NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
SRPSKA CRKVA
 
IV. Podvlaštenje srpske Crkve državi
 
a) Mitropolit Pavle Nenadović
 
1. Posle Mojsija Petrovića i Vićentija Jovanovića zvamenit je karlovački mitropolit Pavle Nenadović. On je kao jaka ličnost proveo svoju Crkvu sa što manje štete kroz jedno vrlo teško vreme. U njegovo je vreme državna vlast u Beču bezobzirno nastojala da upravu našom Crkvom uzme u svoje ruke. Prvih godina vladavine carice Marije Terezije postao je Pavle Nenadović episkop gornjokarlovački, a za mitropolita je izabran 1749. g. Upravljao je Crkvom skoro dvadeset godina. Rođen je u Budimu i bio je dobro školovan. U crkvenu upravu i državne prilike bio je vrlo dobro upućen. Još kao episkop osnovao je u Plaškom Centralno učilište, a u Zalužnici u Lici sličnu bogoslovsko-učiteljsku školu, jer mu je u borbi sa unijom trebalo školovano sveštenstvo.
2. Dok je Nenadović bio mitropolit pretrpela je Crkva i dosta štete. Od nje je silom otkinut i unijatima predat kraj Žumberak, a oduzet joj je i manastir Marča. Osim toga mnogi se naš narod iselio iz Potisja i Pomorišja u Rusiju. On to nije mogao da spreči, ali je ipak mnogo učinio za Crkvu. Uredio je manastirski život, položio je osnove crkvenom novčanom imetku i obnovio je škole.
3. Manastiri. U hrišćanskom monaštvu je načelo da manastirsko imanje nije ničije od bratstva, nego ga inoci zajednički rade, zajednički od njega žive i održavaju manastir. U fruškogorskim manastirima se u toku vremena odomaćio drugi red. Kaluđeri su dobijali svaki svoj deo zemlje na obradu, te je svaki imao svoj alat, stoku, pa i svoju kuhinju. Sa svojom tečevinom je svaki raspolagao po volji. Taki manastirski poredak zove se osopština. Život u takim manastirima je bio bez reda i discipline i bez koristi za Crkvu. Pavle Nenadović je dao popisati šta koji manastir ima i šta koji kaluđer ima i ukinuo je osopštinu jednom za svagda. Otpor je bio jak, ali je red ipak zaveden.
4. Školski fond. Naše niže škole po raznim mestima izdržavali su ili đački roditelji ili opština. Za škole u Karlovcima starali su se mitropoliti. Pavle Nenadović je želeo da karlovačku srednju školu stavi na pouzdanije osnove. Zato je 1749. g. s pomoću manastira, sveštenstva i sremskih crkvenih opština osnovao fond (stalnu novčanu zalihu) iz koga će se ta škola izdržavati. Nazvao ga je Klirikalnim fondom. On je dao u njega najveći prilog i obnavljao ga je svake godine. Na to je obvezao i druge. Do toga vremena nošen je po našim crkvama tas za priloge dalekim manastirima u Svetoj Gori i dalje. Mitropolit je te priloge uneo u školski fond. Ti manastiri su imali i svojih kuća u Karlovcima, Novom Sadu i drugde. Sve je to prodato, a utržak unet u Klirikalni fond. Kašnje je u njega unošena i polovina omrtvina svih episkopa. Tako je taj fond još za života osnivačeva mogao da izdržava karlovačku školu, a kašnje i bogoslovije u Vršcu, Pakracu i druge škole. Do svetskog rata bio je Klirikalni fond glavni izvor za izdržavanje svih nižih, srednjih i viših škola karlovačke mitropolije.
5. Neprikosnoveni fond. Po tome primeru osnovan je odmah po smrti Pavla Nenadovića još jedan fond za druge crkvene potrebe. To je Neprikosnoveni fond. U njega su išli prihodi mitropolita i episkopa od njihove smrti pa dok im se ne postave naslednici. Osnov toga fonda je posmrtnina Pavla Nenadovića u iznosu od 12.000 srebrnih forinata.
Ta dva fonda su do kraja bila glavno novčano imanje karlovačke mitropolije.
6. Karlovačke škole koje su za vreme druge seobe svele svoj rad na najmanju meru obnovljene su za vreme mitropolita Nenadovića i došle su do velikog ugleda. U njih su dolazili učenici iz naših najdaljih krajeva.
Ovaj mitropolit je sazidao današnju karlovačku sabornu crkvu i obnovio je iz temelja manastir Grgeteg, koji je tada spadao u mitropolitsko imanje.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *