NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Pravoslavni brak i porodica » MASAKR NEROĐENIH

MASAKR NEROĐENIH

 

MASAKR NEROĐENIH
 

 
DETE ŽELI DA SE RODI
 
Opisali smo posteljicu koja je, setite se, potekla od one primarne grupice ćelija koja vodi poreklo od začetka nastalog spajanjem jajne ćelije i spermatozoida. Kao što se moglo zaključiti posteljica obavlja sve vitalne funkcije koje plodu omogućavaju život. Međutim, tokom unutarmateričnog života, i kod samog ploda postoje izvesne specifičnosti. Naime, u plodu nastaju čudesne adaptacije koje mu omogućavaju život unutarmaterično, a istovremeno ga u toj želji za životom pripremaju za vanmaterični život. Navešćemo nekoliko primera:

 
• Srce ploda čiji se otkucaji mogu registrovati u šestoj nedelji od začeća funkcioniše nešto drugačije nego kod odraslog. Većini je poznato da srce ima 4 šupljine i to dve pretkomore i dve komore, koje koordinisanim radom omogućavaju snabdevanje svih organa odgovarajućom količinom krvi (slika 6). Srce se u funkcionalnom smislu može podeliti na desno i levo, desno čine: desna komora i pretkomora a levo: leva komora ipretkomora. Kod zdrave individue krv iz vena dolazi u desno srce (plava boja na slici), iz njega ide u pluća gde se snabdeva kiseonikom, zatim odlazi u levo srce a odatle arterijskim krvnim sudovima do svih organa koje snabdeva kiseonikom i hranljivim materijama (crvena boja na slici).
Iz arterija krv sa manje kiseonika prelazi u vene pa tako sve u krug. Zbog veće koncentracije kiseonika arterijska krv je svetlo-crvene boje, dok je venska zbog manje koncentracije kiseonika tamno-crvene boje. Kao što je prethodno pomenuto, funkciju pluća unutar- materično obavlja posteljica. Ona krv bogatu kiseonikom preko pupčanih krvnih sudova dovodi u vene (slika 7). Za razliku od vanmateričnog života u toku unutarmateričnog života krv iz vena, koja je dospela u desno srce, ne odlazi u pluća već preko komunikacija koje postoje između desnog i levog srca prelazi direktno u levo srce (komunikacije su na slici 7 obeležene crvenim strelicama)
Slika 6  

. Sa rođenjem i uspostavljanjem plućne funkcije ove komunikacije se zatvaraju u relativno kratkom periodu od rođenja, i pri tom omogućavaju adekvatnu funkciju srca u novonastalim vanmateričnim uslovima. Upoznavajući ove čudesne činjenice primetićete da je ovako složeno funkcionisanje tako organizovano samo da bi dete preživelo u tim unutarmateričnim uslovima i da je, takođe, u funkciji života.

Slika 7

 
• U drugoj polovini unutarmateričnog života, negde oko 24 nedelje, u plućima počinje da se luči supstanca (plućni surfaktant) koja ima vitalan značaj za funkciju disanja, a naročito u prvim fazama posle rođenja, kada se primarno, po prvi put uspostavlja plućna funkcija. Naime, neposredno posle rođenja u normalnim uslovima kada dođe do prvog udaha, izvesna količina vazduha dospeva u plućne alveole[1] i otvara ih i širi po prvi put. Zbog pritiska i elastičnih sila ove alveole teže da se ponovo zatvore (slepe), ali to ne čine, zahvaljujući, između ostalih faktora ponajviše toj supstanci (plućni surfaktant). Količina i odnos pojedinih hemijskih jedinjenja koje čine plućnu supstancu (surfaktant), između ostalih faktora, u najvećoj meri odražava plućnu zrelost i spremnost disajnih organa za život u vanmateričnim uslovima u raznim fazama razvoja. U kontekstu pomenutog interesantna je i sledeća činjenica. Naime, pravilo je da se prosečna dužina trajanja trudnoće smanjuje sa brojem plodova (fetusa). U slučajevima blizanačke trudnoće porođaj se obično desi oko 35 nedelje. U ovim trudnoćama, PRIRODA na neki način štiti blizance tako što do stvaranja plućne suptance, a samim tim i plućne zrelosti, dolazi ranije nego kod trudnoće sa jednim plodom (monofetalna). To jest, dok se u trudnoći sa jednim plodom zrelost pluća postiže između 35. i 36. nedelje, kod blizanačke trudnoće se to dogodi četiri nedelje ranije, u 31. ili 32. nedelji. Na osnovu prehtodno izloženog, nije teškozaključiti da se plućna supstanca luči u plućima kako bi novostvorenom životu omogućila da u jednom predviđenom vremenskom periodu sa unutarmateričnog uspešno pređe na vanmaterični život i da je ceo taj proces uređen i usklađen do perfekcije. Čudesno i u funkciji života , zar ne?

Slika 8

• Kako plod unutarmaterično ne unosi ništa od hrane preko usta i kako je sistem organa za varenje još uvek nerazvijen plod preko svog pomoćnog organa (posteljice) uzima od maj ke već svarene hranljive sastoj ke i kao takve ih koristi u funkciji rasta i razvoja.
• Unutarmaterično koža deteta je pokrivena sirastim mazom. Sekrecija ove masti javlja se pod uticajem posteljičnih hormona, a luče je lojne žlezde kože. Sirasti maz[2] ima nekoliko funkcija: 1. on unutarmaterično štiti kožu od maceracije[3] do koje bi inače došlo zbog dugog perioda provedenog u tečnoj sredini, 2. služi kao zaštitni biofilm od patogenih bakterija[4] koje se nalaze u genitalnom traktu majke kroz koji plod prolazi u toku porođaja prirodnim putem, 3. sprečava nagli gubitak veće količine toplote i pada temperature novorođenčeta nakon dospevanja u vanmaterične uslove, 4. sprečava veći gubitak vode sa površine tela u periodu nakon rođenja, i 5. snižava Ph vrednost (povećava kiselost) površnog sloja kože, čime se, sprečava rast patogenih bakterija, a pospešuje naseljavanje kože komensalnom[5] bakterijskom florom.
 

Slika 9
• U toku razvoja u materici lobanja postaje velika u odnosu na relativno malo lice i okruglog je oblika. Na kostima lobanje se nalaze šavovi i fontanele (temenci)[6]. Ovi šavovi su meki, neokoštani i razmaknuti i daju mogućnost menjanja konfiguracije glave pri prolazu kroz porođajne puteve prilikom porođaja (slika 10). I ovo je, takođe, u funkciji života a ne smrti, jer da je glava u svom razvoju nastala kao kompaktna kost ili da su šavovi i fontanele već srasle u materici, porođaj bi u velikom broju slučajeva bio praćen teškim povredama glave.
• Za vreme unutarmateričnog života plod živi u toploj sredini, a i sam produkuje toplotu, pa je neophodna borba protiv toplote. Kako je kod ploda centar za regulaciju temperature nerazvijen, posteljica funkcioniše kao istinski termoregulator omogućavajući plodu nesmetan rast i razvoj u odgovarajućoj temperaturi sredine.
Slika 10  

• Takođe je u ovom kontekstu neophodno napomenuti da ukoliko ne dođe do porođaja u terminu, nakon 42 nedelje trudnoće nastaju momenti koji mogu biti potencijalno opasni po plod. Naime, posle ovog perioda dolazi to slabljenja funkcija placente zbog starenja te su oslabljene sve funkcije koje su vitalne za održavanje života ploda u unutarmateričnim uslovima[7]. Iz izloženog se može zaključiti da je funkcionalnost posteljice genetski ograničena za onaj period koji je potreban da funkcije ploda u razvoju dostignu onaj momenat koji će omogućiti nesmetani prelazak sa unutarmaterične faze u vanmateričnu fazu života.
 
Čudesno, zar ne? I u funkciji života, zar ne?
 
U tabeli koja sledi videće se sled morfo-funkcionalnog razvoja tokom unutarmateričnog razvoja u toku 10 lunarnih[8] meseci (slika 11):

Prvi lunarni mesec Posle prvih razmnožavanja već oko treće nedelje počinje da se formira embrion. U toj fazi razvoja skoro polovina ploda predstavlja buduću glavu. Usta su široko otvorena, a već se stvara i ušni kanal. Srce je u obliku tube. Javljaju se prvi pupuljci ektremiteta.
Drugi lunarni mesec Raspoznaje se mozak i čeljusti, a na srcu već jedna komora i predkomora, a pupoljci ruku i nogu se dalje razvijaju. Mogu se raspoznati i oči.
Treći lunarni mesec Mogu se raspoznati svi unutrašnji organi, kao i kosti, mišići nervi i sl. Početkom trećeg meseca počinje rad srca. Formiraju se očni kapci, raspoznaju se nos, vilice, spoljašnje uvo, prsti na rukama i nogama. Glava čini jednu trećinu fetusa. Unutrašnji polni organi se diferenciraju, a spoljašnji se još dobro ne raspoznaju, pa se pol može odrediti tek krajem trećeg meseca.
Četvrti lunarni mesec S vremena na vreme majka oseća pokrete ploda. Čuje se rad srca. Jasno se raspoznaju spoljašnji organi.
Peti lunarni mesec Glava je još uvek velika. Očni kapci su zatvoreni. Na glavi se pojavljuje kosa. Na rukama i nogama mogu se razlikovati nokti. Rad srca je još jači.
Šesti lunarni mesec Telo ploda je proporcionalnije, mršavo je. Koža je smežurana i pojavljuje se sirasti maz. Obrve su formirane a očni kapci odvojeni. Ako bi se rodilo, ovakvo novorođenče bi moglo u spoljašnjim uslovima da živi nekoliko časova.
Sedmi lunarni mesec Oči su otvorene. Kod muškog ploda, testisi već mogu da se spuste u skrotum. Ako se rodi, vrlo retko može ostati u životu.
Osmi lunarni mesec Svi organi su u poslednjim fazama razvoja. Sve spoljašnje telesne strukture se jasno raspoznaju. Ako se rodi, može se uz veću brigu održati u životu.
Deveti lunarni mesec Svi organi su dobro razvijeni i omogućavaju napredovanje i opstanak izvan materice.
Deseti lunarni mesec Fetus završava svoj unutarmaterični razvoj i morfološki i funkcionalno potpuno je sposoban za život van materice.
Slika 11

Siguran sam da iz izloženog možete uočiti da nam to novostvorno biće, iako ne može da govori, svakim svojim delićem, svakom svojom funkcijom i svakim trenutkom svoga razvoja govori da želi da živi i da želi da se rodi. Ko smo mi da mu to uskratimo?
 


 
NAPOMENA:

  1. Plućne alveole su završni deo disajnih puteva u kojima se vrši razmena gasova, tj. preuzimanje kiseonika iz udahnutog vazduha i odavanje ugljendioksida proizvedenog u organizmu. (Slika 8)
  2. Svetska zdravstvena organizacija, zbog velikog broja funkcija koje ima, preporučuje da se sirasti maz nakon rođenja ne skida kupanjem već da se omogući njegovo uklanjanje prirodnim putem.
  3. Maceracija je stručni naziv za gnjiljenje. Po Vujakliji: Maceracija (lat. maceratio) duži uticaj neke tečnosti (vode, alkohola, etra, kiselina i dr.) na neku čvrstu biljnu ili životinjsku tvar na običnoj temperaturi; raskvašivanje, raskiseljavanje, topljenje, kvašenje.
  4. Bakterije su jednoćelijski organizmi koje se prema sposobnosti da izazovu oboljenje dele na patogene i apatogene. Patogene se mogu podeliti na striktno patogene i uslovno patogene. Striktno patogene izazivaju oboljenja osetljivog domaćina, dok uslovno patogene ne izazivaju bolesti u normalnim okolnostima već kada se za to stvore posebni uslovi (kada dođe do pada imuniteta ili kada promene svoje prirodno mesto boravka npr. kada Escherichia coli iz debelog creva spolja preko mokraćnih kanala dospe do mokraćne bešike može izazvati upalu mokraćne bešike – cistitis ). Apatogene bakterije ili saprofiti ne izazivaju bolest.
  5. Komensalizam je asocijacija u kojoj bakterija koristi domaćina, tj. čoveka kao sklonište i izvor hrane, pri čemu čovek nema nikakve štete. Na primer, neke saprofitne bakterije mogu da nasele kožu čoveka i nikada neće izazvati bolest svog domaćina.
  6. Kada se dete rodi, roditelji mogu na glavi deteta dva veća mekša područja koji se nazivaju fontanele, velika i mala (silka 9). Zatvaranje ovih fontala je između ostalih parametara bitno za praćenje normalnog sazrevanja deteta. Velika fontanela sraste za oko 12-15 meseci, dok mala fontanela sraste do trećeg meseca.
  7. Novorođenče iz produžene trudnoće se naziva postmaturus, a za njega je povezan izraz postmaturitet, ili sindrom postmaturiteta. Kliničke karakteristike ovog sindroma su smanjenje potkožnog masnog tkiva, suva, ispucala, perutava, naborana koža, koja izgleda kao skuvana, dugi nokti i kosa, zaprljanost plodove kože mekunijumom (mekonijum je naziv za prvu stolicu novorođenleta) i dr.
  8. Trudnoća normalno traje 280 dana, deset lunarnih meseci (jedan lunarni mesecima 28 dana) ili 40 nedelja (+/- dve nedelje).
Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *