NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » ISTORIJA SRPSKE CRKVE

ISTORIJA SRPSKE CRKVE

 

ISTORIJA SRPSKE CRKVE
 

 
Patrijarh Makarije
 
Prvi patrijarh u obnovljenoj Pećkoj patrijaršiji bio je Makarije (1557-1574.) brat Mehmedov. O njegovom životu i radu nemamo pisanih podrobnih podataka. Tradicija nam je sačuvala o njemu samo to da je u ranoj mladosti stupio u manastir Mileševo, gde se i zamonašio. Vrednoćom i darom uskoro se uzdigao, te je bio postavljen i za starešinu manastira Mileševa. Kad je nastao pokret za obnovljenje Pećke patrijaršije vidimo ga u Carigradu gde kod brata, Mehmeda Sokolovića, energično radi na obnavljanju Pećke patrijaršije. Kao istaknuti radnik na tome poslu najprirodnije je i bilo to da on bude i prvi patrijarh.
Kad je postao patrijarh obnovio je zapustelu patrijaršiju u Peći i sav se predao uređenju episkopija. Po predanju Pećka patrijaršija u ovo doba brojila je oko 40 episkopija. Od njih su neke nama dobro poznate; to su bile one u staroj srpskoj državi, ali bilo je i novih episkopija koje je patrijarh Makarije osnovao. To su mahom bili predeli gde pravoslavnih episkopa ranije nije ni postojalo kao u Sremu i Slavoniji a naročito Banatu, Bačkoj i Baranji. Svi ovi predeli u XV i XVI veku bili su naseljeni gotovo isključivo Srbima, te ih u geografskim kartama i naučnim delima nazivaju Rascijom ili Srbijom. U ovo doba Turci su silom naselili Srbe u Lici, Krbavi i Primorju da brane granicu prema Austriji. U svima tim predelima Makarije je ustanovio episkopije. On se starao da lično obilazi episkope i nadzirao njihov rad, ali gde nije stizao da to učini lično, slao je egzarhe koji su vršili nadzor u ime njegovo.
Pomoću brata Mehmeda on je još kao starešina manastira Mileševa uspeo da izdejstvuje dozvolu za obnovu mnogih crkava i manastira, ali postavši patrijarhom on je u tolikoj meri obnovio crkve i manastire, a s tim i crkveni život, da se narod osetio preporođen i u crkvi počeo gledati svoj spas.
Kako je, pak, turska država bila uređena na verskoj osnovi, jedno su bili muhamedanci (pravoverni) kao gospodari, a drugo svi ostali pokoreni narodi nemuhamedanci (đauri), to je država glavnu brigu i vodila samo o muhamedancima, a đaure, raju, trpeli su utoliko što su sobom predstavljali radnu snagu koja je imala da radi (kuluči) za age i begove. Sultan je po njihovim shvatanjima imao prava na život svakog đaura i zbog toga su oni morali plaćati naročiti harač (porezu), kao otkup da im oprosti život. Kako su kod Turaka i sudovi bili uređeni „po Koranu“ i po običajima, to su i hrišćani tim samim bili upućeni da po svojoj veri i svome zakonu urede svoje odnose, te su Turci tako ostavljali slobodne ruke raji za suđenje svojih međusobnih sporova. Na taj način, po primeru Turaka, sudsku vlast počeše preuzimati i kod nas patrijarh, mitropoliti i vladike i to ne samo nad sveštenicima, nego i nad svetovnjacima, kako za bračne parnice, nasleđa i testamente, kako je to bilo kod Turaka, tako i po svima građanskim sporovima. Ovi naši sudovi bili su izvrsno uređeni i suđenje je bilo tako pravedno, da se narod vrlo rado obraćao ovim sudovima radije nego turskim. Šta više, zabeleženo je da se našim sudovima rado obraćali i druge narodnosti pa čak i muhamedanci. Priznanjem patrijarha i episkopa kao predstavnika narodnih vredelo je kod turskih vlasti toliko da se ovi počeše javljati kao zaštitnici prostoga sveta od zuluma obesnih aga i spahija pa čak i bezdušnih turskih činovnika.
Patrijarsima pak i episkopima za građanske stvari mogao je suditi samo carski sud u Carigradu. Po sili darovanih povlastica, u ovo doba, srpskog sveštenika nisu smele zatvoriti turske vlasti bez znanja i odobrenja patrijarha i episkopa.
Na taj način kod srpskog naroda poče se podizati duh i narodna svest. Ako tome dodamo da su patrijarh i episkopi obilazili vrlo često ne samo veća mesta, no skoro svako selo služeći službu i učeći narod, onda ćemo razumeti koliko je narod zavoleo crkvu i sveštenstvo, te ako se ranije grupisao oko vladalaca i vlastele, sada se počinje grupisati oko sveštenika, vladika i patrijarha i u njima gledati ne samo crkvene no i nacionalne i političke poglavare. Crkva je u ovo vreme bila narodu sve i sva, a sveštenstvo jedino uzdanje i nada da ga povede slobodi i slavi.
I na unutrašnju stranu crkvenog života Makarije nije zaboravio. Pored toga što je izveo organizaciju eparhija, on je nabavio štamparije u kojima se štampale crkvene knjige.
Uspeh koji je patrijarh Makarije pokazao u obnovljanju crkava i manastira i u uzdizanju duha narodnog bio je dovoljno jemstvo da može svoju sudbu poveriti u ruke prvosveštenika. Zbog toga od Makarija na dalje, sve do ukidanja patrijaršije, istorija crkve postaje istorija naroda srpskog.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *