NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Ekumenizam » SRPSKA CRKVA PROTIV EKUMENIZMA

SRPSKA CRKVA PROTIV EKUMENIZMA

Episkop Artemije (Radosavljević)

SRPSKA CRKVA PROTIV EKUMENIZMA
 
Naučni skup „Ekumenizam – nastanak, očekivanja, negiranja“
20 – 24. septembra 2004, Solun

 
Ekumenizam je čedo 20. veka. Rođen je na njegovom početku. Negde sredinom veka doživeo je metamorfozu u Svetski savet crkava. A krajem veka, bio je na izdisaju, jer je žestoko negiran. Nažalost, preživeo je tu krizu, i nastavio da uznemirava Crkvu Božiju i u 21. veku.
Ovaj naučni skup o Ekumenizmu, po našem skromnom mišljenju, veoma je zakasnio, ali ne i beznadežno. Stoga blagodarimo Bogu, kao i svima koji su se potrudili da do ovog eminentnog skupa dođe, kako bi se pitanje Ekumenizma razmotrilo sa raznih aspekata, što bi trebalo da bude od velike pomoći, kako svim pomesnim Pravoslavnim Crkvama, tako i crkvenoj punoći i svakom verniku, da zauzme pravilan odnos prema ovoj, ne samo najnovijoj, nego i najopasnijoj eklisiološkoj jeresi, koju stoga naš poznati teolog o. Justin Popović i naziva – „SVEJERES“, jer ona u sebi obuhvata sve kroz istoriju Crkve poznate jeresi.
O Crkvi „Jednoj, Svetoj, Katoličanskoj i Apostolskoj“, Crkvi Pravoslavnoj, kao i o samom pojmu „EKUMENIZMA“, bilo je i biće mnogo govora na ovom cenjenom skupu. Stoga se mi u našem izlaganju nećemo na tim pojmovima posebno zadržavati.
Ono o čemu treba mi da govorimo jeste pitanje: da li je, kolika je i na koji način Srpska Pravoslavna Crkva protiv Ekumenizma; kroz koga i na koji način se to protivljenje projavljivalo ili se i danas projavljuje.
Bolna je činjenica saznanje da ni jedna pomesna Crkva Pravoslavna nije ostala neokaljana i neuprljana ekumenističkom zarazom. Neka više, neka manje. Ali je isto tako utešna i ohrabrujuća činjenica da je u svakoj pomesnoj Crkvi Pravoslavnoj bilo i ima onih svetlih i svetih primera, pojedinaca ili grupa, koji se aktivno protive, usmenom i pisanom rečju, nadiranju Ekumenizma u pravoslavnu punoću[1]. Možda takvih nije mnogo, možda međusobno nisu dovoljno povezani i objedinjeni u jedan zajednički odbrambeni front, ali je sigurno da su svi oni najpre sjedinjeni sa Glavom Crkve Gospodom Isusom Hristom sa svim Svetiteljima i Revniteljima Crkve Pravoslavne koji se kroz vekove trudiše i boriše za čistotu vere Pravoslavne, pa kroz njih i preko njih i međusobno. To može biti on „Malo Stado za koje reče Gospod u Svom Evanđelju, da „bi volja Oca Nebeskoga da mu da carstvo“.
 
U Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi prvi i najdosledniji borac protiv Ekumenizma bio je i ostao blaženoupokojeni otac Justin Popović, koji je svojim primerom, svojim rečima i svojim delima oduševljavao i nadahnjivao mnoge da ga slede. Svoj bogoslovsko-pravoslavni stav o Ekumenizmu o. Justin je sažeto izrazio u široko poznatoj knjizi „Pravoslavna Crkva Ekumenizam“, štampana najpre u Solunu 1974. godine. U toj svojoj knjizi o. Justin je dao sažetu ali sveobuhvatnu definiciju Ekumenizma. Po njemu, „Ekumenizam je zajedničko ime za psevdohrišćanstvo i psevdocrkve Zapadne Evrope. U njemu su srcem svojim svi evropski humanizmi sa papizmom na čelu. A sva ta psevdohrišćanstva, sve te psevdocrkve nisu drugo do jeres do jeresi. Njima je zajedničko jevanđelsko ime: svejeres“ (N. d. str. 145). Otac Justin je smatrao da će najbolje pokazati svu nastranost i nakaznost ekumenizma, kakav se u naše vreme pojavljuje, ako ga ogledamo u ogledalu jedine Istinite Crkve Hristove. I on je to učinio izloživši u naglavnijim i najkraćim potezima učenje Pravoslavne Crkve o Istinitoj Crkvi Hristovoj, Crkvi apostolsko-svetootačkoj, svetopredanjskoj. Samo ako se ima pravo i puno poznanje nauke Hristove, moguće je lako uočiti i prepoznati sva lažna i jeretička učenja.
O nastanku, pak, Ekumenizma kao pokreta za sjedinjenje hrišćana, njegovom istorijskom putu i razvoju, kao i mogućim zamkama u koje su upadali, i dalje upadaju, mnogi pravoslavni hri-šćani, pa i znatan broj crkvenog klira, među kojima i dobar broj episkopa, opisao je i sistematski izložio jeromonah Sava Janjić, sabrat manastira Dečana, u svojoj knjizi „Ekumenizam i vreme apostasije“, Prizren 1995. godine. Tamo se ekumenizam jasno definiše pre svega kao „eklisiološka jeres, koja ima za cilj da „Telo Hristovo (Crkvu) pretvori u jednu ‘ekumensku’ organizaciju“, udarajući na sam koren pravoslavne vere – njenu Crkvu (str. 7). Ekumenizam, po o. Savi, ustvari želi da samovlasno „koriguje bogočovečansko učenje Gospoda Hrista, svodeći ga na nivo socijalne, humanističke i pacifističke ideje, pokušavajući da i samoga Hrista zameni obezboženim i sekularizovanim evropskim čovekom (isto).
Zbog svog jasnog antiekumenskog stava, knjiga o. Save bila je od mnogih napadana pa i zabranjivana da se prodaje u crkvenim knjižarama, ali niko nije ni pokušao, a kamoli uspeo da bilo šta iz izloženoga u knjizi demantuje i ospori.
Ipak, u novije vreme, glavni nosilac borbe i otpora prema ekumenizmu u Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi, bio je i ostao časopis Eparhije raško-prizrenske „Sveti knez Lazar“, koji izlazi već 12 godina. Časopis budno prati sva ekumenska zbivanja, donosi komentare, članke, osvrte i stavove svih onih kojima je čistota vere i pravoslavlja primarna stvar u životu, čak važnija i od samog života. Tu su objavljivani tekstovi reagovanja i prevodi pisama, odluka i svedočenja svetogorskih manastira po raznim povodima. Kad god bi se na polju bogoslovskog dijaloga pravoslavnih sa nepravoslavnima, ili pak u domenu praktičnog „ekumenisanja“ prekoračile granice čime bi čistota i nepovredivost pravoslavne vere i Crkve bili dovedeni u pitanje, progovarao je glas savesti, najpre monaha sa Svete Gore, a onda i pojedinih bogoslova i teologa iz Soluna, Atine, ili drugih pomesnih Pravoslavnih Crkava. „Sv. knez Lazar“ bi takve osvrte, apele, proteste donosio na svojim stranicama, što je u mnogome doprinosilo jačanju otpora ekumenizmu u krilu Srpske Pravoslavne Crkve. Takvi tekstovi su bili: povodom odluka u Balamandu, koje je Sveštena opština Svete Gore krajem 1993. uputila Njegovoj Svetosti Vaseljenskom Patrijarhu, g. Vartolomeju; pa Izveštaj Komisije Sveštene opštine Svete Gore o dijalogu između pravoslavnih i protivhalkidonjana, održan u Šambeziju novembra 1993. godine, i mnogi drugi.
Sličnih osvrta i opomena je bilo i od pojedinaca ili grupa iz same Srpske Pravoslavne Crkve. Vredan je pomena tekst iskušenika-monaha Ilije pod naslovom „Nešto gore i od ekumenizma“, gde iznosi stravično svedočanstvo ekumenskih molitava pravoslavnih, rimokatolika i muslimana početkom 1992. godine u Bosni i Hercegovini. U vezi sa tim je i naš kratki osvrt „Bog se ne da ružiti u kome ukazujemo da takva vrsta gaženja svetootačkog predanja i kanona Svete Pravoslavne Crkve, vodi direktno, po Božjem dopuštenju, u međuetničke sukobe i krvoproliće.
Pitanje ekumenizma i odnosa Srpske Pravoslavne Crkve prema istome, kao i pitanje članstva SPC u Svetskom savetu crkava, bila je tih godina česta tema za diskusiju i na Svetom arhijerejskom saboru. Pokretač i inspirator tih razgovora najčešće smo bili Mi sa našim predstavkama, kao i članci objavljivani u našem časopisu „Sveti knez Lazar“ . Upravo to je i bio razlog da smo krajem 1994. godine dobili odluku Svetog arhijerejskog sinoda (br. 3128 od 17. novembra 1994. godine), da za Sveti arhijerejski sabor pripremimo i podnesemo kratak pregled istorije SSC, kao i pitanje uključenja u njega Srpske Pravoslavne Crkve. Izvršavajući, dakle tu odluku Sv. Sinoda, mi smo za Sveti arhijerejski sabor u maju 1995. podneli sledeći izveštaj iz koga se, nadamo se, jasno vidi i naš lični stav prema SSC kao i prema ekumenizmu. Taj izveštaj glasi:
 
ANEKS PREDAVANJU:
 
Izvršavajući, dakle, tu odluku Svetog sinoda, mi smo za Sveti arhijerejski sabor u maju 1995. godine, podneli iscrpan izveštaj u kome smo objasnili najpre neodrživost samog naziva „Svetski savet crkava“, budući da su Sveti Oci Drugog Vaseljenskog Sabora odogmatili veru Pravoslavnu u JEDNU, svetu, sabornu (katoličansku) i apostolsku Crkvu, a ne u „MNOGE“ od kojih bi se mogao graditi ili stvarati nekakav „savet“ ili „savez što bi bila neka „NADCRKVA“.
Potom smo ukratko izneli istorijat nastanka SSC 1948. godine, pokazavši da on svoje korene ima u modernoj jeresi – svejeresi koja se naziva Ekumenizam, koji je ponikao u krilu protestantizma pri kraju 19. veka, i za potrebe istoga. Tek kasnije, taj pokret i njegove anticrkvene ideje (kao što je „Teorija grana – Branch Theory“) postepeno bivaju usvajane i prihvatane od pojedinih pomesnih Pravoslavnih Crkava koje se uključuju u SSC i postaju njen „ORGANSKI“ deo.
Srpska Pravoslavna Crkva dugo je odolevala tom iskušenju ekumenizma, da bi najzad i ona 1965. godine postala članica SSC, i trudeći se da niučemu ne zaostane za primerom ranije učlanjenih pomesnih Pravoslavnih Crkava, uzimajući aktivnog učešća u svim ekumenskim dijalozima i aktivnostima, bez obzira koliko to bilo u suprotnosti sa svetootačkim Predanjem i propisima Kanona Crkve Pravoslavne.
Rezimirajući svoj izveštaj, na kraju smo predložili Svetskom arhijerejskom saboru SPC da u toku tog svog zasedanja donese neopozivu ODLUKU o istupanju Srpske Pravoslavne Crkve iz Svetskog saveta crkava i svih drugih, njemu sličnih međucrkvenih organizacija (kao KEK i dr.), i da shodno tome prekine praksu svakog ekumenskog delovanja i praktičnog učestvovanja u ekumenističkim bezbožnim manifestacijama. To učiniti, obrazložili smo, iz sledećih razloga:
1. Iz poslušnosti prema svetom apostolu Pavlu, koji savetuje i naređuje:“Čoveka jeretika, posle prvog i drugog savetovanja, kloni se“.
2. Što je to saglasno sa svim svetim Kanonima Pravoslavne Crkve, o koje smo se do sada silno ogrešili.
3. Što ne postoji ni jedan jedini među Svetim Ocima Crkve koji bi nam svojim učenjem, životom i delima mogao poslužiti kao primer koji bi opravdao naše učlanjenje i dalji ostanak u necrkvenoj organizaciji SSC i njoj sličnih.
4. Radi spasenja svojih duša, duša poverene nam pastve, koju smo dosadašnjim ekumenisanjem silno sablaznili i duhovno oštetili, kao i radi spasenja svih onih koji se još uvek nalaze izvan Kivota spasenja – Jedne, Svete, Saborne i Apostolske Crkve Pravoslavne, kojima će više pomoći u traženju i iznalaženju istine i puta spasenja jedan takav naš odlučan i jasan postupak, nego bezbojno i bezbožno dalje naše druženje sa njima.
 
Stvaranje SSC
 
1. U samom nazivu „Svetski savet crkava“ sadržana je sva jeres ove psevdocrkvene organizacije. Jer Sveti Oci Drugog Vaseljenskog Sabora odogmatiše veru Pravoslavnu u JEDNU, svetu, sabornu (katoličansku) i apostolsku Crkvu, a ne u „MNOGE“ od kojih bi se mogao graditi ili stvarati nekakav „savet ili „savez, što bi bila neka „NAD-CRKVA“.
Crkva je jedna i saborna, i u njoj je sabrana sva istina, sva blagodat, sve ono što je Bog sobom doneo na zemlju i darovao ljudima, i ostavio među ljudima da se njime spasavaju. Ona je jedna i saborna jer sabira sve one koji žele spasenje, u jednu celinu, u telo Hrista Bogočoveka. Otuda i sama ideja „saveta“ ili „saveza“ crkava je nemisliva, nedopustiva i neprihvatljiva za svest i savest pravoslavnog čoveka.
2. Istorija Svetskog saveta crkava ima svoju predistoriju u modernoj jeresi – svejeresi koja se naziva EKUMENIZAM. Fenomen Ekumenizma nije danas nešto novo i nepoznato. O njemu se decenijama dosta piše i govori, te se s pravom može reći da se radi o jednoj veoma složenoj pojavi. Ekumenizam je pre svega eklisiološka jeres, jer udara na sam koren pravoslavne vere – na svetu Crkvu, nastojeći da je pretvori u jednu „ekumensku organizaciju lišenu svih bogočovečanskih epiteta Tela Hristovog, pripremajući time put samom Antihristu.
Temelji Ekumenizma udarenu su još krajem 19. veka, upravo 1897. godine na Konferenciji 194 anglikanska biskupa u Lambetu. Na tom skupu su formulisani osnovni principi buduće ekumenske unije hrišćanskih „crkava“. Ova Lambetska konferencija afirmiše dogmatski minimalizam, koji polazi od činjenice da jedinstvo treba tražiti u minimumu zajedničke sličnosti bogoslovskih učenja. Tu minimalnu zajedničku osnovu trebalo je da čine: Sveto Pismo (ali van konteksta Svetog Predanja), Nikeo-carigradski simvol vere i samo dve svete tajne – Krštenje i Evharistija. Pored toga istaknut je i tzv. Princip tolerantnosti prema učenju drugih „crkava“ i spremnost na kompromis ljubavi. Treći izum Lambetske konferencije jeste čuvena Teorija GRANA (Branch Theory), koja polazi od tvrdnje da je Hristova Crkva kao jedno razgranato drvo, čije su grane međusobno ravnopravne i samo zajednički predstavljaju manifestaciju JEDNE Crkve.
Zlo seme jednom posejano, naglo se razraslo. Već početkom 20. veka, 1910. god. U Edinburgu je, u organizaciji protestantskih „crkava“ održana „Svetska misionarska konferencija“ na kojoj je odlučeno da se organizuje svetski pokret hrišćana za pitanja vere i crkvenog ustrojstva. Istovremeno sa ovim pokretom delovao je i pokret „Život i rad“ čiji je zadatak bio da ostvari jedinstvo hrišćana kroz njihovu saradnju u pitanjima praktičnog života. Od ova dva, isključivo protestantska pokreta, stvara se njihovim ujedinjenjem 1948. godine na Prvoj generalnoj skupštini u Amsterdamu „Svetski savet crkava“ sa sedištem u Ženevi. Na toj skupštini bile su prisutne, nažalost, i neke Pravoslavne Crkve, kao: Carigradska patrijaršija, Kiparska arhiepiskopija, Grčka arhiepiskopija i ruska Mitropolija u Americi (danas – Pravoslavna Crkva u Americi).
3. Pravoslavlje, nažalost, nije dugo odolevalo ovom iskušenju modernizma i sekularizma, nego je brzo njime inficirano. Od strane Pravoslavnih Crkava, prva je učinila ustupak ekumenizmu Carigradska Patrijaršija, još u januaru 1920. godine svojom Enciklikom „Svim crkvama Hristovim“. U njoj se ne samo pomesne Pravoslavne Crkve nazivaju „Crkvama“, već je taj naziv sasvim ravnopravno, po prvi put, pridodat i raznim jeretičkim konfesijama.
Tako, na samom početku te nesretne Enciklike se kaže: „…međusobno približavanje raznih hrišćanskih Crkava i njihovo opštenje ne može biti odbačeno zbog dogmatskih razlika koje postoje među njima…“ Enciklika, dalje, apeluje da treba raditi na „pripremi i omogućavanju potpunog jedinstva“; razne jeretičke grupe naziva „Crkvama koje nam nisu strane i tuđe, već srodne i bliske u Hristu“ i koje su nam „sanaslednici i satelesnici obećanja Božjih u Hristu“ (Ef. 3,5). Kao prvi praktičan korak u izgradnji međusobnog poverenja i ljubavi smatra se potreba da Pravoslavne Crkve usvoje NOVI (Grigorijanski) Kalendar „radi istovremenog proslavljanja velikih hrišćanskih praznika od strane SVIH „Crkava“, što je uskoro Carigradska Patrijaršija (a kasnije i još neke pomesne Pravoslavne Crkve) i učinila, plativši to skupom cenom (unutrašnjim raskolom u Crkvi i narodu).
Druge Pravoslavne Crkve su jedno vreme odolevale ovom opakom iskušenju. Naročitgo je Moskovska Patrijaršija pokazivala izvesne znake opreznosti prema ekumenizmu. O tome svedoči i sabor (SAVETOVANJE) episkopa Pomesnih Pravoslavnih Crkava održan u Moskvi od 8. do 18. jula 1948. godine, a povodom petstogodišnjice proglašenja autokefalnosti Ruske Pravoslavne Crkve. Na tom Saboru su predstavnici aleksandrijske, antiohijske, ruske, srpske, rumunske, gruzijske, bugarske, poljske, čehoslovačke i albanske Crkve odbacili učešće u svetskom ekumenskom pokretu i u SSC, koji je upravo bio formiran, osudivši ga kao jeres.
4. Ova revnost Pravoslavnih u odstojavanju Istine Božije o Crkvi, nažalost, nije dugo trajala. Samo četiri godine nakon formiranja Svetskog saveta crkava, Carigradski patrijarh Atinagora izdao je 1952. godine Encikliku kojom poziva sve poglavare Pomesnih Pravoslavnih Crkava da se pridruže Svetskom savetu crkava. Iako su razlozi za takav poziv bili sasvim banalni i necrkveni (recimo: „približavanje naroda i nacija“, u cilju „suočavanja sa velikim problemima sadašnjice“), pojedine Pravoslavne Crkve još iste te 1952. godine hitaju da se uključe u SSC. Carigradska Patrijaršija šalje svoje stalne predstavnike u centralu SSC u Ženevi. Godine 1959. Centralni komitet SSC sastaje se na Rodosu sa predstavnicima svih Pravoslavnih Crkava, od kada je praktično Ekumenizam ušao među zidove Pravoslavlja i počeo, poput raka, iznutra da ga razjeda. Posle Rodosa, Pravoslavni se prosto takmiče međusobno ko će se pokazati većim ekumenistom.
Pravoslavni ekumenisti su počev od 1961. godine sazivali niz konferencija u cilju realizovanja ekumenističkih ciljeva. Tako je 1964. godine održana Treća konferencija na Rodosu, gde je odlučeno da se vode „dijalozi“ sa jereticima „na ravnopravnoj osnovi“, kao i da svaka pomesna Pravoslavna Crkva neguje samostalno „bratske odnose“ sa jereticima. Kolovođa u svim ovim ekumenskim igrama bio je Carigradski patrijarh Atinagora, koji je započeo seriju susreta sa rimskim Papom, međusobno skidanje anateme iz 1054. godine, zajedničke molitve itd. A kasnije su to činili njegovi naslednici i njihovi saradnici, kao što su Jakovos američki, Stilijanos australijski, Damaskin ženevski i mnogi drugi.
Taj rad na ekumenskom planu prate i nekontrolisane izjave pojedinih predstavnika Pravoslavnih Crkava, ne samo onih sa Carigradskog trona, koje nemaju ništa zajedničko sa stavovima i učenjem Svetih Otaca. Pomerene su međe koje postaviše Oci naši između istine i laži, svetlosti i tame, Hrista i Velijara. Osnovni zadatak svih tih izliva sentimentalne (u suštini obostrano licemerne) ljubavi koja se u tim izjavama tobože projavljuje, jeste da se kod pravoslavnih hrišćana razvije svest o tome da su sa nepravoslavnima braća u Hristu, i članovi jedne i istinske Crkve Hristove.
To se govorilo u susretima, na konferencijama, štampalo u časopisima i knjigama, prenošeno preko radija i televizije. I sve to trebalo je da dovede do „zajedničke Čaše“, do zajedničkog pričešća (intercommunio), koje i jeste osnovni cilj takozvanog „dijaloga ljubavi“ . A to je, po ocu Justinu Popoviću, „najbezočnije izdajstvo Gospoda Hrista, izdajstvo judinsko i pritom izdajstvo vascele Crkve Hristove“.
 
Pristup SPC Svetskom savetu crkava
 
Po ugledu na ostale pomesne Pravoslavne Crkve, a posebno na Carigradsku patrijaršiju, i Srpska Pravoslavna Crkva, od samog početka trudila se da „uhvati korak“ sa vremenom. Iako formalno još nije bila član SSC, ona je počela da tesno i često kontaktira sa tim „savezom jeresi“, kako bi rekao otac Justin, da prima u zvanične posete predstavnike SSC, najpre lica zadužena za slanje međucrkvene pomoći, kao g. Tobhijasa, Maskvela, gđicu Majhofer, pa do generalnog sekretara Viserta Hufta.
Istina, Srpska Crkva nije imala zvaničnog predstavnika – posmatrača na Drugoj Konferenciji SSC u Evanstonu u Americi, ali je zato na Trećoj Skupštini u Nju Delhiju 1961. godine imala svoju tročlanu delegaciju (kojoj je na čelu bio Episkop Visarion). Na ovoj skupštini došlo je do suštinskog zaokreta po pitanju učešća Pravoslavnih pomesnih Crkava. Izgleda, pod pritiskom komunističke sovjetske vlasti, Moskovska Patrijaršija, a sa njome i Crkve u svim satelitskim zemljama, listom su se učlanile u SSC. Tada su se učlanile: Moskovska Patrijaršija, Gruzijska Patrijaršija, Rumunska Patrijaršija, Bugarska Patrijaršija, Poljska Arhiepiskopija i Čehoslovačka Arhiepiskopija.
Srpska Crkva postala je član SSC na „mala vrata“, pomalo nečasno. Naime, u posetu SPC je došao generalni sekretar Visert Huft i zamolio da se i Srpska Crkva učlani, bez obaveze na potpisivanje nekih teoloških dokumenata, koji bi bili dogmatski i kanonski neosnovani. Tadašnji Sveti sinod (ne, dakle, Sabor) SPC sa Patrijarhom Germanom na čelu, odlučio je da se i Srpska Crkva učlani. To je prihvaćeno i ozvaničeno na zasedanju Centralnog odbora SSC negde u Africi 1965. godine.
Od tada pa nadalje Srpska Crkva je, kao i estale pomesne Pravoslavne Crkve, postala ORGANSKI deo SSC. Uzimali smo učešća preko zvaničnih predstavnika (episkopa ili teologa) na svim kasnijim anamblejama, konferencijama, simposionima, sastancima, molitvenom sedminama i svemu onom što je SSC padalo na pamet, a na šta smo mi bespogovorno pristajali. Rezultat tog učešća bila je izvesna materijalna pomoć, koju je SPC povremeno dobijala od SSC u vidu lekova, lečenja ili oporavka nekih lica u Švajcarskoj, studentskih stipendija, ili izvesnim novčanih priloga za neke konkretne svrhe i potrebe SPC, kao recimo za gradnju nove zgrade Bogoslovskog fakulteta. Te mrvice materijalnih dobara plaćali smo gubljenjem na duhovnom planu u čistoti naše vere, kanonske doslednosti i vernosti Svetom Predanju Crkve Pravoslavne.
Prisustvo naših (i uopšte pravoslavnih) predstavnika na raznoraznim ekumenskim skupovima nema kanonskog opravdanja. Nismo tamo išli da smelo, otvoreno i nepokolebljivo ispovedamo večnu i neizmenljivu istinu pravoslavne vere i Crkve, nego da pravimo konmpromise, i pristajemo, manjeviše, na sve one odluke i formulacije koje nam nepravoslavni ponude.Tako se stiglo i do Balamanda, i do Šambezija, i do Asizija, što sve skupa predstavlja neverstvo i izdaju svete Pravoslavne vere.
Za sve to vreme padanja i propadanja u svakom pogledu Crkve Svetoga Save, jedino se čuo glas oca Justina Ćelijskog, koji je bio i ostao budna i nepromenljiva savest SPC. On, duboko osećajući i liturgijski preživljavajući duh apostolske i svetootačke istine, pisao je povodom ekumenskih „podviga“ patrijarha Atinagore: „A patrijarh carigradski? On svojim neopapističkim ponašanjem, svojim rečima i delima, sablažnjava već decenijama pravoslavne savesti odričući jedinstvenu i svespasonosnu istinu Pravoslavne Crkve i vere, priznavajući rimskog vrhovnog prvosveštenika sa svom njegovom demonskom gordošću…“
Ove reči jasno izražavaju jedan zreo, iskren i svetootački stav prema patrijarhu-jeretiku, kao i preciznu dijagnozu osnovnih namera Carigrada, koje naslednici patrijarha Atinagore sve do danas sprovode na očigled i prećutno odobravanje zvaničnika ostalih Pravoslavnih Crkava.
Šta li bi tek danas rekao otac Justin? Jedino što je dobro u čitavoj ovoj stvari, to je što naši zvanični predstavnici i učesnici na raznim ekumenskim skupovima, po povratku otuda ništa ne pišu i ne objavljuju u crkvenoj štampi, što bi trovalo pravoslavni narod. Često i mi arhijereji na Saboru sakupljeni, ostajemo uskraćeni za zvanične izveštaje od braće arhijereja, kao naših predstavnika, što je smatram, nedopustivo.
Imajući u vidu sve napred rečeno s jedne strane, i večno i nepogrešivo evanđelsko merilo „da se svako drvo po plodovima svojim poznaje“ s druge strane, jasno je kao sunce šta nam valja činiti. Još na ovom saboru doneti ODLUKU o istupanju Srpske Pravoslavne Crkve iz Svetskog saveta crkava i svih drugih, njemu sličnih, organizacija (kao KEK i dr.), i shodno tome prekinuti praksu svakog ekumenskog delovanja i praktičnog učestvovanja u ekumenističkim bezbožnim manifestacijama.
 
To učiniti iz ovih raloga:
1. Iz poslušnosti prema svetom apostolu Pavlu, koji savetuje i naređuje:“Čoveka jeretika posle prvog i drugog savetovanja, kloni se“.
2. Što je to saglasno sa svim svetim Kanonima Pravoslavne Crkve, o koje smo se do sada silno ogrešili.
3. Što ne postoji ni jedan jedini među Svetim Ocima Crkve koji bi nam svojim učenjem, životom i delima mogao poslužiti kao primer koji bi opravdao naše učlanjenje i dalji ostanak u necrkvenoj organizaciji SSC i njoj sličnih.
4. Radi spasenja svojih duša, duša poverene nam pastve koju smo dosadašnjim ekumenisanjem silno sablaznili i duhovno oštetili, kao i radi spasenja svih onih koji se još uvek nalaze izvan Kivota spasenja – Jedne, Svete, Saborne i Apostolske Crkve Pravoslavne, kojima će više pomoći u traženju i nalaženju istine i puta spasenja jedan takav naš odlučan i jasan postupak, nego bezbojno i bezbožno dalje naše druženje sa njima.
 
Nakon dve godine od ovog našeg izveštaja, Sveti arhijerejski sabor Srpske Pravoslavne Crkve na svom majsko-junskom zasedanju 1997. godine doneo je odluku da Srpska Crkva istupi iz SSC, odnosno odlučeno je da Srpska Crkva ne bude više organski član ove organizacije. U obrazloženju ove odluke je konstatovano da je Svetski savet crkava nastao kao izraz želje, naročito rascepkanog protestantskog sveta (počevši od 1910.) za vaspostavljanjem jedinstva Crkve. Pravoslavne Crkve su, svaka na svoj način, kao što smo videli, osobito posle 1920. godine redovno učestvovale u tzv. Ekumenskom pokretu, radi ostvarivanja Hristove zapovesti „da svi jedno budu“ .
U početku su na polju ekumenizma učestvovali viđeni bogoslovi Pravoslavne Crkve, kao što su sveti vladika Nikolaj Žički, Episkop bački Irinej (Ćirić), Episkop dalmatinski Irinej (Đorđević), Protj. Georgije Florovski, Dimitrije Staniloje i dr. Oni su u svakoj prilici svedočili večnu istinu i stav pravoslavnog bogoslovlja, da „bez jedinstva u veri nema i ne može biti jedinstva u Crkvi kao bogočovečanskom organizmu Hristovom“ . Na svim ekumenskim susretima i ansamblejama oni su izdvajali u posebne zaključke svoje pravoslavne stavove i odluke. Tek kasnije, od formiranja SSC, od tog principa se postepeno odstupalo, i pravoslavni predstavnici su se sve više utapali u zajedničke (u suštini nepravoslavne) zaključke i odluke.
Na to posebno ukazuje obrazloženje izneto na Saboru SPC kojima je objašnjena i obrazložena odluka o istupanju iz SSC. Takva odluka je doneta:
Sa razloga što je SSC počeo da zanemaruje u svom delanju onaj izvorni stav o neophodnosti jedinstva u veri kao preduslovu jedinstva Crkve;
Sa razloga što je ovaj Savet počeo da dobija prirodu „NAD-CRKVE“ i da se u tom duhu ponaša, praktično prihvatajući u načinu svoga delovanja za Pravoslavlje neprihvatljivu anglikansku „teoriju grana“, u novije vreme nazivanu teoriju „hrišćanskih tradicija“, po kojoj se „tradicije“ nekih od protestantskih sekti (nastalih, recimo, u prošlom veku) izjednačavaju i smatraju ravnopravnim sa živim Predanjem Crkve Istoka, neprekinutim od apostolskih vremena;
Sa razloga što je SSC pod sve većim uticajem sekularizma;
Sa razloga što zbog samog ustrojstva SSC, u kome ogromnu većinu imaju protestantske zajednice, Pravoslavna Crkva uvek biva nadglasavana, tako da pri takvom stanju stvari Pravoslavna Crkva ne može uticati na njegove odluke niti biti adekvatno zastupljena;
Sa razloga što se u zvaničnim krugovima SSC sve više zanemaruju pitanja vere i poretka i jedinstva u veri i izvornoj Crkvi Hristovoj, za račun pragmatizma i dnevne svetske politike;
Sa razloga što u zvaničnim krugovima ekumenskog pokreta (naročito posle Generalnih konferencija u Upsali i Kamberi) preovlađuje duh i nastrojenje, praktično ispoljavano i primenjivano – religioznog sinkretizma;
Sa razloga što neke, i to najznačajnije (npr. Anglikanska crkva) članice SSC, namesto da u duhu ekumenizma umanjuju postojeće dogmatske i kanonske razlike – uvode nove „crkvene“ običaje i praksu koju dogmatski pravdaju, običaje koji ugrožavaju evanđelski etos i sveukupno hrišćansko predanje Istoka i Zapada (rukopolaganje žena za „biskupine i „pastorine“), stvarajući radikalno novi poredak, eklisiologiju i moral u „crkvi“;
Sa razloga što SSC toleriše neke od hrišćanskih zajednica, svojih članica, koje protivno Evanđelju i apostolu Pavlu, prihvataju i blagosiljaju neprirodni i protivprirodni blud ovenčavanje istopolnih lica – lezbejki i homoseksualaca), što je „sramno i čuti“;
Sa razloga što se taj ekumensko-sinkretistički i sekularistički duh prenosi i na pojedine pravoslavne krugove, naročito u Dijaspori i mešanim sredinama, pa su postala česta zajednička pričešćivanja i molitvena opštenja sa nepravoslavnima, kojom se praksom negira sami etos i svetootačka pravila mišljenja i življenja u Crkvi (znači, negativno se odražava na samu Crkvu);
Sa razloga što ORGANSKO članstvo u SSC prouzrokuje unutar pravoslavne Punoće sablazni i ozbiljne polarizacije među Pomesnim Pravoslavnim Crkvama (što znači: ne doprinoseći svehrišćanskom jedinstvu, ovakva vrsta članstva direktno ugrožava jedinstvo unutar same Pravoslavne Crkve, da ne govorimo o eklisiološkoj neprihvatljivosti takve vrste članstva!);
Sa svih tih gore navedenih razloga, Srpska Pravoslavna Crkva, svedok verni i čuvarka (zajedno sa ostalim Pomesnim Pravoslavnim Crkvama) – vere i etosa Jedne, Svete, Saborne i Apostolske Crkve Hristove, najavljuje svoje istupanje iz SSC; i otkazivanje da bude ORGANSKI član ove organizacije (što su učinile Jerusalimska patrijaršija i Gruzijska crkva). Pri tome Srpska Crkva se ne otkazuje da i dalje radi „na jedinstvu svih“ i da sarađuje sa svima, na radu sa SSC na humanitarnom polju, kao i na drugim oblastima međuhrišćanske odgovornosti za mir, pravednost i zajedništvo među narodima i državama u svetu.
S obzirom, međutim, da se ovde radi o dalekosežnom koraku, koji se ne tiče samo života i misije Srpske Crkve nego i sveukupnog Pravoslavlja i njegove spasonosne misije u svetu, Sabor Arhijereja Srpske Crkve je odlučio da svoj stav i mišljenje prethodno, pre konačnog istupanja, dostavi Carigradskom i Vaseljenskom Patrijarhu i svima poglavarima pomesnih Crkava Pravoslavnih, sa predlogom i zahtevom da se što skorije sazove Svepravoslavno savetovanje po pitanju daljeg učešća Pravoslavnih Crkava uopšte u Svetskom savetu crkava. Tek posle toga Savetovanja će naša Pomesna Crkva zauzeti svoj konačni stav po ovom pitanju i obznaniti ga javnosti“.
Nažalost, poslednji stavovi ove odluke Sabora SPC, anulirali su sve one napred iznete jake razloge za konačni i trajni prekid članstva i saradnje sa SSC, što se ubrzo i pokazalo.
Uskoro je održano „Solunsko savetovanje“ predstavnika svih Pravoslavnih Crkava, čiji su „zaključci“ sprečili Srpsku Pravoslavnu Crkvu da izvrši svoju odluku iz 1997. godine i napusti SSC. Kao da je cilj tog „savetovanja“ i bio da razvodni i obesnaži odluku SPC. I zaista, već iduće 1998. godine Sabor Srpske Crkve pružio je novi odgovor na pomenuto pitanje. Taj drugi odgovor, po tumačenju pravoslavnog kanoniste g.Ž. Kotoranina, „nije bogoslovski, nego politički“ . On se sastoji, prvo, u nespremnosti Sabora da zaštiti svoju prošlogodišnju odluku od falsifikovanja, negiranja i neizvršavanja iste i, drugo, u usvajanju Solunskih zaključaka kao i u otposlanju delegacije Srpske Crkve u Harare na zasedanje Skupštine SSC. Suština, pak, Solunskih zaključaka sastoji se u traženju radikalne reorganizacije tog Saveta, koja ni do danas i nakon sedam godina, nija usledila. Tako su i ti „zaključci ostali „mrtvo slovo na papiru“. Niti se SSC u bilo čemu reorganizovao i postao bliži Pravoslavnoj Crkvi Hristovoj, niti je ijedna Pomesna Pravoslavna Crkva (pa ni Srpska), zbog toga istupila iz članstva u SSC. A razlozi i obrazloženja za prekid članstva u njemu (izneti u odluci Sabora SPC), i dalje su na snazi, kao, nažalost, i štetne eklisološke posledice koje iz tog članstva proističu.
Tako je drugim odgovorom Sabor Srpske Pravoslavne Crkve, napustivši svoju raniju odluku (iz 1997. godine) i njeno obrazloženje, nastavio i produžio svoje ORGANSKO učešće kao ravnopravni član Svetskog saveta crkava, vodeći sebe i svoju pastvu putem pogibli. Prosto, naprosto, dalje članstvo Srpske Crkve u SSC nije niti može biti bogougodno. Posledice toga već oseća narod i država. Najodgovorniji u Telu Crkve (Episkopi) zaobilaženjem dogmata i kršenjem kanona prizivaju Božiji gnev na sebe i na stado svoje. Neprihvatljiv je za pravoslavnu savest jeretički koncept „evanđelskog ekumenizma“ – Evanđelja bez Hrista, spasenja bez Crkve.
Utešno je što je u Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi i posle nedoslednosti koje je pokazao Sveti arhijerejski sabor, i dalje bilo i ima onih koji se sa tim nisu pomirili, koji i dalje otvoreno i smelo istupaju protiv nakaznog ekumenizma, kao i protiv onih koji ga podržavaju, izlažući se često i otvorenom gonjenju od strane pojedinih Episkopa. Vredno je ovde pomenuti neka imena, u srpskom narodu dobro poznata. Pored citiranog Željka Kotoranina, tu je Rodoljub Lazić, Miodrag Petrović, Vladimir Dimitrijević, sveštenik Boban Milenković i dr. Naročito su u protivljenju ekumenizmu „u praksi“ dosledni i odvažni monasi u skoro svim Eparhijama SPC.
Opšti glas svih boraca za čistotu vere i vernost Crkvi Pravoslavnoj zazvučao je u SPC sa „Sopoćanskog skupa“koji je održan u februaru 2001. godine. Sa tog skupa monaštva, sveštenstva i vernih čeda Crkve Pravoslavne, rukovođenih brigom i ljubavlju prema svetosavskom nasleđu svoje majke Crkve, upućen je APEL – MOLBA Svetom arhijerejskom saboru Srpske Pravoslavne Crkve, da:
Neodložno izvrši svoju odluku iz 1997. godine o istupanju naše Crkve iz SSC, ukazujući da je svaka Pomesna Crkva vlasna da sama donese i izvrši takvu odluku, jer su se pojedinačno i učlanjavale. Nikakvi zaključci Solunskog savetovanja tome ne mogu i ne smeju biti smetnja;
Revidira svoj odnos prema rimokatolicizmu, koji svi Sveti Oci i Učitelji Crkve, od Fotija Velikog, preko Marka Efeskog do Justina Ćelijskog smatraju jeresju, a ne „sestrinskom crkvom“, te da se prekine svako molitveno opštenje sa rimokatolicima i papom rimskim pod izgovorom „bratske ljubavi“;
Da se ni pod kakvim uslovima ne prihvati često najavljivani papin dolazak u posetu Srpskoj Crkvi; da se zaustave izvesne tendencije (koje se često naslućuju) ka uvođenju novog kalendara u našu Crkvu, jer bi takav pokušaj doveo do velikog raskola u našoj Crkvi, kao što se desilo i u svim pomesnim Crkvama koje su uvele novi kalendar;
Da se u Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi pokrene unutarcrkveni dijalog o svim spornim pitanjima duhovnog života i bogoslovlja, jer upravo nedostatak dobronamernog dijaloga dovodi do unutrašnjih podela u narodu na sledbenike različitih bogoslužbenih, bogoslovskih i pastirskih struja, od kojih neke predstavljaju novačenja tuđa Svetom Predanju.
Na kraju, Sopoćanski skup, završava svoj Apel citirajući reči svetog vladike Nikolaja, o potrebi revnosti i budnosti u borbi za spasenje svoje duše. „…Ako neko kaže: juče je bila opasnost po našu Crkvu, a danas je ta opasnost prestala, strašno se vara. To je trubač koji svira na spavanje. A mi moramo imati u ovo vreme što više trubača koji će svirati na buđenje, na ustajanje, na pripravnost, na odbranu. jer onaj „nepomenik“, kome je naš sveti narod sa svojim sveštenstvom osujetio „vaploćenje u formi zakona“ (misli na Konkordat iz 1937. godine), ipak ide po ovoj zemlji kao duh, kao avet, dejstvuje, dejstvuje i dejstvuje“.
Na kraju bih završio ovo svoje izlaganje molitvenom željom, da ovaj naš Solunski simposion bude zbor TRUBAČA koji će svojim svedočenjem i svojom revnošću razbuditi uspavane savesti predstavnika svih pomesnih Pravoslavnih Crkava, da sve skupa, ili svaka pojedinačno, sledujući svoj unutrašnji zov, istupe iz Svetskog saveta crkava, prekinu molitveno i praktično učestvovanje u jeresi ekumenizma, te time posvedoče pred licem celoga sveta da Jedna, Sveta, Saborna i Apostolska Crkva bila je, jeste i biće Crkva Pravoslavna, da izvan nje nema Crkve, i da bez Crkve i jedinstva sa Crkvom nema ni spasenja. To će biti jedino istinsko služenje bližnjemu, istinska ljubav prema svima nepravoslavnim ili inoslavnim ljudima i narodima savremenog sveta, jer po ocu Justinu: „Samo je ono prava ljubav koja bližnjemu osigurava život večni“.
 
Preuzeto iz časopisa: Sveti knez Lazar, broj 47 (3/2004), Gračanica, 2004, 29-46.
 


 
NAPOMENE:

  1. Izuzetak od toga pravila je, nažalost, samo Carigradska Patrijaršija, koja je upravo promoter svih ekumenističkih zbivanja i gibanja na globalnom planu. Iz te pomesne Crkve do sada se nije čuo ni jedan glas protivljenja ekumenističkom delovanju u reči i praksi poglavara i predstavnika te crkve. Naprotiv, otuda su se često mogle čuti samo reči osude i napada na one koji se širom Pravoslavlja trude da očuvaju „zalog vere“ neuprljanu ekumenističkim zloverjem.

   

2 komentar(a)

  1. Visoko cenim stav i odluku Vladike Artemije. Svaka njegova rec o ekumenizmu je na mestu.
    Nikako ne mogu da shvatim da je Srpska pravoslavana Crkva odustala od Sinodne odluke iz 1997. godine o napustanju SSC konacno odbacene. To je trebalo da se ucini.

  2. Marijana

    Ako je Spc član Svetskog Saveza Crkava to znači da je samim tim potpala u jeres? I da njene svete tajne nisu vise verodostojne?

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *