NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – II SRPSKA CRKVA

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
SRPSKA CRKVA
 
d) Beogradsko-karlovačka mitropolija
 
Srpska pravoslavna Crkva se stalno starala da što više svoga naroda održi na okupu. Zato su onako široke granice Makarijeve patrijaršije, zato je i Arsenije III. tražio da dobije vlast nad svim Srbima u carevini. I način kako je biran prvi krušedolski mitropolit kazuje isto. Ta težnja naše Crkve pokazala se i posle požarevačkog mira kojim je završen rat što ga je vodila Austrija sa Turskom od 1716. do 1718. g.
1. Požarevačkim mirom dobila je Austrija od Turske Tamiški Banat, nešto bosanske posavine i jedan deo Srbije u kome je bila beogradska mitropolija i valjevsko vladičanstvo. Prirodno bi bilo da je tada pravoslavni narod osvojenog Banata i Srbije došao pod duhovnu vlast karlovačke mitropolije, no državnim vlastima nije išlo u račun jačanje srpske Crkve. Beogradska mitropolija sa banatskim episkopijama, vršačkom i temišvarskom, ostala je samostalna.
No ipak su se ujedinile mitropolije karlovačka i beogradska. Kada je umro karlovački mitropolit sastao se 1726. g. narodno-crkveni sabor u Karlovcima i sjedinio je obe mitropolije pod beogradskim mitropolitom Mojsijem Petrovićem. Bečke vlasti su popustile pred odlučnom voljom naroda.
2. Posle smrti mitropolita Mojsija Petrovića izabrao je karlovački sabor Vićentija Jovanovića za mitropolita svim Srbima pod carskom vlašću (1731). Ujedinjena beogradsko-karlovačka mitropolija je živela do 1739. g. dokle je trajala austrijska vlast u Srbiji – dakle trinaest godina.
3. Vreme u kome su našom Crkvom upravljali mitropoliti Mojsije Petrović i Vićentije Jovanović bilo je za našu Crkvu teško i značajno. Požarevački mir još nije bio ni potpisan, a u Srbiju su već bili poslani jezuiti da rade na uniji. Godine 1726. ustanovljena je beogradsko-smederevska rimokatolička episkopija. U Srbiji je vladajućom verom smatrana rimokatolička, a pravoslavna je bila samo trpljena vera. Propaganda je radila i školom, te je u Beogradu ua osnovnu školu otvorena i jezuitska gimnazija.
Uporedo sa radom misionara počele su i državne vlasti da srpskoj Crkvi oduzimaju i ograničavaju ona prava koja su im priznata u privilegijama. 1729. g. izdata je carska Deklaratorija kojom su se tobože objašnjavala naša privilegijska prava, a u stvari je taj carski akt išao za tim da ih uništi. – Ograničeni u svojim pravima imali su naši stari da od unije mnogo izdrže. U Pomorišju je bilo došlo i do ustanka.
4. Osim neprilika koje su dolazile od tućina bilo je za vreme mitropolita Mojsija i Vićentija mnogo i domaćega zla. Mitropoliti su kraj sveg naprezanja, prosipanja novca i obijanja pragova po Beču, bili nemoćni da zaštite narodna prava, a narod je u svom uzrujanju svu krivicu bacao na njih. I najplemenitije njihove namere izgledale su narodu sumnjive. Obojica su bili pregli da uvedu red u Crkvi i među sveštenstvom, pa su se u tom poslu laćali i oštrih mera. Koje zbog neuspeha u odbrani privilegija, koje zbog tobožnjih novotarija u Crkvi, sumnjao je narod i na Mojsija i na Vićentija da su prešli potajno u uniju i da će prevesti i sam narod. Ta narodna neopravdana sumnja pratila je Vićentijevo ime sve do novijeg doba, pa je ušla i u našu književnost (Laza Kostić: Pera Segedinac).
Oba ova mitropolita su zaslužna što su dizali neuko i zapušteno sveštenstvo i što su udarili temelje našoj školskoj prosveti u novim krajevima.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *