NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » ISTORIJA SRPSKE CRKVE

ISTORIJA SRPSKE CRKVE

 

ISTORIJA SRPSKE CRKVE
 

 
Ohridska arhiepiskopija
 
Ohrid je potpao pod Turke u poslednjoj četvrti XIV veka. Ko su onda bili arhiepiskopi nemamo podataka sve do arhiepiskopa Doroteja. On je bio 1468. godine uhvaćen sa mnogim boljarima i odveden u Carigrad. To je bilo kad se sultan Muhamed vraćao iz Kroje za Carigrad. Kao zatočenik u Carigradu on odgovara na pismo moldavskoga kneza Jovana kojim mu ovaj saopštava vest o smrti moldavskog mitropolita Visariona i moli ga da pošalje ljude da bi posvetili novoga mitropolita. Na to pismo Dorotej odgovara da je on interniran u Carigradu te ne može doći, već daje svoj blagoslov da po zakonu, kanonima i običajima izaberu sebi drugog mitropolita u zajednici za episkopima i da pozovu Makarija mitropolita ugro-vlaškog, koji je pod njim, da i on prisustvuje.
Posle Doroteja po nepouzdanim podacima stavljaju se kao ohridski arhiepiskopi Marko, Gedeon (1475), Simeon, Nikola i Zaharije.
Za vreme uprave carigradskog patrijarha Jeremije I došao je za arhiepiskopa Prohor (1523-1537). Za njega se zna da je odlazio u Carigrad da se tuži protiv smederevskog mitropolita Pavla, i da je od Carigrada tražio da mu se povrate neke eparhije (Ber i Srbica) koje nije dobio. Sem toga u crkvi Svete Bogorodice u Ohridu ima jedan ukras na polijeleju na kome je urezano njegovo ime. U pomeniku manastira Svetog Jovana Bigorskog ređaju se svi arhiepiskopi i patrijarsi od Svetog Save do Spiridona a pod rubrikom „pomenik ohridskih arhiepiskopa“ stoji zapisano samo ime Prohora.
Za nas je ovde važno da pomenemo da u pismu moldavski knez Jovan ohridskog arhiepiskopa Doroteja naziva arhiepiskopom Prve justinijane i gospodarem srpskih, bugarskih i moldavskih zemalja. Međutim, u pismu koje Dorotej piše knezu sam sebe imenuje arhiepiskopom Prve justinijane, Bugara, Srba i severnih strana.
Ako sada ovo dovedemo u vezu sa faktom da nema nikakvog podatka da je formalno (de jure) ukinuta Pećka patrijaršija kao i sa podacima da je ma koja srpska eparhija bila formalno (ukazom, fermanom) potčinjena pod Ohrid, onda stvar možemo objasniti ovako.
Ohridska arhiepiskopija bila je čisto crkvena ustanova, međutim, Pećka patrijaršija bila je više srpska državna ustanova. Ona je toliko bila vezana za državu da patrijarsi idu stalno uz vladaoce. Kad je knez Lazar u Kruševcu, patrijarh je u Žiči; kad je despot Stevan u Beogradu, patrijarsi su uz njega; isto tako bilo je i u Smederevu. Prema tome, po turskom shvatanju, kad su ugasili život srpskoj državi, ugašen je bio tim samim i život srpskoj patrijaršiji. Patrijarh Arsenije II prilikom predaje Smedereva nije ni pokušao da traži neku autonomiju za crkvu, već se izmirio sa sudbinom i gledao da spase samo svoju glavu.
S druge, pak, strane Ohridska crkva, po svemu izgleda, da je i pored svih teškoća ipak uspela da kako-tako sredi svoje odnose prema Turcima, te kad bi Turci koju srpsku pokrajinu osvojili oni bi je potčinili pod jurisdikciju Ohrida. Na taj način Ohrid je sebe smatrao posle katastrofe Srbije na Kosovu i docnije prirodnim naslednikom Pećke patrijaršije u crkvenom pogledu, tj. Turci su prisvojili državu a Ohrid crkvu.
Prema tome, što ohridski arhiepiskop stavlja u svojoj tituli na prvo mesto arhiepiskop Prve justinijane to znamo; što na drugo mesto stavlja Bugare, to će nam biti jasnije ako reč Bugarin zamenimo Slovenima, jer je prava bugarska patrijaršija bila u Trnovu, a na treće mesto stavlja Srbe. Međutim, moldavski knez, znajući da je ugašen život srpskoj državi koju su preuzeli Turci, smatra Ohrid za naslednika u crkvenom pogledu, te stavlja na drugo mesto Srbe a na treće Bugare, pošto je Trnovska patrijaršija delom bila pod ohridskom crkvom a delom pod carigradskom patrijaršijom.
Sve nam, pak, ovo jasno dokazuje da u to doba nije bilo nikakvog strogog reda ni u Ohridu ni u Srbiji, i da je postojala neka borba između Srba koji nisu hteli rado ići pod Ohrid, gde je bila grčka služba. Samo ako tako shvatimo stvar biće nam razumljivo da kod Srba, iako nije postojala patrijaršija da posvećuje episkope, arhiepiskope i mitropolite, ipak su postojali i episkopi i arhiepiskopi i mitropoliti. Pismo moldavskog kneza i arhiepiskopa Doroteja objašnjava nam kako se vršilo posvećivanje bez patrijarha, po kanonima i crkvenim običajima.
Ako tome faktu dodamo i drugi fakt, da su turske vlasti zbog stvarne potrebe za episkopatom, a još više zbog novčanih razloga (bakšiša), davale dozvole za posvećivanje, biće nam razumljivo zašto se nije oskudevalo ni u episkopima ni u mitropolitima.

Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *