Životopis arhimandrita Sevastijana Džeksonskog – srpski pravoslavni apostol u Americi

Početak stradanja (Mt. 24, 8)

Godine 1908. Arhiepiskop Platon (Roždestvenski) je zamenio Sv. Tihona na mestu Arhiepiskopa Američke Arhiepiskopije. Otac Sevastijan se nadao da će novi Arhiepiskop pružiti istu podršku Srpskoj pravoslavnoj misiji kao što je to i njegov prethodnik. Septembra 1908. pisao je Arhiepiskopu Platonu, obrazlažući potrebe srpske zajednice u Americi:

„Tokom prethodnog Vaskrsa u tri crkve nije bilo službe, četvrta je bila zatvorena i mnoge kolonije sa prilično gusto naseljenom populacijom pravoslavnih nije čulo čak ni „Hristos Vaskrse“. Nije moguće imati svuda sveštenike i u većini slučajeva ljudi ne mogu da daju koliko je dovoljno da adekvatno plate sveštenika. Sada su mi obećali u Beogradu da će na narednom episkopskom saboru postaviti pitanje o davanju dve stipendije za Misiju, tako da dva srpska mladića iz Amerike mogu da se školuju u bogosloviji u Srbiji. Ali ovo stvara druge probleme: pronalaženje novca da se ovi mladići pošalju u Evropu.

Srpski arhipastiri u staroj domovini sa bratskom ljubavlju očekuju Vaše Preosveštenstvo da organizuje naš deo Crkve. Blagoslov Gospodnji će se nesumnjivo dati za nastavak rada koji je mudro započet pre 6 godina na odgovornost Njegovog Preosveštenstva G. Tihona, sada Arhiepiskopa Jaroslava“.[1]

Tokom iste godine, otac Sevastijan je ostajući na vodećoj poziciji Srpske pravoslavne misije, služio u crkvi Preobraženja u Denveru, u Koloradu, na parohiji koja je prešla u Pravoslavnu Crkvu od unijata 1904. godine. Parohiju su činili uglavnom Rusi i Srbi. Septembra 1908. otac Sevastijan je pisao Arhiepiskopu Platonu: „Ovde je crkva prilično velika, ima dovoljno zemlje, dugovanja su mala… Mnogo dece. Želeli bismo psalmopojca i učitelja koji bi mogao da rukovodi i horom… Dođite, Vaše Preosveštenstvo, u Denver“.[2]

Pošto je saborna crkva Sv. Vasilija u rodnom gradu o. Sevastijana, San Francisku, uništena u velikom zemljotresu iz 1906. godine, izgrađena je nova crkva posvećena Svetoj Trojici i smeštena u Grin i Ven Nesu (Green and Van Ness). Jula 1909. arhimandrit Sevastijan je putovao do San Franciska da bi osvetio novu crkvu. U međuvremenu je o. Sevastijan kao vođa Srpske pravoslavne misije iskusio narastajuće osećanje uzaludnosti. Mnogi Srbi u Americi su mu jasno predočili da ne žele da podržavaju ili da budu ujedinjeni pod Srpskom pravoslavnom misijom jer je ona pod jurisdikcijom Ruske Crkve. Pojedini Srbi su čak bili netrpeljivi prema o. Sevastijanu jer je i on bio pod okriljem Ruske Crkve i jer je stavio srpsku zajednicu u Americi pod tom Crkvom.[3] Nazivajući Srpsku pravoslavnu misiju „potpuno rusofilskom agencijom“[4] optužili su samog o. Sevastijana da je „rusofil“.[5]

 

Saborna crkva Svete Trojice u San Francisku

U stvarnosti, otac Sevastijan, kao nesebični služitelj Hristov u Njegovoj Crkvi, najpre se starao o duhovnom dobrostanju i spasenju Hristovog stada. Sledio je reči svog Učitelja: Napasaj stado moje (Jn. 21, 16-17). Poput Sv. Tihona, otac Sevastijan je znao da je za srpsko stado u Americi da bi bili dobro odgajani potrebno da imaju srpskog arhijereja i srpske sveštenike koji govore njihovim jezikom i shvataju njihove potrebe. Ovo je bio razlog koji se krio iza njegovog pokušaja da na zahtev Sv. Tihona organizuje Srpsku pravoslavnu misiju i da ima srpskog Episkopa hirotonisanog za Ameriku. Otac Sevastijan je, takođe, bio potpuno otvoren za mogućnost da srpska zajednica u Americi pređe u nadležnost Srpske Crkve; međutim, kao što smo videli, u to vreme Srpska Crkva još uvek nije bila spremna da preuzme potpunu odgovornost za sveštenike i parohije u Americi. Što se tiče o. Sevastijana pitanje koje ga je najviše pritiskalo nije bilo pod kojom će lokalnom pravoslavnom Crkvom – ruskom ili srpskom – biti Srbi u Americi (sve dok su pod kanonskom jerarhijom), već pre kako izaći u susret njihovim duhovnim potrebama, kako će biti odnegovani življenjem i blagodaću u Crkvi.

O. Sevastijan je bio veoma ožalošćen da se na kraju prve decenije 20. veka nije adekvatno izašlo u susret potrebama Srba. Za 19 osnovanih srpskih parohija u Americi (ne pominjući manje srpske pravoslavne zajednice), bila su samo devetorica kanonskih sveštenika. Nekanonski sveštenici iz Srbije su iskoristili ovakvu situaciju, lutajući Sjedinjenim Državama i služeći službe u srpskim zajednicama bez blagoslova bilo kog Episkopa. Bez izabranog srpskog Episkopa za Ameriku i sa brojnim Srbima koji nisu želeli da budu pod jurisdikcijom Ruske Crkve, otac Sevastijan je mogao malo toga da učini da zaustavi nekanonske aktivnosti.[6] Stavljen je u nezavidan položaj da brani kanonsku vlast ruske jerarhije nad američkim Srbima (jer je to zaista bila kanonska vlast u to vreme) uprkos činjenici da mnogi Srbi odbijaju ovu vlast i uprkos činjenici da je on sam znao da su srpske crkve u Americi u bezizlaznom položaju bez svog Episkopa.

Videvši da ga pojedini srpski sveštenici i zajednice izbegavaju zbog njegovih veza sa Ruskom Crkvom i nalazeći da je Srpska pravoslavna misija u to vreme (kako je sam rekao) „ostavljena bez sredstava, pomoći i, što je mnogo važnije, dobre volje“[7] na isteku 1909. godine, otac Sevastijan je upitao Arhiepiskopa Platona da ga oslobodi njegovih dužnosti kao administratora Misije. U isto vreme je napisao pismo Sv. Sinodu Episkopa u Srbiji, obaveštavajući ih o situaciji sa srpskim pravoslavnim crkvama u Americi i tražeći njihovu pomoć:

„Većina Srba se izjasnila da ne želi nijednu drugu jurisdikciju, čak ni Rusku, već svoju sopstvenu jurisdikciju Srpske Crkve. Na današnji dan dostavljam severnoameričkom Arhiepiskopu Platonu moju ostavku na mestu administratora Srpske misije, jer sam iscrpljen od truda i ne mogu da se suprotstavim mnoštvu samo sopstvenim rukama… Još jednom skrećem pažnju Sv. Sinoda da je Srpska Crkva u slavnoj, velikoj Americi ostala bez administratora i molim da se dovede srpski Arhiepiskop“.[8]

Arhiepiskop Platon je izvestio Sv. Sinod Episkopa u Rusiji o molbi oca Sevastijana da podnese ostavku. Kada su Episkopi u Rusiji poslali nazad svoju odluku Arhiepiskopu Platonu ispunjavajući molbu o. Sevastijana, smatrali su da je neophodno da ponovo iskažu hvalu za dostignuća o. Sevastijana u Americi, koju je Sv. Tihon izgovorio pre 8 godina:

U vezi sa jeromonahom Sevastijanom, Njegovo Preosveštenstvo Episkop aleutski Tihon, u svojoj prepisci sa Sv. Sinodom od 2. juna 1902, br. 74, pisao je da je izabrani jeromonah, tokom svoje službe u Misiji, pokazao promišljene napore u: 1) podizanju svetih crkava u Americi (izgradnja crkava u Džeksonu i Sijetlu i živopisanje saborne crkve u San Francisku), 2) organizovanje crkvenog parohijskog života u Mineapolisu ubrzo pošto su parohijani prešli u Pravoslavnu Crkvu, 3) uzdizanju verske i nacionalne svesti među Slovenima razbacanim širom Amerike, 4) upoznavanju neslovenskih hrišćana (pre svega episkopalaca) u Americi sa učenjima Pravoslavne Crkve, zbog kojih je pisao i štampao, od svojih oskudnih prihoda, nekoliko knjiga na engleskom i 5) prevođenju na engleski jezik zvaničnih dokumenata adminictpacije.[9]

 


NAPOMENE:

[1] Arhivi američke pravoslavne crkve, 6r. 1129, 23.jul 1908. Citirano kod Episkopa Save, str. 216.

[2] O. Sevastijan Dabović Arhiepiskopu Platonu. Napisano u Denveru, u Koloradu, 29. septembra 1908. Citirano kod episkopa Save, str. 278.

[3] Episkop Sava, str. 34, 40.

[4] Zajednica Srpske crkvene škole u Stiltonu (Steelton) u Pensilvaniji, srpskom Patrijarhu Grigoriju, 19. oktobra 1905. Cit. kod Episkopa Save, str. 30.

[5] Holy Resurrection Serbian Orthodox Cathedral, 1905-2005, p. 51.

[6] Episkop Sava, str. 35, 42, 176-77.

[7] O. Sevastijan Dabović Arhiepiskopu Platonu. Napisano u Oklandu u Kaliforniji, 6. decembra 1909. Citirano kod Episkopa Save, str. 34-35.

[8] O. Sevastijan Dabović Sv. arhijerejskom saboru, Karlovačka Patrijaršija. Napisano u Oklandu u Kaliforniji, 14. decembra 1909. Citirano kod Episkopa Save, str. 35.

[9] Odluka br. 4822 od 22. juna 1910, Arhiva Sinoda Ruske Pravoslavne Crkve. Citirano kod Episkopa Save, str. 36.

 

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.