NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
IV. Crkvena nauka i književnost
 
a) Polet književnosti
 
1. Crkvena književnost, koja je počela da se razvija u doba stradanja crkve, digla se u doba mira na vrlo visok stepen. Prvi razlog tog književnog poleta je u tome što opšte obrazovanje kod hrišćana raste već od III veka nadalje. Zanimanje za versku nauku bilo je na sve strane vrlo živo. Pređašnjeg tuđenja hrišćana od klasičnog obrazovanja beše s vremenom nestalo. Klasici se sada kod njih i čitaju i tumače, štaviše i u čisto hrišćanskim školama. Proučavanje starih grčkih pisaca, pesnika i filozofa preporučuje osobito Vasilije Veliki, a Grigorije Bogoslov smatra glupakom svakoga ko misli da je znanje opasno po veru. Sem toga, doba Konstantinovo stoji na granici dvaju vremena: stara, antička kultura teži svome padu, a nova, hrišćanska, počinje da se izgrađuje. U takvim vremenima mnogo se raspravlja i piše. Treći razlog poleta je u tome što su hrišćanski pisci toga doba bili temeljno školovani, osobito u IV i V veku koji se obično zovu zlatno doba hrišćanske književnosti.
2. Između književnosti istočnog i zapadnog dela crkve ima u ovom periodu izvesne razlike. Istočnjaci prednjače u svemu, a zapadnjaci prevode ili prerađuju dela velikih istočnih bogoslova. Tako je pre svega zbog toga što je grčki, i istočnjački duh uopšte, oduvek voleo visoka i istančana razmišljanja, a zapadnjaci su se bavili praktičnim poslovima. Grci stvaraju filozofiju i umetnost, a Latini državu i zakone. Drugo, zbog toga što obrazovanost među zapadnim hrišćanima nije bila tolika kao na istoku. Na zapadu još dugo misle da nema ničega zajedničkog „između Atine i Jerusalima, između akademije i crkve“. Zato vidimo u književnosti ovoga doba da Grke zanimaju visoka i teška pitanja o Svetoj Trojici, o nauci i veri, a Latini govore o dužnostima hrišćana u životu i o ustrojstvu crkve. Zato jeresi obično niču na istoku: mišljenja se oštro razilaze tamo gde se dublje misli.
3. Pravac bogoslovskoj nauci daju u ovo vreme bogoslovske škole: aleksandrijska, antiohijska i kasnije edesko-nizibijska. One potiču još iz prvog perioda.
Grane bogoslovskih nauka koje se u ovo doba neguju jesu: apologetika, polemika i dogmatika, tumačenje Svetog pisma, istorija crkve i praktično bogoslovlje. – Najobičnija književna vrsta je propoved. Propovedi iz IV i V veka imamo nepregledno mnoštvo. Veliki govornici, u većini slučajeva, nisu pismeno predavali svoje propovedi javnosti, nego su ih brzopisci beležili za vreme samoga govora i zatim su umnožavane. Tadašnji pisci iznose svoje misli vrlo rado i u obliku pisama, zatim u opširnim raspravama, u knjigama i tomovima. Za polemiku se upotrebljava dijalog ili trijalog. Sve te književne vrste su nasleđene iz staroga doba. Čisto je hrišćansko izlaganje misli u katihetičkim pitanjima i odgovorima. – Sa razvijanjem bogosluženja razvilo se jako i crkveno pesništvo. U pesmi su se često raspravljala i verska pitanja, pesmom su širene neke misli u šire slojeve, pa se i prepiralo u pesmi. – Sva ta stara književnost pisana je na grčkom, latinskom, sirijskom i drugim istočnim jezicima. Kod novih evropskih naroda otpočinje pismenost i književnost sa primanjem hrišćanstva.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *