NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Duhovno uzdizanje » MOLITE SE NEPRESTANO!

MOLITE SE NEPRESTANO!

 

MOLITE SE NEPRESTANO!
Izbor iz dela

 

 
Svetitelj Ignjatije (Brjančaninov), episkop Stavropoljski
 
O usnoj, umnoj i srčanoj molitvi Isusovoj
 
Onaj ko želi da se nepogrešivo bavi molitvom Isusovom treba da sebe i svoje bavljenje njome proverava često čitajući sledeća otačka dela:
 
1. Besede o trezvenosti od Ishija prezvitera Jerusalimskog,
2. Glave o trezvenosti od prepodobnog Filoteja Sinajskog,
3. Besede od svetog Teolipta, mitropolita Filadelfijskog (sva tri pomenuta dela nalaze se u drugom tomu Dobrotoljublja),
4. Dela svetih Simeona Novog Bogoslova i Grigorija Sinaita koja se nalaze u prvom tomu Dobrotoljublja,
5. Besede Nikifora Monaha i dela svetih Kalista i Ignjatija Ksantopula koja se nalaze u drugom tomu Dobrotoljublja,
6. Pouke Nila Sorskog,
7. Cvetnik sveštenomonaha Doroteja i druga.
 
Čitalac će u Dobrotoljublju, u Slovu svetog Simeona Novog Bogoslova o tri načina molitve, kod Nikifora Monaha, i u delima Ksantopula naći pouku o opitnom uvođenju uma u srce uz pomoć prirodnog disanja, ili drugačije, o mehanizmu koji pogoduje zadobijanju umne molitve. Ovo učenje otaca mnogim čitaocima je zadavalo ili zadaje teškoće, iako tu nema ničeg teškog.
Savetujemo ljubljenoj braći da ne pokušaju da otkriju taj mehanizam u sebi ako im se on sam ne otkrije. Mnogi koji su želeli da ga opitno otkriju povredili su svoja pluća i ništa nisu postigli. Suština stvari je u tome da se um u molitvi sjedini sa srcem, a ovo savršava blagodat Božija u svoje vreme, koje određuje Bog. Pomenuti mehanizam u potpunosti se zamenjuje sporim proiznošenjem molitve, kratkim predahom posle svake molitve, tihim i laganim disanjem, zatvaranjem uma u reči molitve. Pomoću ovoga lako možemo da dostignemo određeni stepen pažnje. Srce vrlo brzo počne da oseća pažnju uma. Podrška srca umu malo-pomalo počinje da prelazi u sjedinjenje uma sa srcem, i mehanizam koji su pokazali Oci pojavljuje se sam po sebi. Sva mehanička sredstva koja imaju materijalni karakter Oci su pokazali samo kao pomoć za lakše i brže dostizanje pažnje prilikom molitve, a ne kao nešto suštinsko. Suštinsko, neophodno svojstvo molitve jeste pažnja. Bez pažnje nema molitve. Istinska blagodatna pažnja pojavljuje se od umrtvljenja srca za svet. Pomoćno sredstvo uvek ostaje pomoćno sredstvo. Isti oni sveti Oci koji savetuju da se um uvodi u srce zajedno sa disanjem, kažu da um koji stekne naviku da se sjedinjuje sa srcem ili, tačnije, kada stekne ovo sjedinjenje kao dar i delo blagodati, za takvo sjedinjenje nije mu više potrebna pomoć mehanizma, nego se jednostavno, sam po sebi, svojim sopstvenim kretanjem sjedinjuje sa srcem. Ovo i treba da bude tako. Do razjedinjenosti uma i srca, do njihove međusobne suprotstavljenosti, došlo je usled našeg pada u greh: prirodno je da Božanska blagodat, kada pruži svoj prst kako bi iscelila čoveka koji je u svome padu smrvljen i razdrobljen na delove, ponovo sjedinjuje njegove razdvojene delove, sjedinjujući ponovo um ne samo sa srcem i dušom, nego i sa telom, i dajući im jedno ispravno stremljenje ka Bogu. Zajedno sa sjedinjenjem uma i srca podvižnik dobija silu da se suprotstavi svim strasnim pomislima i sujetnim osećanjima. Može li ovo da bude posledica nekakvog mehanizma? Ne! To je posledica blagodati, to je – plod Duha Svetoga. Koji je osenio nevidljivi podvig podvižnika Hristovog, i koji je nashvatljiv kako za plotske tako i za duhovne ljude.
Čitajući kod Otaca o mestu srca koje um pronalazi molitvom, treba shvatiti slovesnu silu srca koju je Tvorac smestio u gornji deo srca, silu kojom se ljudsko srce razlikuje od srca životinja, koje imaju silu volje ili želje, i silu upornosti ili pomame, isto kao i ljudi. Sila slovesnosti ogleda se u savesti ili svesti našeg duha, bez učešća razuma, u strahu Božijem, u duhovnoj ljubavi prema Bogu i bližnjem, u osećaju pokajanja, smirenja, krotosti, u duhovnoj skrušenosti ili dubokoj žalosti zbog grehova, kao i u drugim osećanjima koja su životinjama strana. Um, kao sila duše, iako duhovna, za mesto svoga prebivanja ima veliki mozak: tako i sila slovesnosti, ili duh čovekov, iako duhovna sila, za mesto svoga prebivanja ima gornji deo srca, koji se nalazi u levoj strani grudi. Sjedinjenje uma sa srcem jeste sjedinjenje duhovnih pomisli uma sa duhovnim osećanjima srca. Pošto je čovek pao, pošto su se njegova osećanja i njegove pomisli izmenile i od duhovnih postale telesne i duševne, posredstvom evanđelskih zapovesti um i duh treba uzvesti ka duhovnim pomislima i osećanjima. Kada se um i duh iscele oni će se sjediniti u Gospodu. U svoje vreme u delu srca u kome se nalazi sila slovesnosti ili duh obrazovaće se divni, nerukotvoreni, duhovni hram Božiji, Svetinja nad Svetinjama: onamo se spušta um, hirotonisan od strane Duha Svetoga za sveštenika i arhijereja, radi poklonjenja Bogu u Duhu i Istini. Tada hrišćanin blaženim opitom spoznaje ono što je rečeno u Svetom Pismu: Vi ste hram Boga života, kao što reče Bog: Useliću se u njih, i živeću u njima, i biću im Bog, i oni će biti moj narod (2. Kor. 6,16). Ispod sile slovesnosti, u sredini srca, nalazi se sila revnosti; ispod nje, u nižem delu srca, nalazi se sila želje ili volje. U životinjama ove dve sile dejstvuju veoma grubo, jer tu uopšte nisu povezane slovesnošću. U ljudima pak one deluju shodno tome koliko je i kako razvijen njihov duh. One mogu da deluju pravilno i da budu u potpunosti potčinjene duhu ili sili slovesnosti samo kod istinskog hrišćanina, koji je savladao ne samo otvoreno grehove već i sve prirodne pomisli i osećanja pred razumom Hristovim – Evanđeljem. Um i srce ne mogu da se sjedine drugačije nego posredstvom Duha i Istine. To znači: um i srce ne mogu da se sjedine ako se pala priroda u potpunosti ne odbaci, ako se u potpunosti ne prepuste rukovođenju Evanđelja, ako zbog postojanog i strogog pridržavanja evanđelskih zapovesti ne privuku sebi blagodat Svetog Duha, ako se ne iscele i ne ožive od dodira sa njom, od osenjenošću njome. Prepodobnog Pimena Velikog pitali su šta znače reči Svetog Pisma: U zajednici sam sa svima koji se Tebe boje i koji čuvaju zapovesti Tvoje (Ps. 118,63)? Prepodobni je odgovorio: „To o sebi govori Duh Sveti“. Ne samo svako grehovno osećanje i svaka grehovna misao, nego i sve prirodne pomisli i osećanja, koliko god da su fina i zamaskirana umišljenom pravednošću, razaraju sjedinjenost uma i srca, i stavljaju ih u suprotstavljen položaj. Kada se skrene sa duhovnog usmerenja koje nam je pružilo Evanđelje, svaka pomoć i mehanizam predstavlja sujetu: srce i um se nikad neće sjediniti.
Vršenje zapovesti, koje prethodi sjedinjenju uma sa srcem, razlikuje se od vršenja zapovesti koje sledi nakon sjedinjenja. Do sjedinjenja podvižnik izvršava zapovesti uz najveći napor, sileći i prisiljavajući svoju palu prirodu: nakon sjedinjenja duhovna sila koja sjedinjuje um sa srcem, sama vodi ka vršenju zapovesti i čini to vršenje ugodnim, lakim prijatnim.
 
Putem zapovesti Tvojih sam trčao, kada si raširio srce moje (Ps. 118,32) – rekao je Psalmopojac.
Onome ko se bavi Isusovom molitvom veoma je korisno da pročita „Predgovore“ shimonaha poljanomeruljskog Vasilija za knjige svetih Grigorija Sinaita, Isihija Jerusalimskog, Filoteja Sinajskog i Nila Sorskog.[1]
 
Čitanje ovih uvodnih napomena učiniće čitanje celog Dobrotoljublja jasnijim i korisnijim. Prilikom čitanja Otaca ne treba ispuštati iz vida ni to da je mera početnika iz njihovog vremena u naše vreme postala već mera onih koji su veoma uznapredovali. Kod primenjivanja Otačkih pouka na sebe, na svoju delatnost, treba biti veoma obazriv.
 


 
NAPOMENE:

  1. Srpski prevod „Predgovora“ nalazi se u knjizi „Poljski krinovi“ Svetog Pajsija Veličkovskog, izdanje „Obraz“, Beograd 1997.

Jedan komentar

  1. SNJEŽANA OSTOJIĆ

    OBOŽAVAM VASU STRANICU I NEMOGU JE PRESTATI ČITATI
    TOLIKO JE BOGATA I MNOGO MI POMAŽE U MOM DUHOVNOM RASTU

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *