NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
SRPSKA CRKVA
 
g) Sveštenstvo, prosveta, hrišćanski život
 
1. Episkopi, arhimandriti i igumani većih manastira bili su često iz vlasteoskih porodica. Svetovni sveštenici bili su većinom iz meropskog reda. No bilo je sveštenika i iz vlasteoskih porodica, a mnogi su zbog zasluga dizani u red vlastele. Činovnici po našim državama srednjeg veka izlazili su obično iz pismenih svešteničkih porodica (Popovići).
2. Episkopi su se izdržavali od imanja svojih manastira. Uz to su njihovi egzarsi ubirali od naroda i sveštenstva crkveni porez – dimnicu i vrhovinu. Parohijski sveštenici su živeli od svog imanja. Većinom su se bavili ratarstvom, stočarstvom i pčelarenjem. Koji nije imao svoga imanja dobijao je, po zakonu, tri njive od sela, grada ili svoga vlastelina. I sveštenicima je narod davao stalan prinos koji se zvao bir, a sastojao se od poljskih i stočarskih proizvoda.
Prosveta i pismenost. 1. Kada je sv. Kliment počeo svoju misiju meću našim starima, osnovao je on i školu za obrazovanje sveštenika i drugih crkvenih služitelja. Naše prvo sveštenstvo je, dakle, bilo i pismeno i spremno za svoj poziv. Drukčije i nije moglo biti kad se hrišćansko versko učenje nalazi u knjigama, iz knjiga se obavlja bogosluženje, a i crkveni zakoni su u knjigama.
U vreme Nemanjića nije bilo naročitih bogoslovskih učilišta, ali je sveštenstvo i tada moralo biti i pismeno i spremno za svoj poziv. Sveti Sava je zahtevao od sveštenika i episkopa da dobro proučavaju crkvene zakone i uredbe i da narod upućuju i usmeno i pismeno.
2. U prvim vekovima srpske Crkve negovali su pismenost više svetovni sveštenici nego kaluđeri. Tako je bilo sve do XIV. v. No već u tome veku, a naročito u XV. bave se knjigom više kaluđeri nego svetovno sveštenstvo. Bolje obrazovani sveštenici primali su u svoje domove po koga vlasteoskog sina, po koga mladića koji se sprema za sveštenika, pa su ih zajedno sa svojim sinovima učili knjizi. Narodna pesma pamti da je Kraljević Marko učio kod prizrenskog protopopa Nedeljka. Tu su učili i crkveno pojanje, a znali su ga ne samo budući sveštenici nego i vlasteoski i vladarski sinovi. Obavljanje obreda i drugih pastirskih dužnosti učili su sveštenički kandidati obavljajući niže crkvene dužnosti uz episkopa, po manastirima ili kod koga sveštenika.
3. Uz čitanje i obično pisanje učilo se kod sveštenika i lepo pisanje koje je bilo potrebno za prepisivanje knjiga. Sa tom pisarskom veštinom išlo je i slikanje minijatura i šaranje početnih slova, kao i pravljenje mastila i boja, topljenje zlata, prepariranje kože, rezanje pera, prošivanje i koričenje knjiga i sl. Sve se to do XIV. v. učilo kod svetovnih sveštenika, a docnije po manastirima.
Hrišćanski život. Iz Dušanova Zakonika vidimo da je Crkva još i u to vreme imala da se bori sa starom navadom nevenčanih brakova kod vlastele i kod naroda. Postojala je još i otmica devojaka. Bilo je i praznoverja. Verovalo se u vukodlake, prekopavali su grobove da ih nađu i da spaljuju lešine. Zakon je za taku radnju strogo kažnjavao. Mađioničari, vračari i otrovnici kažnjavani su po crkvenim zakonima. Lepa je odredba Zakonika da se sirotica oprašta od dažbina, a siromah da ima pred sudom svoga branitelja. To je, svakako, uticaj hrišćanskog morala na državne zakone. Inače je u to vreme i kod Srba bilo mazija ili Božjih sudova kojima su osumnjičeni dokazivali svoju nevinost. (Nošenje ugrijanog železa od crkvenih vrata do oltara i sl.).

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *