NASLOVNA » Društvo, Pomesne Crkve, TRAGOVI U VREMENU » Sveti Sinod RPC povodom nasrtaja Carigradske patrijaršije na njenu kanonsku teritoriju
Sveti Sinod RPC povodom nasrtaja Carigradske patrijaršije na njenu kanonsku teritoriju

Sveti Sinod RPC povodom nasrtaja Carigradske patrijaršije na njenu kanonsku teritoriju

Moskva, 15. oktobar 2018. g.

Izjava je usvojena na zasedanju Svetog sinoda Ruske Pravoslavne Crkve 15. oktobra 2018. godine u Minsku.

Sveti sinod Ruske Pravoslavne Crkve je s najvećim bolom primio saopštenje Carigradske patrijaršije o odlukama koje je Sveti sinod ove patrijaršije doneo 11. oktobra 2018. godine: o potvrđivanju namera za „davanje autokefalnosti Ukrajinskoj Crkvi“; o otvaranju „stavropigije“ Carigradske patrijaršije u Kijevu; o „vraćanju u arhijerejski ili jerejski čin“ vođa ukrajinskog raskola i njihovih sledbenika i „vraćanju njihovih vernika u crkveno opštenje“, o „ukidanju važenja“ saborne povelje Carigradske patrijaršije iz 1686. godine koja se odnosi na predaju Kijevske mitropolije u sastav Moskovske patrijaršije.

Ove nezakonite odluke Sinod Carigradske Crkve je usvojio jednostrano, ignorišući apele Ukrajinske Pravoslavne Crkve i sve punoće Ruske Pravoslavne Crkve, kao i bratskih Pomesnih Pravoslavnih Crkava i njihovih poglavara i arhijereja za svepravoslavno razmatranje pitanja.

Stupanje u opštenje s onima koji su otišli u raskol, a tim pre s onima koji su izopšteni iz Crkve jednako je odlasku u raskol i strogo se osuđuje kanonima Svete Crkve: „Ako… neki episkop, prezviter, đakon ili bilo ko od klira opšti s onima koji su odlučeni od opštenja, neka sam bude van crkvenog opštenja kao onaj ko izaziva smutnju u crkvenom činu“ (Drugo pravilo Antiohijskog sabora; Deseto i jedanaesto Apostolsko pravilo).

Odluka Carigradske patrijaršije o „obnavljanju“ kanonskog statusa i primanju u opštenje bivšeg mitropolita Filareta Denisenka koji je izopšten iz Crkve ignoriše niz doslednih odluka Arhijerejskih sabora Ruske Pravoslavne Crkve čije važenje ne podleže sumnji.

Odlukom Arhijerejskog sabora Ukrajinske Pravoslavne Crkve donetom 27. maja 1992. godine u Harkovu, mitropolit Filaret (Denisenko) je zbog kršenja obećanja koja je dao zaklevši se na krstu i Jevanđelju na prethodnom Arhijerejskom saboru Ruske Pravoslavne Crkve svrgnut s Kijevske katedre i zabranjeno mu je da služi.

Arhijerejski sabor Ruske Pravoslavne Crkve je odlukom od 11. juna 1992. godine potvrdio odluku Harkovskog sabora i lišio je Filareta Denisenka čina, a ujedno i svih svešteničkih zvanja zbog sledećih optužbi: „Surov i nadmen odnos prema potčinjenom kliru, diktat i ucena (Tit. 1. 7-8; Dvadeset sedmo Apostolsko pravilo); sablažnjavanje vernika ponašanjem i ličnim životom (Mt. 18:7; Treće pravilo I Vaseljenskog sabora, Peto pravilo VI Vaseljenskog sabora); kršenje zakletve (Dvadeset peto Apostolsko pravilo); Javna kleveta i hula na Arhijerejski sabor (Šesto pravilo II Vaseljenskog sabora); obavljanje sveštenodejstava, uključujući rukopolaganje u toku važenja zabrane (Dvadeset osmo Apostolsko pravilo); izazivanje raskola u Crkvi (Petnaesto pravilo Dvokratnog sabora).“ Sva rukopolaganja koja je Filaret obavio u stanju zabrane od 27. maja 1992. godine i zabrane koje je on odredio proglašeni su nevažećim.

Bez obzira na mnogobrojne pozive na pokajanje, Filaret Denisenko je nakon lišavanja čina nastavio raskolničku delatnost, između ostalog, u granicama drugih Pomesnih Crkava. Odlukom Arhijerejskog sabora Ruske Pravoslavne Crkve 1997. godine izrečena mu je anatema.

Navedene odluke priznale su sve Pomesne Pravoslavne Crkve, uključujući Carigradsku Crkvu. Između ostalog, Njegova Svetost Patrijarh carigradski Vartolomej je 26. avgusta 1992. godine u odgovoru na pismo Njegove Svetosti Patrijarha moskovskog i cele Rusije Aleksija II povodom svrgavanja Mitropolita kijevskog Filareta napisao: „Naša Sveta Velika Hristova Crkva priznajući punoću nadležnosti Vaše Najsvetije Ruske Crkve u vezi s ovim pitanjem prihvata sinodalnu odluku o gore navedenom.“

U pismu Njegove Svetosti patrijarha Vartolomeja Njegovoj Svetosti patrijarhu Aleksiju II od 7. aprila 1997. godine o izricanju anateme Filaretu Denisenku navodi se: „Dobivši obaveštenje o pomenutoj odluci obavestili smo o njoj hijerarhiju našeg Vaseljenskog Prestola i molili da ubuduće nema nikakvo crkveno opštenje s pomenutim licima.“

Danas, nakon više od dve decenije, Carigradska patrijaršija je zbog političkih razloga promenila svoj stav.

U svojoj nameri da opravda vođe raskola i „ozakoni“ njihovu hijerarhiju Sveti sinod Carigradske Crkve se poziva na nepostojeće „kanonske privilegije Carigradskog patrijarha da prima apelacije od arhijereja i klirika iz svih autokefalnih Crkava.“ Ove pretenzije u obliku u kojem ih danas sprovodi Patrijarh carigradski nikad nisu uživale podršku punoće Pravoslavne Crkve: nemaju osnove u svetim kanonima i, između ostalog, direktno protivreče Petnaestom pravilu Antiohijskog sabora: „Ukoliko nekom episkopu… sude svi episkopi date oblasti, i svi mu saglasno donesu jedinstvenu presudu – takvom nipošto neka ne sude drugi episkopi, već neka saglasna odluka episkopa oblasti bude čvrsta,“ – takođe se odbacuju u skladu s praksom odluka Svetih Vaseljenskih i Pomesnih sabora i tumačenjima uglednih kanonista iz vizantijskog o novijeg vremena.

Tako Jovan Zonara piše: „Carigradski [patrijarh] se ne smatra uopšte sudijom svih mitropolita, već samo onih koji su mu potčinjeni. Jer se ni mitropoliti Sirije, ni palestinski, ni feničanski, ni egipatski, ne dovode mimo volje na njegov sud, već sirijskim sudi Patrijarh antiohijski, palestinskim – jerusalimski, a egipatskim sudi aleksandrijski, koji ih rukopolaže i kojem su potčinjeni.“

O nemogućnosti primanja u opštenje lica koje je osuđeno u drugoj Pomesnoj Crkvi govori 116. (118) pravilo Kartaginskog sabora: „Onaj ko se, nakon što je odlučen od crkvenog opštenja… prikrade u prekomorske zemlje kako bi bio prihvaćen u opštenje, treba da bude izbačen iz klira.“ O istom se govori u kanonskoj poslanici sabora papi Kelestinu: „Oni koji su u svojoj eparhiji odlučeni od opštenja, neka ne budu prihvaćeni u opštenje od strane tvoje svetinje… O kakvim god stvarima da se radi, one treba da se završe na svojim mestima.“

Prepodobni Nikodim Svetogorac u svom „Pidalionu“ koji predstavlja ugledni izvor crkveno-kanonskog prava Carigradske Crkve tumači Deveto pravilo IV Vaseljenskog sabora odbacujući lažno mišljenje o pravu Carigrada na razmatranje apelacija od drugih Crkava: „Carigradski poglavar nema prava da deluje u dijecezama i oblastima drugih patrijaraha, i ovo pravilo mu ne daje pravo da prima apelaciju u vezi sa svakim delom u Vaseljenskoj Crkvi…“ Nabrajajući čitav niz argumenata u korist ovog tumačenja i pozivajući se na praksu donošenja odluka na Vaseljenskim saborima, prepodobni Nikodim zaključuje: „Danas je… carigradski poglavar prvi, jedini i poslednji sudija mitropolitima koji su mu potčinjeni, ali ne i onima koji se potčinjavaju ostalim patrijarsima. Jer, kao što smo rekli, poslednji i sveopšti sudija svih patrijaraha je Vaseljenski sabor i niko drugi.“ Iz gore navedenog sledi da Sinod Carigradske Crkve nema kanonska prava da ukida sudske odluke koje je doneo Arhijerejski sabor Ruske Pravoslavne Crkve.

Prisvajanje ovlašćenja za ukidanje sudskih i drugih odluka drugih Pomesnih Pravoslavnih Crkava predstavlja samo jednu od pojava novog lažnog učenja koje danas objavljuje Carigradska Crkva i kojim se Patrijarhu carigradskom pripisuju prava „prvog bez jednakih“ (primus sine paribus) sa vaseljenskom jurisdikcijom. „Ovakvo viđenje sopstvenih prava i ovlašćenja od strane Carigradske patrijaršije nalazi se u potpunoj protivrečnosti s viševekovnom kanonskom tradicijom na kojoj se gradi život Ruske Pravoslavne Crkve i drugih Pomesnih Crkava,“ — upozorio je Arhijerejski sabor Ruske Pravoslavne Crkve 2008. godine u uredbi „O jedinstvu Crkava“. Istom uredbom Sabor je pozvao Carigradsku Crkvu da „ubuduće pre opštepravoslavnog razmatranja gore navedenih novina bude oprezna i da se uzdrži od koraka kojima se može raskinuti pravoslavno jedinstvo. Ovo se posebno odnosi na pokušaje ponovnog razmatranja kanonskih granica Pomesnih Pravoslavnih Crkava.“

Akt iz 1686. godine kojim se potvrđuje da se Kijevska mitropolija nalazi u sastavu Moskovske patrijaršije i koji su potpisali Njegova Svetost Patrijarh carigradski Dionisije IV i Sveti sinod Carigradske Crkve ne podleže ponovnom razmatranju. Odluka o njegovom „ukidanju“ je kanonski ništavna. U suprotnom slučaju mogao bi se anulirati svaki dokument kojim se određuje kanonska teritorija i status Pomesne Crkve – nezavisno od njegove starosti, ugleda i opštecrkvenog priznanja.

U Sinodalnoj povelji iz 1686. godine i drugim pratećim dokumentima ne govori se ništa o privremenom karakteru predaje Kijevske mitropolije u nadležnost Moskovske patrijaršije, a takođe ni o tome da ovaj akt može biti ukinut. Pokušaj jerarha Carigradske patrijaršije da zbog političkih i sebičnih pobuda ponovo razmotre ovu odluku više od trista godina nakon njenog donošenja protivreči duhu svetih kanona Pravoslavne Crkve kojima se ne dozvoljava mogućnost ponovnog razmatranja utvrđenih crkvenih granica koje se ne osporavaju dugo vremena. Tako pravilo 129. (133) Kartaginskog sabora glasi: „Ako je neko… obratio neko mesto katoličanskom jedinstvu i imao ga je u svojoj nadležnosti tri godine, i niko ga od njega nije tražio, neka ga posle ne traži, ako je pritom u toku ove tri godine postojao episkop koji je trebalo da ga traži, a ćutao je.“ A Sedamnaesto pravilo IV Vaseljenskog sabora određuje rok od trideset godina zastarevanja za eventualno saborno razmatranje sporova o pripadnosti čak i pojedinih crkvenih parohija: „Parohije u svakoj eparhiji… treba obavezno da budu pod vlašću episkopa koji njima upravljaju – a posebno ako su ih trideset godina imali neosporno u svojoj nadležnosti i upravljanju.“

A i kako je moguće ukidanje odluke koja je važila tri veka? To bi značilo pokušaj da se „nepostojećim“ smatra ceo istorijski razvoj crkvenog života. Carigradska patrijaršija kao da ne primećuje da su se granice Kijevske mitropolije 1686. godine, o čijem povratku u njen sastav se sad govori, bitno razlikovale od savremenih granica Ukrajinske Pravoslavne Crkve i da je ona obuhvatala samo manji deo ove druge. Današnja Kijevska mitropolija kao takva danas obuhvata grad Kijev i nekoliko rejona koji se s njim graniče. A najveći deo eparhija Ukrajinske Pravoslavne Crkve, naročito na istoku i jugu zemlje osnovan je i razvijao se već u sastavu Ruske Crkve, predstavljajući plod njene viševekovne misionarske i pastirske delatnosti. Sadašnja dela Carigradske patrijaršije predstavljaju pokušaj da ukrade ono što joj nikad nije pripadalo.

Činom iz 1686. godine okončan je period od dve stotine godina prinudne podele u viševekovnoj istoriji Ruske Crkve, koja je bez obzira na političke okolnosti koje su se menjale, uvek imala svest o sebi kao jedinstvenoj celini. Nakon uspostavljanja ponovnog jedinstva Ruske Crkve 1686. godine preko trista godina niko nije sumnjao u to da su pravoslavci u Ukrajini pastva Ruske Crkve, a ne Carigradske patrijaršije. I danas, uprkos pritisku spoljašnjih anticrkvenih snaga, ova višemilionska pastva smatra dragocenim jedinstvo Crkve cele Rusije i verna je ovoj Crkvi.

Pokušaj Carigradske patrijaršije da odlučuje o sudbini Ukrajinske Pravoslavne Crkve bez njene saglasnosti predstavlja antikanonski nasrtaj na tuđu crkvenu teritoriju. Crkveno pravilo glasi: „Neka se poštuje i u drugim oblastima i svuda u eparhijama da niko od bogoljubaznih episkopa ne širi svoju vlast na tuđu eparhiju… neka se ne krše pravila otaca, neka se ne potkrada pod obličjem sveštenodejstva nadmenost svetovne vlasti, i nemojmo postepeno i neprimetno izgubiti slobodu koju nam je Svojom Krvlju darovao Gospod naš Isus Hristos, oslobodilac svih ljudi“ (Osmo pravilo III Vaseljenskog sabora). Pod osudu ovog pravila potpada i odluka Carigradske patrijaršije o osnivanju po dogovoru sa svetovnim vlastima svoje „stavropigije“ u Kijevu bez znanja i saglasnosti kanonskog sveštenonačalija Ukrajinske Pravoslavne Crkve.

Licemerno se pravdajući težnjom o obnavljanju jedinstva ukrajinskog pravoslavlja Carigradska patrijaršija svojim nerazumnim i politički motivisanim odlukama unosi još veću podelu i produbljuje stradanja kanonske Pravoslavne Crkve u Ukrajini.

Primanje u opštenje raskolnika i lica koja su anatemisana u drugoj Pomesnoj Crkvi sa svim ‘episkopima’ i ‘kliricima’ koja su ova lica rukopoložila, nasrtaj na tuđu kanonsku teritoriju, pokušaj odricanja od sopstvenih istorijskih odluka i obaveza – sve ovo čini da se Carigradska patrijaršija nalazi van granica kanonskog polja, i na našu veliku žalost, čini za nas nemogućim nastavak evharistijskog opštenja s njenim jerarsima, klirom i mirjanima. Od sada, pa sve dok se Carigradska patrijaršija ne odrekne antikanonskih odluka koje je donela, za sve sveštenoslužitelje Ruske Pravoslavne Crkve nije moguće sasluživanje s kliricima Carigradske Crkve, a za mirjane – učestvovanje u tajnama koje se obavljaju u njenim hramovima.

Prelazak arhijereja ili klirika iz kanonske Crkve kod raskolnika ili stupanje s njima u evharistijsko opštenje predstavlja kanonski prestup i povlači za sobom odgovarajuće zabrane.

Sa žaljenjem se sećamo predskazanja Gospoda našeg Isusa Hrista o vremenu obmane i izuzetnih stradanja hrišćana: I zato što će se umnožiti bezakonje, ohladneće ljubav mnogih (Mt. 24:12). U uslovima ovako dubokog podrivanja osnova međupravoslavnih odnosa i potpunog zanemarivanja hiljadugodišnjih normi crkveno-kanonskog prava Sveti sinod Ruske Pravoslavne Crkve smatra svojom dužnošću da zaštiti temeljne običaje pravoslavlja, kao i sveto predanje Crkve umesto kojeg se podmeću nova i tuđa učenja o vaseljenskoj vlasti prvog poglavara.

Pozivamo poglavare i Svete sinode Pomesnih Pravoslavnih Crkava da daju odgovarajuću ocenu gore pomenutih antikanonskih radnji Carigradske patrijaršije i da zajedno nađemo put za izlazak iz vrlo teške krize koja razdire telo Jedne Svete Saborne i Apostolske Crkve.

Upućujemo svestranu podršku Njegovom Blaženstvu Mitropolitu kijevskom i cele Ukrajine Onufriju i svoj punoći Ukrajinske Pravoslavne Crkve u ovo, za nju, izuzetno teško vreme. Molimo se za ukrepljenje njene verne dece u hrabroj borbi za istinu i jedinstvo kanonske Crkve u Ukrajini. Molimo arhipastire, klir, monahe i mirjane cele Ruske Pravoslavne Crkve da pojačaju molitve za jednovernu braću i sestre u Ukrajini. Molitveni pokrov Presvete Carice Nebeske, prepodobnih otaca kijevopečerskih, prepodobnog Jova Počajevskog, novomučenika, ispovednika i svih svetih Ruske Crkve neka bude nad svima nama.

Izvor: Pravoslavie.ru

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *