IZABRANA DELA I ČLANCI

 

IZABRANA DELA I ČLANCI
 

 
O PASTIRU I PASTIRSTVU
 
ZNAČAJ MOLITVE ZA PASTIRA[1]
 
Značaj molitve; sadržaj zajedničke crkvene molitve
 
Po učenju otaca istinski pastir Pravoslavne Crkve, dobar borac i pobednik, može biti samo onaj jerej koji svojim duhom živi u višnjem svetu, a ovde je kao gost koji je iz njega došao. Sila ili sredstvo koje čoveka prenosi iz jednog sveta u drugi jeste molitva.
Međutim, mladi ljudi koji se pripremaju za sveštenstvo, bivaju spremni na najrazličitije podvige samoodricanja, ali se prema molitvenom podvigu obično odnose kao prema nečem što ih opterećuje. On im se čini nečim zastarelim, dosadnim, skoro beskorisnim. Privlače ih društveni podvig, borba i život. Možda je upravo ovim svojstvom njihovog raspoloženja ponekad i uslovljeno to što daju prednost svetovnoj službi u odnosu na sveštenstvo s njegovim religioznim ceremonijama, beskrajnim službama, pravilima i metanijama.
U stvari, ovakvo suprotstavljanje društvenog i molitvenog podviga jeste plod zablude: dobar hrišćanin ne bi razdvajao prvo i drugo. U Svetom Pismu se o molitvi govori upravo u takvim slučajevima kad se suprotstavljaju dva međusobno sukobljena sveta. Takve su: molitva proroka Ilije u njegovoj borbi s žrečevima Vaala, čudesna pobeda tri mladića u Vavilonu, koja je osvojena posredstvom molitve u ognjenoj peći, molitva Ane, proroka Jone, Jestire, Judite, Eleazara, Jezdre; sadržaj Gospodnje molitve se svodi upravo na uništavanje života sveta i njegovu zamenu Božanskim životom, Njegovim imenom, Njegovim Carstvom, Njegovom voljom.
Naše bogosluženje, odnosno jektenije, vozglasi i druga bogoslužbena molitvoslovlja sadrže ukazivanje, s jedne strane, na bogatstvo Božanskog života, a s druge, na ništavnost zemaljskog. Vernici, klanjajući se u svesti o sopstvenoj ništavnosti pred veličinom Božijom, izlivši ustima sveštenoslužitelja svoje molbe upućene Bogu, izražavaju svecelu spremnost da predaju sebe i jedni druge Hristu Bogu, jer je Njegova, u Svetoj Trojici slava, moć i život.
Navedeno suprotstavljanje se posebno snažno otkriva prilikom davanja punote Božanskih darova, odnosno u najvažnijim delovima dnevnog i godišnjeg sveštenosluženja. Tada se opeva veličina Božijeg bića, Njegovog promišljanja i domostroja i odmah se samilosnim pogledom obuhvata život naše sirote zemlje i priziva milost na sve one kojima je potrebna raznovrsna pomoć Božija – žive i mrtve. Takve su evharistijske molitve, posebno Vasilija Velikog, kao i najvažnije molitve glavnih praznika – Bogojavljenja i Pedesetnice. Dakle, molitve i bogosluženje nisu nešto odvojeno od života, već sam život, koji se misleno uznosi pred licem Svedržitelja.
Ali, neko će reći: sve je to bilo udeo prvih vekova hrišćanstva, a dalje stvaralaštvo bogoslužbenih molitava nam govori o čisto ličnom podvigu onih koji se mole. U takvom izrazu tačna je samo misao da liturgijsko stvaralaštvo ima svoju istoriju. Poznato je da je u prvim vekovima hrišćanstva Crkva koja se molila težila da sve strane ličnog i društvenog života prožme duhom blagodati: ovakav je sadržaj molitava koje su ušle u služebnik i trebnik. Zatim su, posle V veka, glavni sadržaj molitava postali tumačenje reči svete Biblije i dogmatizam (dogmati u hrišćanskoj poeziji Jovana Damaskina); to je drugi niži stupanj bogoslužbenog stvaralaštva, mada još uvek ispunjen uzvišenim sozercanjima i duhovnim nadahnućem. Na kraju, u daljem, vizantijskom periodu crkvene istorije, u religioznoj svesti počinje da preovladava mračniji karakter ispunjen ropskim strahom i sadržaj molitava postaje ispovedanje užasa usled zagrobnih muka i moljenje Bogu, a naročito Bogorodici za izbavljenje od njih. Međutim, netačno bi bilo misliti da slična karakteristika iscrpljuje molitveni podvig epohe. Ne, Crkva ne oskudeva u svom duhovnom bogatstvu, i u to se uveravamo ako pogledamo koliko drevne molitve i dalje nadahnjuju umove i srca ljudi koji se mole. Smela pesma vaskrsenja, evharistijski spomenik Vasilija Velikog, himna „Svjete Tihij“, kao što su činile u vreme Vizantije, i kao što čine danas i u buduće će činiti da hrišćansko srce obuzme trepet isto onako kao i u vekovima vaseljenskih sabora. Sadržaj našeg bogosluženja se samo bogatio u različitim epohama, ali, hvala Bogu, ništa nije izgubio od svog blaga.
 


 
NAPOMENE:

  1. Prvi put je objavljen u časopisu „Pravoslavni sabesednik“, 1897.g., maj.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *