NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Žitija svetih » OD KOSOVA DO JADOVNA (PUTNI ZAPISI)

OD KOSOVA DO JADOVNA (PUTNI ZAPISI)

 

OD KOSOVA DO JADOVNA (PUTNI ZAPISI)
 

 
DODATAK IV: STRADANJE GORNJO-KARLOVAČKE EPARHIJE U RATU
Eparhija Gornjokarlovačka E.A.Vr. 277/45 25. X 1945. godine Karlovac
 
Sv. Arhijerejskom Sinodu Srpske pravoslavne crkve – Beograd
 
IZVJEŠTAJ
 
1) Prilaže se spisak sveštenika, koji su izginuli za vrijeme rata. To su bolne i velike žrtve – njih 72 (sveštena lica), koje je dala ova Eparhija. Među njima je i žrtva blaženopočivši Episkop Sava (Trlajić), a tim bolnija što se do danas nije moglo tačno ustanoviti, gdje je, kada j i kako je izgubio Episkop Sava svoj život. Samo se toliko moglo utvrditi, da je uhapšen 17.jula 1941.g. pred veče u svojoj rezidenciji, da je vezan odveden u kuću najvećeg ustaškog zlikovca, razbojnika i koljača Josipa Tomljenovića u Plaškom, da je tu maltretiran, tučen, da je za vreme prebijanja i mrcvarenja na gramofonu, opljačkanom u Dvoru episkopskom, bila navijena ploča i neprestano je sviralo: „Jelici vo Hrista“… Dana 19. jula Episkop je vezan sa još trojicom sveštenika: sekretarom Crvenog suda Bogoljubom Gakovićem, vjeroučiteljem iz Plaškog Đorđem Stojanovićem i parohom iz Ličke Jasenice Stanislavom Nasadilom, i sa još 11 mirjana (vernika), odveden iz kuće Josipa Tomljenovića na željezničku stanicu u Plaškom. Voz, koji polazi iz Plaškog za Gospić u 11 sati u veče, toga je dana zakasnio i došao je istom 20. jula u 5 sati ujutro. Dotle je Episkop bio neprestano vezan u lance s drugih 11 ljudi pred ulazom u samu stanicu u jednom uz stanicu prigrađenom saletlu.
Dana 20. jula 1941.g. pred veče pješice sa željezničke stanice u Gospiću, Episkop sa gore pomenutim ljudima, vezani su dva i dva, dovedeni su u Kazneni zavod u Gospiću. Monah Mirić iz Plaškog odneo je u Gospić Episkopu nešto veša i krevetskih haljina. Episkop je na jednoj ceduljici, pisanoj latinicom njegovom rukom, potvrdio prijem tih stvari. Dana 8. avgusta 1941.g. viđen je Episkop u dvorištu Kaznenog zavoda u Gospiću, gdje su ga ustaše postavili na kišu, koja se na njega tu izlila. Episkop je tu torturu mirno i stojički podnio. Nekoliko dana poslije 8. VIII, neustanovljenog dana, izvučeno je oko 2.000 Srba iz Kaznenog zavoda u Gospiću, vezani žicom dva i dva, među njima i Episkop Sava. Svi su ti ljudi odvedeni iz Gospića cestom prema Velebitu, navodno u Karlobag na moru, odnosno na ostrvo Pag. To je poslednje viđenje Episkopa Save i zadnja vijest o njemu. Po svoj prilici Episkop je ubijen u Velebitu na putu između Brušana i Karlobaga, jer je na tom putu ubijeno, po pričanju nekih italijanskih novinara, oko 8.000 Srba u avgustu 1941. godine. Može biti da će se poslije štogod pobliže saznati o sudbini ovih ljudi i sudbini Episkopa Save. Ako se saznadu kakve pouzdanije i detaljnije vijesti o Episkopu Savi, mi ćemo o tom izvjestiti Sv. Arhijerejski Sinod. Kod svakog pojedinog ubijenog sveštenika navedeno je, gdje je i kad je poginuo, ukoliko se moglo utvrditi.
(Dalje se u Izvještaju, uz ostale podatke, navodi): 3) U Eparhiji (Gornjo-karlovačkoj) bilo je prije rata 167 parohijskih crkava i 52 kapele, te jedna ruska crkva u Crkvenici, svega: 220. Od toga je srušeno i popaljeno od ustaša, kaznenih ekspedicija i uslijed ratnih operacija 145 parohijalnih crkava. Ove su crkve srušene do temelja… I ostale su crkve oštećene, naročito je skoro u svima unutrašnjost uništena. Kapele su sve porušene, osim njih 9. Crkvene utvari, knjiga namještaja i dr. nema nijedna crkva, osim u Sušaku, nešto u Srpskim Moravicama i Karlovcu. – Nešto se knjiga, ikona, odežda i dr. nalazi u Zagrebu u muzeju… Jedini manastir u Gomirju potpuno je srušen i spaljen. Crkva u dosta derutnom stanju stoji. Unutrašnjost je upropaštena…
Stradala je Lika, Kordun, Banija, te srezovi: Bihać i Cazin, nešto je sačuvano u srezu Bosanska Krupa. Sama Krupa je potpuno porušena, ostalo je u jednom kraju 56 kuća. U nekim srezovima, npr. Lapac, Udbina, Korenica, Gospić, Perušić, Slunj, Vojnić, Vrgin Most, Bihać i Cazin nema takoreći nijedne srpske kuće. Sigurno je da je u tim srezovima porušeno i popaljeno preko 90% srpskih kuća. U srezovima: Otočac, Brinje, Ogulin, Glina, Kostajnica, Dvor na Uni, Karlovac i Bosanska Krupa uništeno je preko 50% srpskih kuća, a u srezu Gračac preko 75%. – Eparhija je jedna ruševina.
 
Episkop Arsenije, Administrator Eparhije Gornjokarlovačke
 
SPISAK SVEŠTENIKA EPARHIJE GORNJOKARLOVAČKE IZGINULIH TEČAJEM RATA
 
1. Đuro Alagić, protojerej, Dubrave, noću 29. VI 1941. ustreljen kod Ogulina.
2. Ilija Ajduković, jerej, Srednja Gora, ustreljen uLovincu u julu 1941.
3. Dane Babić, jerej, Svinica, zaklan kod Kostajnice noću 14. juna 1941.
4. Jovan Bjegović, jerej,Bihać, vjeroučitelj,ujulu 1941. ubijen u Lici.
5. Nikola Bogunović, jerej, Donji Lapac, u junu 1941. ubijen kod Lapca.
6. Danilo Brakus, jerej, Bjelopolje, u julu 1941. ustreljen na Priboju.
7. Miloš Breka, jerej, Zrmanja, 15. II 1943. ustreljen u Glamoču od NOV.
8. Branko Vignjević, jerej, Javoranj, 1944. ustreljen na Banjici.
9. Miloš Vujić, jerej, Radovica, u avgustu 1941. ustreljen kod Slunja.
10. Petar Vojnović, protojerej, Gospić, u septembru 1941. poginuo u Šapcu.
11. Ilij a Vurdelja, jerej, Crna vlast, nestao u novembru 1944.
12. Petar Vučinić, jerej, član Crkv. suda, Plaški, 25. VII 1941. poginuo na Jadovnom.
13. Nikola Vučković, jerej, Drljače, oko 15. VI 1941. ubijen kod Petrinje.
14. Bogoljub Gaković, jerej, Plaški, sekretar Crkv. suda, u avgustu 1941. ubijen u Lici.
15. Petar Galogaža, protojerej, Petrinja, u septembru 1941. poginuo u Šapcu.
16. Jovan Grozdanić, jerej, Raduč, u aprilu 1941. streljan u Raduču.
17. Mihailo Gutovski, protojerej, Rus, Trebinja, u početku 1942. ustreljen u Trebinji.
18. Dušan Duklić, jerej, Plitvička jezera, u julu 1941. ustreljen u Priboju.
19. Milan Diklić, jerej, Kosinj, u maju 1941. ubijen kod Otoč
20. Branko Dobrosavljević, protojerej, Veljun, 6. V 1941. ustreljen u Blagaju kod Slunja.
21. Milan Dokmanović, protojerej, Plaški, 25. VII 1941. poginuo na Jadovnom.
22. Mile Dokmanović, jerej, Perjasica, 29. VII 1941. zaklan kod Krnjaka.
23. Milojko Došen, jerej, Počitelj, u julu 1941. ubijen u Lici.
24. Vladimir Dujić, protojerej, Srpske Moravice, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
25. Milan Đukić, jerej, sekretar upravnog odbora, Plaški, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
26. Ignjatije Đurić, jeromonah, Velika Kladuša, u maju 1941. ubijen u Velikoj Kladuši.
27. Grigorije Živković, protojerej, Bačuna, u avgustu 1941. ubijen kod Siska.
28. Nikola Zagorac, jerej, Ličko Petrovo selo, u julu 1941. ustreljen u Ličkom Petrovom selu.
29. Dimitrije Izvoljski, protojerej, Rus, Veliki Gradac, poginuo u Srijemu 1945. Služio tzv. Hrvatskoj pravoslavnoj crkvi.
30. Ilija Ilić, protojerej, Plaški, član Crkv. suda, u ljetu 1941. poginuo u Lici.
31. Dimitrije Jerković, jerej, Široka Kula, u aprilu 1941. ubijen u Gospiću.
32. Savo Kojić, jeromonah, Buhača, u julu 1941. ubijen kod Slunja.
33. Radovan Kovačević, jerej, Primišlje, uavgustu 1941. ubijen u Slunju.
34. Teofan Kosanović, iguman, Gomirje, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
35. Đuro Kosanović, protojerej, Plaški, u februaru 1942. ubijen u Plaškom.
36. Spase Lavrnja, jerej, Lička Suvaja, u junu 1941. zaklan u stanu.
37. Radovan Lapčević, jerej, Blatuša, u avgustu 1941. streljan u Blatuši.
38. Petar Majstorović, jerej, Doljanilički, u junu 1941. obješen u Gospiću.
39. Dušan Malobabić, protojerej, Kolarić, u maju 1942. ubijen i spaljen u crkvi u Kolariću.
40. Miloš Mandić, protojerej, Gračac, u maju 1941. ustreljen u Gračacu.
41. Đuro Marijan, protojerej, Senj, u maju 1941. spaljen na katoličkom groblju u Gospiću.
42. Simo Matić, jerej, Tržić, u avgustu 1941. ubijen u Slunju.
43. Boris Muljev, protojerej, Rus, Skrad, u julu 1941. poginuo u Skradu.
44. Vasilije Nakarada, jerej, Mašvina, u avgustu 1941. ubijen u Slunju.
45. Stanislav Nasadil, jerej, Ličke Jasenice, u avgustu 1941. ubijen u Lici.
46. Petar Ninković, jerej, Vojnić, 29. VII 1941. zaklan kod Krnjaka.
47. Pavle Obradović, protojerej, Nebljusi, u junu 1941. ubijen u Lici.
48. Bogdan Opačić, jerej, Glina, u noći 1213. maja 1941. ustreljen u Glini.
49. Ilija Pavlica, jerej, Munjava, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
50. Vujadin Panjković, jerej, Debelo brdo, poginuo uLici, ne zna se kad.
51. Mile Peurača, jerej, Gornji Budački, 29. VII 1941. zaklan kod Krnjaka.
52. Petar Popov, jerej, Rus, Ponikve, u maju 1945. poginuo kod Ogulina, ne zna se od koga.
53. Neđeljko Radaković, jerej, Osreci, u februaru 1942. ustreljen u Srednjoj gori.
54. Nikola Radmanović, protojerej, Slušnica, ubijen maljem po glavi u avgustu 1941. u Slunju.
55. Milan Rajčević, protojerej Crkv. sud. tužilac, GTlaški, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
56. Uroš Rajčević, jerej, Mogorić, u julu 1941. ubijen u Gospiću.
57. Petar Rašeta, protojerej, Bunić, u junu 1941. ustreljen na Ljubovu između Bunića i Gospića.
58. Vukolaj Skendžić, jerej, Brinje, u maju 1941. ubijen u Brinju.
59. Dimitrije Skorupan, jerej, Cvijanovića brdo, 6. V 1941. ustreljen u Blagaju kod Slunja.
60. Radivoj Stanisavljević, jerej, Korenica, u junu 1941. ustreljen na Priboju.
61. Rade Stanisavljević, vjeroučitelj (nerukopoložen), Karlovac, u ljeto 1941. ubijen u okolini Karlovca.
62. Jaša Stepanov, jerej, Plaški, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
63. Petar Stefanović, jerej, Rus, Tušilović,ujunu 1945. streljan po Vojnom sudu. Pripadnik tzv. Hrvatske pravoslavne crkve.
64. Matija Stijačić, protojerej, Smiljan, u aprilu 1941. ubijen u Gospiću.
65. Đorđe Stojanović, jerej, Plaški, u avgustu 1941. ubijen u Lici.
66. Metodije Subotin, iguman, Vrbovsko, 25. VII1941. ubijen na Jadovnom.
67. Ilija Tintor,jerej, Bosanski Doljani, u 1941. ubijen, ne zna se gdje i kako.
68. Stevan Đuričić, jerej, Ogulin, 25. VII 1941. ubijen na Jadovnom.
69. MilanCiganović, jerej, Udbina, uproljeće 1945. poginuo kod Otočca, navodno kao četnik.
70. Jovan Čakširaš, jerej, Tobolić, u junu 1941. umro u Beogradu, posljedica mrcvarenja i prebijanja u Slunju.
71. Dušan Šušnjer, jerej, Dunjak, 29. VII 1941. zaklan kod Krnjaka.
72. Savo Trlaić, Episkop, Plaški, u avgustu 1941. ubijen u Lici.
 
M.P. Overava Protojerej-stavrofor Isa J. Pejnović,
arhijerejski zamjenik.
(Kopija ovog dokumenta u posedu autora)

Jedan komentar

  1. Da li znate nešto o Nazim begu Mahmudbegoviću iz Peći, Kamber Demi ,Mehmed Zećir agu .

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *