji Fruškogorski manastiri su podignuti u despotsko doba. Krušedol i Hopovo su iz XVI. v. Ostali su podignuti kad su Turci ovladali Sremom i ugarskim krajevima. Neki su postajali još pre nego što je obnovljena patrijaršija, a svi postoje pre seobe pod Arsenijem III. Iste su starine i naši manastiri po Banatu, Bačkoj i u krajevima današnje Ugarske. Na broj ih je do četrdeset.
Episkopije. Kada je Ugarska pala pod Turke osnovano je za tamošnje Srbe već u XVI. v. nekoliko episkopija. U tom š XVII. v. pominju se pored episkopa u Budimu episkopi u Mohaču i Sigetu, u Jegri i Segedinu, u Vršcu i Bečkereku, Temišvaru, Jenopolju, Aradu, Vel. Varadinu.
Naši manastiri i episkopije u krajevima Ugarske imali su dvostruku istorijsku zadaću: da održe u narodu pravoslavnu veru i da mu očuvaju nacionalnu svest. Obe su zadaće dobro izvršili.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *