NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
a) Borba oko investiture
 
1. Kada je umro Karlo Veliki raspalo se Zapadno rimsko carstvo, koje je on bio obnovio u svojoj velikoj Franačkoj državi. Time je pao veliki oslonac Rimske crkve. Postepeno je opala duhovna prosveta koja je za Karla počela da cveta, u crkvenoj upravi je nastao nered, obesna vlastela je u opštem bezvlašću otimala crkvena dobra, ponajviše u Francuskoj. Najjači deo rastrgane Karlove države bila je Nemačka. Tu je Oton I (936-973) ponovo sredio državu i to pomoću višeg sveštenstva. On je episkopima i manastirima darivao veće krajeve svoje zemlje i svetovnu vlast nad narodom u tim krajevima (sud, porez i sl.). Tako su, po srednjovekovnom feudalnom sistemu, episkop i upravitelji većih manastira dignuti u red više vlastele, među državne kneževe. Kao vlastela, oni su uz vladara upravljali državom i branili je svojim četama. Otonu je trebalo da ima pouzdanu crkvenu vlastelu protiv nepouzdane svetovne, koja se odmetala ispod vladarske vlasti. Naravno, on je na ta svetovno-crkvena mesta birao, pre svega, za sebe pouzdane ljude. Oni su mu polagali vazalsku zakletvu vernosti, a on im je predavao znake njihove vlasti: episkopski štap, a docnije i prsten. Tek onda su rukopolagani. To vladarsko biranje crkvenih dostojanstvenika, dakle: primanje crkvene vlasti iz vladarske ruke, zove se investitura. Protiv nje se spočetka nije niko u crkvi bunio, jer od Karla Velikog je još ostalo da vladar imenuje episkope i da skoro neograničeno upravlja crkvenim poslovima. Mogli su u crkvi time biti i zadovoljni, jer je tako čuvano crkveno imanje i dizan oronuli ugled pape. Oton je zaista podigao ugled Papske stolice, na koju su rimske plemićke porodice dizale svoje ljude i svrgavale ih sa nje (u vremenu od 896. do 963. godine izmenjalo se dvadeset papa!). On je, kao car ponovo obnovljenog Rimskog carstva (962), uzeo sebi pravo da potvrđuje izbor pape. No iako su to činili i njegovi naslednici, papski ugled je ipak sve više padao.
2. U toku vremena urodila je vladarska investitura zlim plodom. U redovima višega sveštenstva sakupili su se najnedostojniji ljudi. Svoja mesta su dobijali većinom simonijom. O crkvi nisu vodili brigu, a središnja vlast crkvena u Rimu je bila preslaba. U sveštenstvu Zapadne crkve propadala je disciplina i moral. Propadanje je zahvatilo i manastirski život. No u krilu Zapadne crkve rodio se u X veku jedan pokret, koji je s vremenom popravio zlo stanje u Rimskoj crkvi i digao joj ugled na takvu visinu na kakvoj nikada nije bio. Monasi manastira Klinija (Clugny) u Burgundiji počeli su da žive po starim asketskim idealima i da rade i čuvaju manastirsko dobro. Za vrlo kratko vreme – pola veka – prešao je njihov red i rad na mnogobrojne manastire u svim zapadnim zemljama. Iz tih manastira je prešla velika pobožnost i živa crkvena svest u svetovno sveštenstvo i u narod. Kako su ti manastiri osećali da je vlast episkopa-vlastelina i nezgodna i štetna, radili su na tome da tu vlast zbace sa sebe, pa da budu neposredno pod papskom vlašću. Iz toga se razvio u crkvi pokret, da se uopšte ukine mešanje državne vlasti u crkvene poslove, da se, dakle, ukine i investitura.
3. Kada je došao na papsku stolicu neobično sposobni državnik Grgur VII (1073-1085) otpočeo je on otvorenu borbu protiv investiture. On je zabranio prvo ženidbu sveštenika, da ih što tešnje veže za crkvenu vlast, zatim simoniju i najzad vladarsku investituru. Time je došao u sukob sa carem Henrikom IV koji se nije mogao pomiriti s tim da vladar daje crkvi zemlje i povlastice, a papa da imenuje episkope. Kada je Henrik ipak na svoju ruku imenovao milanskog episkopa, prokune ga papa i razreši njegove podanike od podaničke vernosti. U Nemačkoj su digli svetovni plemići revoluciju protiv svoga vladara i pristali su uz papu. Henrik IV pređe usred zime Alpe, nađe papu u Kanosi i tu je stajao tri dana bos i gologlav na dvorištu očekujući da ga papa primi i da sa njega skine kletvu. Pokorio se i dobio oproštenje. No borba nije prestala. U Nemačkoj je besnio građanski rat dvadeset godina. Henrik je pao opet pod kletvu, ratovao s papom i opsedao ga u Rimu. Grgur je podlegao i umro kao izgnanik. Borba između carske i papske vlasti vodila se i posle Grgura i Henrika IV. Završena je 1122. godine sporazumom u Vormsu (Vormski konkordat), po kome je papa episkopa birao i rukopolagao, pa tek onda mu je vladar davao investituru.
4. Kako je Sporazum u Vormsu pitanje investiture rešio polovično, vodila se protiv nje i dalje borba. Papstvo je pobedilo pod Inokentijem III (1198-1216), koji je bio mišljenja da je papa „manji od Boga, ali veći od čoveka“ i da nije samo namesnik Petrov, nego Hristov ili Božji. Za njegovog doba bile su u evropskim državama takve prilike da se mogao naturiti svima vladarima za starešinu. Primorao je engleskog kralja Jovana da svoju zemlju preda „Bogu i papi“ i da je zatim primi iz papinih ruku i za nju plaća danak. U Francuskoj je primorao Filipa II da primi natrag svoju zakonitu ženu, a u Nemačkoj je vodio politiku tako, da se nemački car odrekao investiture, učešća u izboru pape i crkvenih imanja koja su dobivena od države. U njegovo vreme je i Carigrad bio pod papskom vlašću. Inokentije je ostvario mišljenje Grgura VIII po kome je papa sunce, a car mesec koji od njega dobija svetlost. Tako je papstvo došlo do vrhunca svoje crkvene i svetovne moći. Vladari su dobijali krunu iz papskih ruku i papa im je mogao krunu oduzeti, jer je mogao podanike da razreši od podaničke dužnosti. Tako je često i činio.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *