NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » ISTORIJA SRPSKE CRKVE

ISTORIJA SRPSKE CRKVE

 

ISTORIJA SRPSKE CRKVE
 

 
Crkveno uređenje na Jadranskom primorju
 
Jadransko primorje počinjući od reke Raše u Istri pa do Lješa na jugu, i do Kolubare i Rudnika na istoku. U početku širenja Hrišćanstva na Balkanu nazivano je Dalmacija. Glavni grad u njemu bio je Solina. Prema tome i sve crkve bile su potčinjene svojoj metropoli Solini. Krajem III veka car Dioklecijan odvojio je Duklju, Skadar i Lješ i obrazovao je od njih provinciju Prevalis, sa centrom Skadar. Do IV veka obe ove metropole kao bliže Rimu bile su pod vlašću papa, ali u IV veka posle deobe carstva 395. godine pape su nastajale da cela zapadna polovina poluostrva ostane pod njihovu vlašću, bez obzira na političke granice.
Međutim, političke prilike išle su u prilog Carigradu. Rimska (zapadna) polovina carstva uništena je 476. godine. To je učinilo da skoči vrednost Carigradu i u crkvenom pogledu. I kako je još car Valentinijan. 437. ustupio istočnom carstvu severozapadni deo Balkanskog poluostrva, to je bezmalo celo poluostrvo bilo pod Carigradom u političkom pogledu. Razume se po sebi da je Carigrad težio da i u crkvenom pogledu te pokrajine otrgne od pape i Rima i potčini ih patrijarhu u Carigradu. U tom smislu treba razumeti i stvaranje Justinijane Prime.
U VI veku Avari su napravili pustoš na Balkanskom poluostrvu. Gradovi Solina, Epidaur (Dubrovnik), Duklja i Skadar – razrušeni – više ne postoje. U njihovoj blizini poniču Split i Dubrovnik, Duklja nije obnovljena, jedino se održao Skadar, a osnovan je i novi grad Bar. Sve te zemlje i gradovi u političkom pogledu potpadahu i dalje pod Carigrad. Javljaju se novi politički i crkveni centri Split i Drač. U Split je preneta arhiepiskopija iz Soline, a Drač postaje centar za Prevalne i Epir. Stanovništvo je samo u primorju, u gradovima, hrišćansko, u unutrašnjosti su Srbi i Hrvati neznabošci. Pape se trude da ih održe pod svojom vlašću u zemljama koje su im bile potčinjene, i da ih prevedu u Hrišćanstvo, ali posao ide vrlo teško. Između Carigrada i Rima vodi se borba. U VIII veku car Lav III Isavrijan (717-741), beše zabranio poštovanje ikona, (726) pape su bile tome protivne. Car Isavrijan izdade zatim drugi ukaz kojim zabrani svaku upotrebu ikona, pa onda otpočeše još energičniju opoziciju carevim reformama. Tada Isavrijan od papske vlasti oduze 732. godine pored ostalog i sve zemlje solunskog vikarijata kao i Arhiepiskopiju Prvu Justinijanu i potčini ih patrijarhu. I tako cela zapadna polovina poluostrva dođe pod vlast Carigrada, pod papom ostade samo stara Solinska arhiepiskopija, koja se sada zove Splitska; ali kako je kroz dugi niz vekova primorje bilo pod Vizantijom, to je i tamo grčki jezik u bogosluženju otimao maha. U IX i X veku beše postojala jaka vizantijska partija, mnogi se otpadiše od Rima, čak i episkopi Splita, Zadra, Trogira i Dubrovnika posvećivahu se od patrijarha ili njegovih arhiepiskopa i izgledaše kao da će Carigrad preoteti maha. Ovo je bio veliki udar za papsku vlast zbog čega pape od toga doba staraju se svima silama da povrate svoja prava.
Novi južni politički centar Drač postade i crkveni centar, ali potčinjen uvek patrijarhu u Carigradu. Pod Dračku mitropoliju potpale su episkopije sa sedištima u Lješu, Duklji, Skadru, Drivastu (severno od Skadra), Pilotu (između Zete, Prizrena i Skadra), Ulcinju, Baru.
U IX veku kad se Karlo Veliki krunisao za imperatora Rimljana; osporio mu ovo pravo vizantijski car te među njima nastade borba koja se završi mirom u Ahenu (812) koji je potpisao i vizantijski car Nićifor. Po ovome miru gradovi Zadar, Split, Trogir, ostrva Rab, Cres i Osor kao i celo primorje dalmatinsko potpadoše pod vlast Vizantije. U crkvenom pogledu tamo je bila vlast papa, te sad poče Carigrad da se širi.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *