NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE – I OPŠTI DEO

 

PREGLED ISTORIJE HRIŠĆANSKE CRKVE
OPŠTI DEO
 
g) Hrišćanstvo postaje državna vera
 
1. Julijanovi naslednici su se vratili na versku politiku kakva je bila pre njega. Prvi njegovi naslednici su vratili crkvi sve pređašnje povlastice, ali staru veru nisu napadali. No od 380. godine čine carevi i to. Teodosije Veliki i Gracijan ukinuli su te godine slobodu ispovedanja vere i proglasili hrišćanstvo za jedinu državnu veru. Vlasti su uz živo učešće hrišćana počele da uništavaju ostatke neznaboštva. Ubuduće je svaki građanin trebalo da bude hrišćanin, a neznaboštvo i jeres smatra se pred zakonima kao veleizdaja. Gracijan se odrekao stare časti vrhovnog žreca. Iz senatske većnice izneta je statua boginje pobede (victoria adveniens) pored sveg protivljenja senata. Od hramova su oduzeta imanja, ukinute su povlastice žreca i vestalki. Godine 389. odrekao se senat mnogoboštva. Od 392. godine smatra zakon prinošenje krvavih žrtava za uvredu vladara. Rimska država nema od toga doba ništa zajedničko sa starom verom. – Hrišćanstvu, dakle, nije trebalo ni 400 godina da osvoji Rimsku državu.
2. Posle toga mnogoboštva je naglo nestajalo iz javnog života. Poslednje Olimpijske svečanosti su bile 394. godine. Stare hramove ruše i na istoku i na zapadu. Proteste protiv uništavanja velikog umetničkog blaga niko ne sluša. – No mnogoboštvo nije ni sada uništeno jednim udarcem. Ono od 380. godine propada brže, ali je trebalo da prođe još nekoliko naraštaja, pa da sve zemlje oko Sredozemnog mora postanu potpuno hrišćanske. Stara vera se najduže zadržala među seljacima i filozofima, obrazovanim velikovarošanima. Zato i vidimo kratku reakciju mnogoboštva u senatu, kada je Alarih 410. godine osvojio Rim. U Aleksandriji se skupljao krug obrazovanih staroveraca oko filozofkinje Hipatije.
U Atini stara vera je negovana na velikoj filozofskoj školi, gde su svi nastavnici bili neoplatoničari. Car Justinijan je zatvorio tu školu 529. godine i time oduzeo staroj veri poslednji naučni oslonac. Za njegove vlade su, pod pretnjom smrtne kazne, kršteni ostaci mnogobožaca u Carigradu i Maloj Aziji. Među seljacima po ostrvima oko Italije bilo je mnogoboštva još do sedmoga veka, a na Peloponezu do devetoga. Neznabošci su dobili naziv pagani = seljaci, verovatno stoga što su se najduže zadržali po selima.
3. Takva brza i potpuna pobeda kakvu je izvojevalo hrišćanstvo nema sličnih primera u istoriji. Crkvu su, istina, od 313. godine pomagali carevi svojom politikom i zakonima, ali to ne znači da je ona pobedila tuđom snagom. Do glavne pobede je došla u vreme kada je država htela da je potpuno uništi, a stara državna vera je propala baš onda, kada je bila najviše štićena. To znači da spoljašnja sila, sama po sebi, ne vredi mnogo ni za napredovanje, ni za propadanje jedne vere. Pored sve pomoći ne bi nova vera pobedila da nije bilo silnog verskog oduševljenja kod njenih pristalica, da nisu mučenici za nju hrabro ginuli, da nije imala unutrašnje snage i da vreme za nju nije bilo sazrelo. Pobedu je odnelo hrišćanstvo, a ne njegovi spoljašnji pomagači.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *