NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Sveto pismo i tumačenja » TUMAČENJA SVETOG EVANĐELJA PO MATEJU

TUMAČENJA SVETOG EVANĐELJA PO MATEJU

 
Uvod na Tumačenje od Svetog Teofilakta Ohridskog – Monasi Visokih Dečana
 
Tumačenja Svetoga Evanđelja i apostolskih poslanica od blaženog Teofilakta Ohridskog bila su gotovo devet stotina godina najomiljenija i najčitanija tumačenja Svetog Pisma među pravoslavnim hrišćanima Vizantije, Srbije, Rusije i Grčke. Svojom celovitošću, otačkim autoritetom i jednostavnošću izraza, ova dela postala su nezamenjivi priručnici svakom hrišćaninu koji želi da se upozna sa dubljim značenjem Hristovog Evanđelja. Ona nam omogućavaju da Sveto Pismo Novoga Zaveta razumemo onako kako su ga razumevali Sveti Oci, u duhu pravoslavnog Predanja i upućuju nas na praktično ispunjavanje evanđelskih zapovesti.
Blaženi Teofilakt živeo je i pisao u vremenu kada se Vizantijsko Carstvo nalazilo na istorijskoj prekretnici. Rodio se u Halkisu, na grčkom ostrvu Eviji, između 1050. i 1060. godine. Prvu polovinu svoga života proveo je u carskom gradu Konstantinopolju, gde se obrazovao kod najboljih učitelja književnosti i ritorike toga vremena. Ubrzo je rukopoložen za đakona Velike Crkve i kao takav stekao slavu velikog propovednika i poznavaoca svetootačke literature. Teofilakt je bio pravi izdanak visokorazvijene vizantijske duhovne kulture i s pravom je dobio nadimak „učitelja ritora“. U zvanju đakona proveo je duže vremena, pošto Patrijarh nije želeo da ostane bez tako darovitog pomoćnika i saradnika.
Ipak, 1081. godine Teofilakt je izabran za prvojerarha Ohridske Arhiepiskopije, koja je u to vreme bila pod jurisdikcijom Carigrada. Pošto se već bio navikao na prefinjenu intelektualnu i duhovnu atmosferu prestonice, blaženi Teofilakt se u novoj sredini susreo s nizom poteškoća. Njegova nova pastva bila je gruba i neobrazovana, a pored toga, ubrzo je došao u sukob sa raznim jereticima, kojih je tada u tim krajevima bilo mnogo.
Bogumili[1] su već posvuda bili posejali seme svoje zablude i podsticali su narod protiv Pravoslavne Crkve i Arhiepiskopa. Zato je blaženi ulagao veliki trud u prosvećivanju naroda, postavljajući mu za pastire dostojne muževe koji su narod učili pravoslavnoj veri i pobožnosti. Negde u to vreme pisao je, na zahtev princeze Marije, svoja poznata Tumačenja Evanđelja i Poslanica, jednostavnim i prostim jezikom koji je bio svima razumljiv. Tada je napisao i žitije Sv. Klimenta Ohridskog. U izboru kandidata za sveštenstvo rukovodio se prevashodno njihovom pobožnošću, čistotom života, a posebno je posvećivao pažnju njihovoj učenosti i krasnorečivosti. Nije dozvoljavao da se crkveni činovi dobijaju na osnovu bogatstva i plemenitog porekla.
Kada je jednom prilikom skopski duka tražio od njega da rukopoloži za episkopa jednog njegovog prijatelja, blaženi mu je hrabro odgovorio: „Ne priliči tebi, moj gospodaru, da se mešaš u takvo veliko delo koje treba vršiti u strahu, niti meni da lakomisleno predajem božansku blagodat.“
Ipak, arhiepiskop Teofilakt je izbegavao rigorozne mere i uvek se starao da neposlušne zadobije krotkim savetom i očinskom ljubavlju. Pored toga, mnogo se trudio i u borbi protiv latinske jeresi.
Njegova poznata „Rasprava o zabludama Latina“ napisana je samo nekih pedesetak godina nakon razmene anatema između Carigradske i Rimske Crkve 1054. god. Ona se odlikuje objektivnim i trezvenim tonom iz kojeg provejava želja da se međusobne nesuglasice prevaziđu u duhu pomirenja, ali ne i lažnog kompromisa sa neistinom. Posebno je isticao opasnost dodatka filioque u Simvolu Vere, kao i drugih novotarija koje su ugrožavale jedinstvo Istočne i Zapadne Crkve. Blaženi Teofilakt je zajedno sa svojim vernim narodom prolazio kroz sva stradanja trudeći se u obnovi porušenih i popaljenih crkava. Zato je bio omiljen među prostim narodom, koji je iako neobrazovan posedovao iskrenu pobožnost i ljubav prema svome arhipastiru.
Blaženi se upokojio oko 1107. godine, nakon trideset godina pastirstvovanja Ohridskom Arhiepiskopijom. Blaženi Teofilakt Ohridski, ostao je upamćen kao uvaženi crkveni učitelj. Njegovi spisi našli su svoje časno mesto među spisima drevnih Svetih Otaca i učitelja Crkve.
Tumačenja Bl. Teofilakta predstavljaju svojevrsnu sintezu svetootačkih tumačenja Evanđelja. U njima se on posebno oslanjao na učenja Sv. Jovana Zlatousta i Sv. Fotija carigradskog. Zato se može s pravom reći da njegova Tumačenja nisu tolšf odraz njegovog ličnog mišljenja koliko su izraz sabornog svetootačkog razumevanja reči Božje.
Duhovni opus blaženog Teofilakta obuhvata pomenutu „Raspravu o zabludama Latina“, zatim preko 130 pisama nekoliko beseda (na Krstopoklonu nedelju, na Vavedenje Presvete Bogorodice, pohvalno slovo caru Aleksiju Komniiu, slovo o mučeničkom stradanju tiveriopoljskih mučenika), priručnik o vaspitanju i, konačno, njegova tumačenja Svetog Pisma Starog i Novog Zaveta: Tumačenje proročkih knjiga pet malih proroka (Osije, Avakuma, Jone, Nauma i Miheja), Tumačenje četiri Evanđelja (tzv. Blagovesnik), Tumačenje Dela Apostolskih, Tumačenje Sabornih poslanica, kao i Tumačenje poslanica Sv. apostola Pavla.
Ovaj prevod Tumačenja Svetoga Evanđelja od Mateja predstavlja jedan skromni pokušaj da se pred čitaoca iznese pomenuti svetootački tekst na savremenom srpskom jeziku. Prevod je urađen po grčkom izvorniku iz 123. toma Minjeove Patrologije. Pored starogrčkog teksta korišćeni su i savremeni prevodi na grčki, ruski i engleski jezik. Srpski tekst Evanđelja preuzet je iz najnovijeg sinodskog prevoda
 


 
NAPOMENA:

  1. Bogumili su bili članovi verske sekte koja se u 10. veku pojavila u Bugarskoj, a potom se proširila po celom Balkanu i među slovenskim narodima. Bogumilstvo je nastalo kao rezultat mešavine istočnjačkih dualističkih jeresi (manihejstvo, pavlikijanstvo) i pokušaja da se reformiše Crkva u Bugarskoj. Osnivačem bogumilske jeresi smatra se izvesni „pop Bogumil“. Živeli su strogim podvižničkim životom, odbacivali ikone, jerarhiju i svete tajne. Posebno su se borili protiv posta, monaštva, pottovanja svetitelja, časnog krsta, ikona i svetih moštiju. U 12. veku je ova sekta u Bugarskoj većinom iskorenjena
Ključne reči:

4 komentar(a)

  1. hvala na divnom blagu koje ste nam ucinili dostupnim

  2. Puno vam hvala na ovom tumacenju,mnogo toga mi do sada nije bilo jasno.

  3. Branislav

    Sjajno.Hvala

  4. Da li je taj pojam teokratije koju su prizeljkivali i promovisali fariseji, ako sam dobro razumeo, da li se takav nacin vladavine suprotstavlja drugom zavjetu? Da li je to nesto sto je lose, jer mozemo videti iz istorije da su neki od vladara primenjivali takav oblik vladavine i pokazalo se kao mnogo boljim od nekih drugih oblika gde mozemo videti jedan uzasni u danasnjici, demokratiju, ili kako je neki zovu, demonokratiju.. Ako moze neko da mi objasni, Bog s Vama i hvala Njemu i Vama na ovim poukama i tumacenjima.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *