NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Knjige i izabrani članci » RODOLJUBLJE I DOMOLJUBLJE

RODOLJUBLJE I DOMOLJUBLJE

Sveštenik Gojko Perović

RODOLJUBLJE I DOMOLJUBLJE
Crkva Hristova duhovno vodi jedan narod (etnos) ne dozvoljavajući mu da sam sebe obogotvorava, da sam sebe drži za najveću vrijednost, i uopšte da postupa onako kako čine narodi koji od sebe stvaraju naciju. Savremeno poimanje nacije i nacionalnog, plod je građanskog i sekularnog viđenja društva. Po njemu, jedan narod se identifikuje, sebe razumije i prepoznaje kroz državu. Država je politička tvorevina toga naroda, njegov izgrađeni, racionalno dogovoreni ili ugovoreni prostor za život. Narod uobličen i zaokružen takvom državom postaje nacija, i taj zapadni koncept nacije, kao okupljanja ljudi oko jedne države, i njihovo prepoznavanje kroz tu državu, već predstavlja aksiom političkog mišljenja.
Tu je država, kao dom građana, najveća vrijednost društvene stvarnosti, štaviše, čuvar te stvarnosti i čuvar građana (koji su istovremeno njeni tvorci i njeni podanici). Sa druge strane, takvi građani, sve manje imaju potrebu da svoj identitet nalaze u vandržavnim formama, pa čak i u duhovnim sferama. Drugim riječima, za savremeni nacionalizam, država sa svojim upravnim, ekonomskim i sudskim strukturama jeste neka vrsta božanstva, koja crpi svaku čovjekovu potrebu da se ostvari i kao političko i kao duhovno biće. O tome koliko je moderni evropski nacionalizam suprotstavljen izvornim duhovnim načelima hrišćanstva, govori jedan od ideologa građanske države Ž..Ž. Ruso, kada opominje da su istinski vjernici (zbog svoje vezanosti za Boga i Nebesa) krajnje nepodesni za učešće u stvaranju i čuvanju države.
Crkva slijedi drevno biblijsko proročanstvo da će Nebesko Carstvo sabrati sve narode u zajednicu, za koju Sv. Apostol Pavle kaže, da neće poznavati ili bar neće smatrati važnim rasne i narodne razlike. Takva stvarnost nije zasnovana na ljudskim domišljanjima i dogovaranjima, već na blizini Boga Živoga koji svojom ljubavlju svu tvorevinu ujedinjuje. Samo iz te perspektive Svetoga i Nebeskog moguće je razumjeti događaje hrišćanske istorije kada npr. bugari, svog velikog političkog protivnika Milutina Nemanjića, već skoro osam vjekova poštuju kao Sv. Kralja. To je istinska ljubav među narodima na djelu, a na riječima političkih deklaracija, koje nikako da zažive.
Cijela priča o crkvenom antinacionalizmu, o duhovnom prevrednovanju i prevazilaženju opčinjenosti državom, može naći svoj izraz u jednostavnom biblijskom rječniku, razumljivom za našu svakodnvnicu. Ovdje upućujemo na razliku između pojmova dom i rod. Kroz to razlikovanje može postati jasnija problematika unutar-crnogorskih podjela koja se upravo projavljuje kroz pitanje nacije, države i naroda.
Dom i domoljublje ukazuje na mjesto, prostor za življenje i upućuje na identitet koji se zasniva na zidinama kuće, međama imanja. U nekom ideološkom i duhovnom kontekstu domoljublje može da se prepozna kao svijest o uzvišenosti ili najvećem značaju doma, imanja, upravo države za naše samoprepoznavanje (identitet).
Rod i rodoljublje govore o porodu, o naslednoj, krvnoj vezi među ljudima; o identitetu zasnovanom na očinstvu i sinovstvu. Ideološki duhovno ovo se ne odnosi samo na biološko, genetičko nasleđe, već i na duhovno predanje, koje se prenosi pokoljenjima.
 
Poznavanje osnovnih biblijskih događaja i crkvenih načela, upućuje nas na judeohrišćanski odnos prema rodu kao nečem Svetom, vezanom za Boga, dok se dom, makar ovaj zemaljski, upravo u smislu države i carstva, shvata kao nešto prolazno, često i ometajuće. Od Avramovog izlaska iz zemlje njegovih otaca u novu zemlju koju mu Bog otkriva, preko fenomena Izrailja koji postoji i opstaje bez države, u pustinji; Božijeg neodobravanja prve jevrejske države; Hristovog odnosa prema zamaljskom carstvu; i rađanja Crkve i njenog trovjekovnog opstajanja u podzemljima ondašnjeg carstva – do jednog, slobodno se može reći pravila, da se prvi i najveći pravoslavni državotvorci i državnici monaše, i sa omalovažavanjem se odnose prema slavi svojih tronova i kruna – otkriva nam se lik naroda koji zemaljski dom i svaku vrstu države, doživljava tek kao moguće sredstvo ostvarenja svoje jevanđelske misije.
Kada je u pitanju pojam roda, tu vidimo jednu sasvim drugu sliku. Česte i naročite isticajne biblijske genealogije (rodoslovi), nerijetko Božije predstavljanje kao „Boga otaca i predaka“, naglašeni značaj samog Hristovog tjelesnog porijekla; pojam novozavjetnog duhovnog očinstva i predanjske vjere; misija Crkve kroz istoriju ostvarena putem odnosa novih hrišćanskih pokoljenja prema vjeri otaca – sve to čini rod i narod, kategorijom istorije i stvarnosti, bez koje je stvarni život Crkve na zemlji nezamisliv.
Mislimo, da je sasvim razumljivo savremeni nacionalizam pročitati kao svojevrsno domoljublje, a rodoljublje kao svijest o pripadnosti hrišćanskom rodu i ma kom zemaljskom narodu, koji budući kršten, i učesnik sveštene istorije, hrli ka nebeskoj – božanskoj zajednici naroda.
Otuda je i u ovdašnjoj crnogorskoj podjeli jednog naroda na dvije i više nacija, potpuno jasno da se u crnogorskoj naciji prepoznaju oni koji iznad svega ljube svoj viševjekovni crnogorski dom. U toj zajednici pored velikog broja časnih i iskrenih ljudi, kao po pravilu, gotovo da nema onih koji ispovijedaju pravoslavnu vjeru i crkvene životne nazore. Na drugoj strani su oni koji više od svoga crnogorskog doma ljube sopstveni srpski rod, a kroz taj rod, čućete ih kako upravo ljube Božiju Svetinju, i srešćete tamo crkvene ljude i u sred njih, kao najvišu čuvarsku gore opisanog rodoljublja u Crnoj Gori, prepoznaćete Pravoslavnu Crkvu sa njenim svetim podvižnicima i mučenicima. Naravno, ima tu i trećih i četvrtih, manje brojnih, koji prilično protivprirodno traže državu po mjeri crkve, ili nekakvu nacionalnu Crkvu po mjeri države, ali tu se već otvaraju dubine besmisla, o kojima je teško pozitivno govoriti.
 
Sveštenik Gojko Perović
Paroh cetinjski
   

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *