NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
II. Apostoli i njihov rad
 
a) Apostol Pavle
 
1. Nova vera se brzo širila po Palestini i dalje, a vlasti su je sve žešće suzbijale. Kako su mnogi Jevreji u Damasku prešli u hrišćanstvo poslao je sinedrion tamo svoga poverenika, mladog čoveka Savla iz Tarsa, da pohvata obraćene i da ih dovede u Jerusalim na sud. Taj Savle, koji je i pre suzbijao hrišćanstvo (smrt Stevanova), jeste potonji apostol Pavle.
Rođen je u dijaspori, u gradu Tarsu u pokrajini Kilikiji na jugoistočnoj obali Male Azije, svakako u vreme Hristova rođenja. Njegova porodica je morala pripadati boljem srednjem staležu, jer je imala prava rimskih građana. U veri i nacionalnim osećanjima vaspitan je strogo po tradicijama svoga naroda. U živom i bogatom trgovačkom gradu Tarsu negovana je nauka i grčka kultura, te je imao prilike da već u detinjstvu nauči grčki i da se, barem donekle, upozna sa grčkom filozofijom. Docnije su ga poslali u Jerusalim gde je „sedeo kraj nogu“ rabina Gamalila. Tu je kao fanatičan čuvar vere i naroda, i kao farisejski sin, ušao u red fariseja. Protiv hrišćanstva se borio, jer je u njemu video opasnost za otačku veru i za život i nade svog napaćenog naroda. U Hristovu veru je obraćen čudesnim načinom na putu u Damask (Dap 9, 1-30). Kršten je u Damasku i tu je odmah počeo da radi za hrišćanstvo. Pošto se odatle uklonio od svojih gonitelja, boravio je tri godine u Arabiji, a zatim je počeo svoj pravi apostolski rad. Ime Pavle je verovatno grčka forma imena Savle.
2. Pavle je širio Hristovu veru u najkulturnijim krajevima Rimske države, gde je ona kasnije najjače procvetala. Svojom usmenom i pismenom propoveđu dokazivao je da je Hristova vera za sve narode, a uska jevrejska sa svojim obredima da prestaje važiti sa dolaskom Hristovim. Tim radom je hrišćanstvo zapravo postalo svetska vera. Zbog takve propovedi morao je voditi veliku borbu, i to ne samo sa protivnicima hrišćanstva, nego i sa hrišćanima koji su ostali verni jevrejskim propisima i običajima (nomisti). Neumorno je ogranizovao hrišćanske opštine, stalno vodio o njima brigu i davao savete svojim saradnicima. Taj veliki rad je mogao Pavle obaviti, jer je uz neobičnu bistrinu uma, dobro helenističko obrazovanje, potpuno znanje jevrejskog i grčkog jezika, imao neumornu volju i stalno oduševljenje za svoj zadatak (2 Kor 11 gl.). Pisani ostaci njegova rada jesu četrnaest njegovih poslanica. Pavle po svome radu stoji pred svima apostolima, a istorija sveta ima razloga da ga broji među svoje najveće ljude.
Svoj apostolski rad obavio je ap. Pavle na tri velika putovanja.
3. Na prvom putovanju, koje je bilo najkraće, pohodio je Pavle ostrvo Kipar, a zatim maloazijske gradove Antiohiju, Ikoniju i Listru. Značajno je za religioznost toga kraja i vremena, što su mnogobošci mislili za Pavla i njegovog pratioca Varnavu da su bogovi i hteli da im prinesu žrtvu. Neprijatelji su ga pratili u stopu i pobunili su protiv njega narod, te je zasut kamenjem. Kad je došao k sebi vratio se natrag u Antiohiju Sirsku odakle je i pošao (god. 45-46).
4. Između prvog i drugog Pavlovog putovanja pada Apostolski sabor, koji je održan u Jerusalimu 51. god. i na kojem je hrišćanska crkva odeljena od jevrejske vere. Do toga sabora je došlo ovako: hrišćani jevrejske narodnosti smatrali su svoju novu veru samo nastavkom stare vere, popravljenom jevrejskom verom. Zbog toga je kod tih hrišćana u Antiohiji izbilo nezadovoljstvo, što ljudi iz drugih vera i naroda postaju hrišćani, a ne ispunjavaju propise Mojsijeva obrednog zakona (obrezanje, pranja, postovi i sl.). Došlo je do sporova. Ni pojedini apostoli se nisu slagali u tome pitanju. To tzv. nomističko raspoloženje hrišćana-Jevreja bilo je vrlo opasno, jer da je uzelo maha hrišćanstvo bi bilo svedeno u okvir jevrejske nacionalne vere i obrednosti, a ne bi postalo vera duha, i vera svega sveta. Pavle je otišao u Jerusalim da sa ostalim apostolima reši to pitanje. Na saboru je rešeno da se pri stupanju u hrišćanstvo ne moraju primiti Mojsijevi obredni propisi. To rešenje je bilo osobito važno za dalje širenje i razvijanje hrišćanstva. Apostolski sabor je važan i stoga, što pokazuje da je u duhu Hristove crkve saborno, a ne lično rešavanje verskih pitanja (Dap 15, 1-35).
5. Posle toga sabora kreće Pavle na svoje drugo putovanje. Obišao je opštine koje je osnovao na prvom putovanju, zatim je otišao u Frigiju i Galatiju – pokrajine u sredini Male Azije, te je izbio na more prema Makedoniji u koju je i prešao. Put preko Filipija i Soluna, na kome je bio gonjen i zatvaran, doveo ga je u Atinu. Njegova znamenita propoved o Bogu nepoznatom na atinskom areopagu jeste prvi susret Hristove vere sa grčkom filozofijom i čini posebnu stranu istorije sveta. Ipak je više uspeha imao u bogatom, prosvećenom i pokvarenom Korintu, gde je osnovao opštinu i boravio jednu i po godinu dana. Jevreji su mu svugde, pa i tu, smetali te je izvsfen i pred građanske vlasti. Iz držanja tih vlasti prema njegovom radu vidimo kako su se u prvo vreme uopšte držale državne vlasti prema hrišćanstvu: ne tiče ih se (Dap 15, 35). U Antiohiju se vratio preko Efesa.
6. Oko 54. g. pošao je Pavle na svoje treće i poslednje putovanje. Prošao je kroz Malu Aziju i nastanio se u Efesu, gde je propovedao preko dve i po godine živeći, kao i inače, od svojih ruku. Odatle se borio i protiv nomista koji su kvarili njegovo delo po Maloj Aziji. Iz Efesa, kao primorskog trgovačkog grada sa jakim stranačkim prometom, raznošena je nova vera na sve strane sveta. Prvi veći pokret mnogobožaca protiv hrišćanstva dogodio se tu, no ne iz verskih, nego iz trgovačkih razloga (zlatar Dimitrije). Zbog nastalih nemira ostavio je Efes, prešao u Grčku i Makedoniju i uputio se u Jerusalim (Dap 19, 21. – naročito 20, 17-38).
U Jerusalimu su bili nezadovoljni Pavlovim shvatanjem hrišćanstva i mnogi hrišćani. Oni su zajedno sa nekrštenim Jevrejima, koji Pavlu nisu mogli da oproste prelaz hrišćanima, o njegovom dolasku uzbunili narod i sklopili zaveru protiv njega. Zapovednik rimskih četa zatvori Pavla u tvrđavu, da bi sprečio opasne nerede u gradu. Kako je uzrujanje i dalje trajalo, pošalje ga u Kesariju rimskom prokuratoru da povede protiv njega istragu i da mu sudi. Prvosveštenik jerusalimski je tražio da Pavle bude predat jevrejskom sudu, no nije uspeo, jer je Pavle tražio da mu se kao rimskom građaninu sudi u Rimu. Posle dve godine zatočenja u Kesariji bude otpraćen u Rim (61. g.). Budući da nije bio običan zločinac kretao se u Rimu skoro slobodno među članovima rimske opštine (custodia libera, Dap 21, 15. – 28, 31). Za dve godine je bila njegova parnica okončana i on je oslobođen. O daljoj njegovoj sudbini nema za neko vreme istorijskih podataka. Možda je išao u Španiju. Godine 67. opet je u Rimu. U to doba počinje Neron da goni hrišćane i tada je uz mnoge druge i on izgubio život. Kako je bio rimski građanin, ubijen je časnom smrću – mačem.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *