NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » ISTORIJA SRPSKE CRKVE

ISTORIJA SRPSKE CRKVE

 

ISTORIJA SRPSKE CRKVE
 

 
Skidanje anateme
 
Kantakuzen je bio doveo Turke na Balkan da bi nadbio Dušana, a docnije da bi se konačno dočepao prestola. To je bilo sudbonosno po sve narode na Balkanu. Grci i Srbi, prema tome, bili su prvi na udarcu. Međutim, desi se da umre patrijarh Janićije 1354. i odmah iduće godine, i car Dušan 1355. Njega je nasledio nejaki sin mu Uroš. Država se poče raspadati, spoljni neprijatelji otimahu jednu po jednu oblast, a prost narod i niže sveštenstvo pripisivaše sve to dejstvu anateme.
No i Grcima nije išlo bolje; Turci i na njih navaljivahu. Našavši se u nevolji, smisle da iskoriste i samu anatemu. U tom cilju car Jovan Paleolog pošalje patrijarha Kalista u Serez carici Jeleni, ženi Dušanovoj 1364. da pregovara sa njom o izmirenju crkava, ali je važnije bilo o vojničkom savezu i borbi protiv Turaka. No, patrijarh se pobole i umre u Serezu ne završivši pregovore. Na taj način i pitanje o izmirenju bi odloženo.
Ali i to nije dugo trajalo. Despot Uglješa koji beše preoteo i zemlje carice Jelene 1366. oseti turske udarce sa istoka i zatraži pomoć od Carigrada. U Carigradu shvate to kao zgodan trenutak da se grčke eparhije koje je Dušan podvrgao pod Pećku patrijaršiju vrate ponova pod carigradsku. Razume se da je Uglješa pod onakim okolnostima odmah na sve pristao i potčinio svoje zemlje pod Carigradsku patrijaršiju 1368. te anatema bi skinuta. No Uglješa pomoć ne dobi. Uskoro je došla i bitka na Marici 1371.
Ali, korak Uglješin bio je sudbonosan čak i za one koji su poricali svaku vrednost anateme. Grci se posle tog koraka osiliše i počeše sve više kinjiti Srbe. Najteže kao da je to palo srpskim kaluđerima u Hilandaru. Na osnovu postupka Uglješinog u Svetoj Gori, gde je bilo i Srba i Grka kaluđera, oglasiše Hilandarce „šizmaticima“, prekinuše opštenje i ne htedoše da služe liturgiju sa njima. To pobudi starca Isaiju da se po pristanku Hilandaraca uputi knezu Lazaru, te da ga umoli da podejstvuje da se skine anatema. Lazar ga lepo primi, ali mu ne mogaše ništa reći, već ga uputi patrijarhu Savi IV (1354-1375). Patrijarh je bio protivan tom koraku, smatrajući da je anatema nekanonična i kao takva bez vrednosti. No Lazar odobri razloge Hilandaraca, te skloni Savu da ovlasti starca Isaiju da može raditi na skidanju anateme. Sava se vrati u Svetu Goru, uzme četiri kaluđera[1] i ode u Carigrad. Patrijarh je bio tada Filotije, a car Jovan Paleolog. Oni primiše srpsko izaslanstvo i sinod donese odluku da se skine anatema. Među ostalim uslovima u gramatu je ušlo i to da ubuduće, kad Srbi budu zauzeli koju oblast, ima da ostanu grčki arhijereji i da se u crkvama tim spominje ime carigradskog patrijarha mesto pećkog. Isaija krene za Srbiju sa gramatom i dvojicom episkopima koji su imali da zajedno sa srpskim patrijarhom odsluže službu u Peći i pročitaju gramatu. Međutim, Sava je bio na samrti te oni odsluže službu u Prizrenu sa dvojicom srpskih arhijereja i tamo, na grobu Dušanovu, pročitaju akt o skidanju anateme.
 


 
NAPOMENA:

  1. To su bili: pop Nikodim Grčić iz Kostura, svetogorski prota Teofan; Silvestar i Nifon koji se nazivaju „učenici“.
Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *