NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Istorija crkve » ISTORIJA SRPSKE CRKVE

ISTORIJA SRPSKE CRKVE

 

ISTORIJA SRPSKE CRKVE
 

 
Krštenje Srba
 
Sloveni koji su živeli u primorju Jadranskog i Egejskog mora, kao i južno od Olimpa, brzo su se pokrstili, ali i odrodili; jer oni pored Jadranskog mora, pod uticajem rimske kulture, romanizirali se, a ovi na istoku pod uticajem grčke kulture, pogrčili se. Srbi su, prema tome, podelili sudbu sviju ostalih Slovena. Kako su Srbi i Hrvati naseljavali zapadni kraj Balkanskog poluostrva to su potpadali u početku većim delom u crkvenom pogledu pod jurisdikciju Rima, no od cara Lava Isavririna (732) oblasti južno od Kotora i Dubrovnika potpadale su pod Drač, a severno pod Split. U Zagorju (unutrašnjosti) Srbi su redovno bivali pod uticajem vizantijskim, te je tu vršila propagandu carigradska patrijaršija. No kroz ceo VII, VIII pa i IX vek Srbi se nisu zagrevali hrišćanstvom. Vlastela kao što smo kazali, u grčkom hrišćanstvu gledala je grčku političku prevlast (Vizantije) i nerado mu pristupala, a mase živele su primitivnim, (patrijarhalnim) životom u zadrugama i plemenima te se nije osećala potreba da se menja bolje društveno uređenje na gore.
Biće nam posle toga jasno zašto Srbi u unutrašnjosti ostadoše neznabošci do Mutimira (841-890). Pa i Mutimir nije primio hrišćanstvo što je osetio neki duhovni preporođaj, već pod političkim pritiskom. Naime, u prvoj polovini IX veka Vizantija beše oslabila i ne poklanjaše toliko pažnje slovenskim narodima na Balkanu. To bi razlog te se Bugarska raširi od Crnog mora do Kolubare i Rudnika. Srpske županije istrgoše se ispod vlasti Vizantije i postadoše nezavisne. Tada se javlja prvi puta Raška kao samostalna, (Vlastimir) za njom i druge; tada je i Hrvatska dobila prvog nezavisnog kneza Trpimira (845-864). No posle cara Mihajla III, na vizantijski presto dođe Vasilije I Makedonac (867-886).
On je uspeo da osnaži državu i uzdigne njen ugled. Srbi Neretljani koji su se bavili gusarstvom po moru, izazvaše cara Vasilija da pošalje svoje ratne brodove pod komandom Nikite Orifove koji, pošto zauze neke gradove, poče nemilosrdno paliti i rušiti slovenska naselja. Kako se Mutimir, župan Raški, nalazio s jedne strane između Bugara s kojima je pre toga ratovao, a koji su bili u dobrim odnosima sa Grcima, a s druge strane između Vizantije, poboja se gnjeva cara Vasilija te u ime svoje, a može biti i u ime drugih župana, verovatno i u ime Hrvata, posla izaslanike u Carigrad da obnovi vazalske veze i da ište propovednike hrišćanstva da ga pokrste. Vasilije se rado odazvao pozivu. Isposlao je vladike i sveštenike oko 879. koji su krstili izgleda sve Srbe, osim Neretljana, te ih prozvaše paganima. No docnije se i Neretljani pokrstili.[1]
Čin pokrštavanja na praksi sastojao se u tome što su razrušena kapiša idolska[2] i mesto njih počeli su dizati crkve. Služba božja na grčkom jeziku izgleda nije bila nikako primamljiva za Srbe te u porodičnom životu, po kućama, i dalje ostade kult neznabožačkim bogovima. Ostaci neznaboštva delimično se očuvali i do danas u mnogim narodnim običajima npr. badnjak o Božiću; kićenje kuća zelenilom i običaji oko stoke na selu, o Đurđevdanu; običaji o Ivandanu i drugim jesenjim praznicima. No najteže je išlo sa uništenjem domaćeg zaštitnika (boga), slave. Taj su običaj morali odobriti i potonji misionari davši mu samo hrišćansko obeležje. Kao domaćeg zaštitnika, slavu, uzela je svaka zadruga onog svetitelja kad se pokrstila. No ovo pokrštavanje izvršeno pod političkim pritiskom i trajalo je obično dok se osećala snažna ruka dotičnog vladaoca, ali čim bi vizantijska vlast oslabila odmah su proterivali i vladike i sveštenike te se vraćali neznaboštvu, za njih razumljivijem i pristupačnijem. Mase pak ostajale su vazda u tradicijama neznabožačkim.
 


 
NAPOMENA:

  1. Neki istoričari ovo pokrštavanje nazivaju drugim, a prvim nazivaju od Iraklija do Vasilija. No kao što ćemo videti Srbi su u istini prešli hrišćanstvo u doba trećeg pokrštavanja, kad je otpočela služba i propoved na slovenskom jeziku.
  2. Svaka kuća (zadruga) imala je kod starih Slovena svoga boga. a u hramovima je bio skup tj. skupište (skapište) idola.
Ključne reči:

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *