NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Savremeni izazovi i iskušenja » Sabor na Kritu nije bio ni Veliki, ni Sveti, ni Vaseljenski!
patrijarh Neofit

Sabor na Kritu nije bio ni Veliki, ni Sveti, ni Vaseljenski!

Posle kontroverznog Sabora održanog na ostrvu Krit, koji je odvojeno od žive dinamičke i delatne sabornosti Pravoslavne Crkve bio isforsiran kao Veliki i Sveti vidimo poslesaborsku prazninu, očitu tišinu, nakon onog skoro euforičnog predsaborskog entuzijazma i očekivanja od istog. Glavni pokazatelj je etički umor od predstavljanja stvari kakve one u istinu nisu. I oni najenergičniji entuzijasti uzdržavaju se od toga, jer je jasno da će pretrpeti i ličnu štetu. Kritski Sabor je na samom početku zasedanja izabrao samonegaciju, promašaj, samo da bi se ostvarilo ono što je decenijama planirano. Jedan od najubedljivijih dokaza za to vidimo u odsustvu bogoslovskih studija koje bi imale zadatak da elaborišu odluke i tako da ih polemički prenesu u javnost. Da bi to bio jalov trud znaju i organizatori koji se čuju tek radi reda da bi se čuli, uz određene povremene juridičko-klerikalne pretnje (konkretno, Fanar preti određenim mitropolitima Eladske Crkve). Ozbiljni i odgovorni teolozi jednostavno ne žele da se upuštaju u nešto što im može poljuljati bogoslovsko-stvaralački autoritet, jer i oni najvatreniji i sa najviše entuzijazma više ne žele da govore o nečem što je propalo.

Da „Velikog i Svetog“, a najmanje „Vaseljenskog“, sabora na Kritu nije bilo saznajemo učenjem i ispovedanjem Jedne od Crkava Jedne, Svete, Vaseljenske, Saborne i Apostolske Crkve. Sa velikim duhovnim zadovoljstvom objavljujemo Odluke Sinoda Bugarske Pravoslavne Crkve, u kojima ona bogoslovski i juridički negira Kritski Sabor. U njima nalazimo konkretno i doslovno: „Sabor održan na Kritu nije ni veliki, ni sveti, ni Vaseljenski“. Pored kanonskih prepreka i njihovih implikacija Bugarska Crkva nam daje i zdravu bogoslovsku sintezu: „Konačni kriterijum za potvrđivanje Vaseljenskih sabora jeste budna dogmatska svest cele punoće Pravoslavlja. Sistem vaseljenskih i Svepravoslavnih sabora ne može da obezbedi automatsku ili mehaničku ispravnost ispovedanja vere pravoslavnih hrišćana.“ I svakako to je vrlo tačno, jer odluke vaseljenskih sabora, i nižih sabora te sadržine, predaju se Crkvi da ih ona prvo i pre svega kroz svoje slavoslovno predavanje (bogosluženje) obrazovno prenese narodu koji će da ih sa potrebnim duhovnim sozercanjem prihvati ili odbaci.

Izražavamo veliku blagodarnost našem dugogodišnjem saradniku i bliskom prijatelju protojereju-stavroforu o. Srboljubu Miletiću koji je svojim prevodom sa bugarskog omogućio da objavimo ovaj istorijski vrlo važan dokument.

Protojerej-stavrofor Ljubo Milošević

 


 

Stav Svetog Sinoda odnosno Sabora Bugarske pravoslavne crkve prema Saboru na Kritu (2016), kao i tekstu „Odnos Pravoslavne crkve prema ostalim hrišćanima“

 

29. novembar, 2016, Bugarska Patrijaršija

 

Sveti Sinod u punom sastavu, na svom zasedanju održanom 15. novembra 2016. godine, Zapisnik № 22, razmotrio je tekst „Odnosi Pravoslavne crkve sa ostatkom hrišćanskog sveta“ usvojen u junu ove godine od strane Sabora na ostrvu Krit, Grčka, i usvojio je sledeći stav:

Na svom zasedanju održanom 1. juna 2016. Zap. № 12, Sveti Sinod u punom sastavu je odlučio da predloži odlaganje Velikog i svetog sabora Pravoslavne crkve, kao i da se pripreme za njegovo održavanje produže. U suprotnom Sveti Sinod je izjavio da BPC neće učestvovati na njemu.

Nakon toga, sa sličnim predlozima su istupili i Sveti sinodi drugih pomesnih pravoslavnih crkava – učesnica u organizaciji Svetog i velikog sabora Pravoslavne crkve. Organizatori Velikog i svetog sabora na Kritu se nisu obzirali na ove predloge. Nakon toga su četiri autokefalne pomesne crkve najavile svoje neučestvovanje (po hronološkom redu): Bugarska pravoslavna crkva (odluka od 1. juna ove godine), Antiohijska patrijaršija (odluka od 6. juna ove godine), Gruzijska pravoslavna crkva (odluka od 10. juna ove godine), Ruska pravoslavna crkva (odluka od 13. juna ove godine).

Od 16. do 27. juna ove godine na Pravoslavnoj akademiji na ostrvu Krit u Grčkoj, održan je planirani Veliki i sveti sabor Pravoslavne crkve, ali bez učešća četiri pomesne autokefalne crkve, i bez učešća priznate od strane BPC autokefalne Pravoslavne crkve u Americi (PCA), čije učešće od početka priprema za sabor nije bilo predviđeno, čak ni kao gosta. Na Saboru su prisustvovali predstavnici mediji i gosti iz heterodoksnih verskih grupa (rimokatoličke, anglikanske, itd.).

Sabor održan na Kritu glasao je i sa nekim izmenama usvojio šest predsaborskih dokumenata, kao i svoju „Encikliku“ i „Poslanicu“. Dokument „Odnosi Pravoslavne Crkve sa ostatkom hrišćanskog sveta“ nisu potpisala 33 episkopa koji su učestvovali na Saboru, a neki od episkopa koji nisu potpisali (među njima i istaknuti pravoslavni bogoslovi) izdali su javna obrazloženja svog stava.

Svojim dopisom Zap. № 798 od 14. juna 2016, (zavedeno u Sinodskoj kancelariji pod № 498 od 20. septembra 2016.) Njegova Svetost Vaseljenski patrijarh Vartolomej je poslao Svetom sinodu BPC rezultate glasanja i dokumenta usvojena od strane Sabora. Nakon stručnog prevoda od strane ovlašćenog prevodioca, eparhijski mitropoliti su dobili ta dokumenta.

Prvi važan zaključak je da su dokumenti, izglasani i usvojeni od strane Sabora na ostrvu Krit, u odnosu na njihovu predsaborsku verziju, pretrpeli izvesne beznačajane i nedovoljne izmene za svepravoslavno prihvatanje.

 

IDokument „Odnosi Pravoslavne Crkve sa ostalim hrišćanskim svetom“

 

  1. Što se tiče teksta u tački 4 može se reći da je Pravoslavna crkva pod „jedinstvom svih“ uvek podrazumevala sjedinjenje ili vraćanje u svoje naručje putem svetog krštenja, svetog miropomazanja i pokajanja svih onih koji lutaju po stihijama ovog sveta, kao i onih koji su otpali od nje u jeres i raskol, u skladu sa kanonima Crkve. Jedna, sveta, saborna i apostolska crkva nikada nije izgubila jedinstvo u veri i zajedništvu Duha Svetog i ne može da prihvati navodno „vaspostavljanje jedinstva“ sa „drugim hrišćanima“ jer je to jedinstvo uvek postojalo u Telu Hristovom, i samo jedinstvo i jedinstvenost su suštinske osobine Crkve.
    Takođe, Pravoslavna crkva ne može da prihvati različite koncepte i doktrine na kojima inoslavni zasnivaju to jedinstvo. Takve su teorije o postojanju prividnog „jedinstva“ svih hrišćanskih veroispovedanja, kao što je učenje o „nevidljivoj crkvi“, „teorija grana“, „krštenjska teologija“ ili „jednakost denominacija“. Sve ove teorije se mogu povezati sa sholastičkom doktrinom o tvarnoj blagodati Svetoga Duha, koja je saborno osuđena od Svete Crkve. Ako se ovo učenje prihvati, onda se njime može pravdati prisustvo Božje blagodati u raznim hrišćanskim veroispovestima, koje se u raznim denominacijama razlikuju u kvantitativnom i kvalitativnom smislu. Prema tome, inoslavna teorija prihvata da, ukoliko se u jednoj hrišćanskoj zajednici vrše liturgijske radnje, one mogu da prizovu blagodatni život na različite načine, koji variraju u zavisnosti od sastava svake veroispovesti. Ova teološka teorija tvrdi da liturgijske radnje mogu dati pristup spasenju hrišćanima zajednice kojoj pripadaju. Zato bi pretpostavka blagodati u svim hrišćanskim denominacijama trebala da predstavlja zajednički napor ka postizanju punoće jedinstva u Hristu (upor. Dekret o ekumenizmu Drugog vatikanskog koncila).
  2. U vezi sa iskazom u tački 5, u potrazi za „izgubljenim jedinstvom svih hrišćana“, smatramo da je ova izjava neprihvatljiva i nedopustiva, jer Pravoslavna crkva nikada nije izgubila svoje unutrašnje jedinstvo, uprkos jeresima i raskolima koji predstavljaju istupanje iz Tela Crkve, od kojih telo ne gubi svoju prvobitnu suštinsku celost, a koja podrazumeva ontološku neodvojivost od Hristove ipostasi.
  3. U tačkama 6, 16 i 20 priznaje se „istorijski naziv“ … „drugih, koji se ne nalaze u zajednici sa njom (Pravoslavnom crkvom – pr. pr.), inoslavnih hrišćanskih crkava i veroispovesti“, iako ovaj dokument u tački 1 utvrđuje drugu stvar, a to je da se jeretička ili šizmatička zajednica ne može nazvati „crkva“. Postojanje mnogih crkava je neprihvatljivo prema dogmama i kanonima Pravoslavne crkve. Osim toga, u početku, u tački 2, u dokumentu se navodi da se „jedinstvo Crkve zasniva na činjenici da je njen osnivač Gospod naš Isus Hristos, kao i na jedinstvu Svete Trojice, i svetim tajnama Pravoslavne crkve. To jedinstvo se izražava kroz apostolsko prejemstvo (nasleđe – pr. pr.) i svetootačko Predanje koje je živo do danas.“ Dodatak izrazu „istorijski naziv“ i objašnjenje da inoslavna veroispovedanja nisu u zajednici sa Pravoslavnom crkvom, ne uklanjaju problematičnu pogrešnost ovog teksta. Kao što je pomenuto u t. 6 dokumenta, ovaj odlomak stoji u suprotnosti sa stvarnošću. Naziv „Pravoslavna“ u odnosu na Jednu, svetu, sabornu i apostolsku crkvu Hristovu, istorijski utvrđeno ime, umanjuje li njegovu valjanost i značaj? Svako pravo ime, izniklo u istoriji, odražava izvesnu prirodu, postojeću stvarnost. U suprotnom, to bi bio pojam bez stvarnog sadržaja, prosto jedno ime bez stvarnog predmeta koji izražava ili reflektuje. Takav naziv, bez pravog subjekta, je fikcija. U ovom slučaju bi saborski dokument trebalo da istakne da „istorijski naziv crkve“, koji se odnosi na odlutale iz zajednice Pravoslavne crkve, jeste fiktivno ime bez stvarnog odnosa sa realnošću. Ako ovo ne objasnimo, istorijski naziv „inoslavne crkve“ će imati svoju pravu istorijsku referencu na koju se odnosi; to jest, priznaćemo realno postojanje drugih crkava, osim pravoslavnih, što je u jasnoj suprotnosti sa stavom 1 i sa uvodnim rečima t. 6 dokumenta (Crkva je jedna i jedina).
  4. Izjava u stavci 12, koja afirmiše da je „zajednički cilj svih prilikom vođenja bogoslovskih dijaloga konačna restauracija jedinstva prave vere i ljubavi“, suviše je pojednostavljena i ne predstavlja iscrpno dimenzije procesa. Jedinstvo podrazumeva jednoverje, jednomislije i jednodelanje (jednodušnost – pr. pr.) u svim dogmatskim definicijama i crkvenim pravilima, utvrđenim na Vaseljenskim saborima, kao i u odnosu na liturgijsko predanje i svetotajinski život u Duhu Svetom. Način da se dostigne to jedinstvo je kroz pokajanje, ispovedanje pravoslavne vere i krštenje.
  5. Tačka 20 kaže da se „perspektive teoloških dijaloga Pravoslavne crkve sa ostatkom hrišćanstva uvek utvrđuju na osnovu principa pravoslavne eklisiologije i kanonskih kriterijuma već uspostavljene crkvene tradicije“. – no, tačnije bi bilo izraz „već uspostavljena crkvena tradicija“ zameniti sa „tradicijom Pravoslavne crkve“.
  6. Opšti utisak ovog dokumenta je da u njemu postoje mnogi dvosmisleni izrazi i terminološke eklisiološke nedoslednosti. Takođe je važno i to, da iz njega ne proističe opravdani, sveobuhvatni i primarni cilj vođenja bogoslovskih dijaloga sa inoslavnim veroispovedanjima, koji je, po kanonskom poretku, povratak inoslavnih u krilo Pravoslavne crkve; a takođe, u skladu sa tim ciljem nisu jasno formulisani glavni osnovi i principi ovog dijaloga. Umesto toga, t. 16 i dalje, daje legitimnost nevladinom „Svetskom savetu crkava“ u kome BPC, slava Bogu, odavno već ne učestvuje.
  7. U odeljku o glavnom cilju, koji smo naveli gore u tački 6, u dokumentima (t. 9, 10, 11, 12, 13, 14 i 15) takođe, dosledno i sveobuhvatno se reguliše metodologija za vođenje raznih dijaloga.
  8. U tekstu tačke 22 jasno se pretpostavlja nepogrešivost i nekritički odnos ka Saboru koji je održan na Kritu, jer se u ovoj tački potvrđuje da „očuvanje istinite Pravoslavne vere garantuje jedino saborski sistem, koji je od pamtiveka najkompetentniji i pouzdan kriterijum Crkve po pitanjima vere i kanonskih odredbi.“ Ali bi moglo da se ukaže na čitave periode crkvene istorije koji pokazuju da je konačni kriterijum za potvrđivanje Vaseljenskih sabora budna dogmatska svest cele punoće Pravoslavlja. Sistem vaseljenskih i Svepravoslavnih sabora ne može da obezbedi automatsku ili mehaničku ispravnost ispovedanja vere pravoslavnih hrišćana.

 

II – Glavni zaključak

 

Sabor održan na Kritu nije ni veliki, ni sveti, ni Vaseljenski:

 

  1. Zbog neučestvovanja na njemu niza pomesnih autokefalnih crkava i zbog prihvatanja organizacionih i teoloških grešaka. Međutim, poštujemo i cenimo napore svih organizatora i učesnika u njegovoj realizaciji.
  2. Pažljivo ispitivanje dokumenata usvojenih od strane sabora na Kritu, dovodi nas do zaključka da neki od njih sadrže neslaganja sa učenjem Pravoslavne Crkve, sa dogmatskim i kanonskim Predanjem Crkve sa duhom i slovom Vaseljenskih i Pomesnih sabora.
  3. Dokumenti usvojeni od strane Sabora na Kritu su predmet daljeg bogoslovskog rasuđivanja u cilju ispravljanja, redakcije, korigovanja ili zamene drugim (novim dokumentima) u duhu i tradiciji Crkve.

 

BPC je neodeljivi član, živi deo Jedne, svete, saborne i apostolske Crkve. Kao deo Tela Hristovog, kao samo to Telo na pomesnoj teritoriji Bugarske i bugarskih eparhija u inostranstvu, BPC će i dalje nastaviti da bude u bratskom, evharistijskom, duhovnom, dogmatskom i kanonskom jedinstvu sa svim ostalim pomesnim pravoslavnim crkvama – kako onima koje su učestvovale na Saboru na Kritu, tako i sa onima koje nisu učestvovale. Crkva nije svetovna organizacija nego Bogočovečanski organizam. Na nju ne utiču, i na njen saborni život ne bi trebalo da utiču, politički i socijalni interesi i podele koje proizilaze iz njih. Njena glava je Sam Gospod Isus Hristos, koji je „Put i Istina i Život.“

Principi autokefalnosti i sabornosti u crkvenom životu ne samo da nisu protivrečni, nego se međusobno dopunjuju, proističu jedan iz drugog i u potpunom su jedinstvu.

 

Sa bugarskog posrbio:

Protojerej-stavrofor Srboljub Miletić

 

Originalni članak na bugarskom jeziku

 

3 komentar(a)

  1. Isus Hristos je Put, Istina i Zivot Pravoslavne Crkve! Slava Sv.Ocima Pravoslavne Crkve koji ovo kroz vekove potvrdise! Slava Bogu za sve!

  2. Slava Bogu milome na ovome, naše komšije i u Hristu braća kratko i jasno objasniše o čemu se radi. Teško nama, duhovno metiljavim diplomatama.

  3. Čitam i razmišlja pomalo o tim poblemima.Globalno pravoslavlje,što se tiče nekih elemenata sabornosti i učenja liči na raštiman orkestar.Kako može biti da jedna pomjesna Crkva ima sasvim drugi pristup od neke druge,a tiče se važnih pitanja.Unutar jedne pomjesne Crkve također imamo takvih situacija gledajući i slušajući jerarhiju,tako da o istoj problematici jedan episkop ima različito mišljenje od drugoga i to npr. o odnosu prema inoslavnima,ekumenizmu i td.Narod je i neuk i zbunjen a dijelom i ravnodušan,opterećen brigama ovoga svijeta i svakodnevnom borbom za egzistenciju.Vezu sa Crkvom vidi kao spoljašnji obred i nekakvim duhom tradicije,dok je suština negdje zakopana,poput sjemena bačenog na neplodno tlo,na žalost.Otuda i rasprave i raskoli i svi ostali problemi koji proizilaze iz toga bolesnog stanja.Opet da se vratim na tematiku pa se pitam kako može biti da jedna pomjesna Crkva bude u članstvu tzv Svjetskog saveza Crkava a druga ne,a međusobno da opšte.Ma to mi je doslovno smiješno i žalosno.Tako različiti pogledi na mnoga pitanja uključujići na sabor kritski o njegovoj prirodi i suštini,dovodi do sumnji i velikih sablazni,pa i mogućih opasnosti.Gdje su ti silni teolozi,pa da nam nešto objasne….Izgleda da je za nas mirjane najbolje da PAZIMO NA SEBE,kroz učenje,post i molitvu i da ne budemo kao beslovesno stado!

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *