NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Knjige i izabrani članci » HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

 
Protojerej – stavrofor Srboljub M. Miletić

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA
UMETNOST I ARHITEKTURA

 
KANON CRKVENE ARHITEKTURE I ŽIVOPISA
 
Osvećeni i bogoslužbeni kanon Crkve Hristove nije samo u Novozavetnim knjigama, u njenoj dogmatici i učenju, u Svetim Tajnama i sveštenoradnjama, u crkvenim bogonadahnutim molitvama i pesništvu, troparima i kondacima, u liturgijskim i drugim sveštenoradnjama, sasudima i odeždama, već i u arhitekturi svetih hramova i pravoslavnim ikonama. Sve ovo zajedno čini jednu celinu, a posebno slikarstvo i arhitektura hrama, koji se međusobno oplemenjuju i upotpunjuju.
Crkva Sv. arhiđakona Stefana u Ruti Hilu, jednoj od gradskih četvrti Sidneja, po svojoj obnovljenoj arhitekturi kao i po freskopisu pripada stilu srpskog klasicizma koji se razvio u doba kralja Milutina.[1] Naime, tokom Milutinove vladavine kraljevina Srbija je postala najveća sila na Balkanskom poluostrvu. Izlaskom na tzv. Carigradski drum, na moravsku i vardarsku dolinu, u kraljevini Srbiji je došlo do procvata trgovine, kulture i umetnosti. Vladavina kralja Milutina u Makedoniji, krajem XIII veka, i njegov brak s vizantijskom princezom Simonidom oko 1300. godine, stvorili su uslove da se zaslugom dvora srpska sredina priključi novom stilu, takozvanoj Makedonskoj školi i renesansi Paleologa.[2] Osnovna odlika ovog stila je to što su crkvene građevine imale tradicionalna vizantijska obeležja po ugledu na
hramove u Carigradu i Solunu. Reč je o trobrodnim ili petobrodnim crkvama sa razuđenim svodovima, sa jednom ili pet kupola, i osnovom u obliku krsta. Najvažnije crkve u ovom stilu iz toga doba, jesu Gračanica, Staro Nagoričino, Kraljeva crkva u Studenici, Sv. Nikita kod Skoplja, i druge.
U arhitekturi se vodilo računa o sveštenoj nameni crkvenog zdanja, kao i o živopisu, koji ne predstavlja samo prostu ilustraciju ili dekoraciju, već integralni deo osvećenog prostora hrama Božijeg. „Arhitektonska scena ili pejzažna kulisa je bila tako sklopljena da je omogućavala da se u njen prostor smeste ponekad i mnogobrojne figure. Njena inverzna (obrnuta) perspektiva približavala je događaj verniku u crkvi, čineći ga svedokom, a ne ravnodušnim posmatračem. Antička odeća, izgledi lica i pokreti figura, preuzimani iz ranijih vizantijskih umetničkih renesansi, doprineli su da se ovo razdoblje tzv. renesanse Paleologa može nazvati klasicističkim.“[3]
S obzirom na to da ovom stilu srpskog klasicizma pripada i hram Sv. Stefana, potrebno je reći i nekoliko reči o pravoslavnoj arhitekturi i sveštenom slikarstvu.
 


 
NAPOMENA:

  1. Stefan Uroš II Milutin Nemanjić 1253 – 1321. Vladao Srbijom od 1282. do 1321.
  2. Oslobođenje Carigrada od Latina i povratak dinastije Paleologa na presto Romejskog carstva, omogućilo je da su prestonica, pa i drugi grad po veličini Solun, ponovo stali na čelo umetničkog stvaranja u čitavom pravoslavnom svetu. Vojislav J. Duric: Slikarstvo kod Srba u srednjem veku (4)
    http://www.glassrpske.com/vijest/14/feljton/8518/lat/Slikarstvo-kod-Srba-u-srednjemveku-4.html
  3. Vojislav J. Duric: Slikarstvo kod Srba u srednjem veku (4)
    http://www.glassrpske.com/vijest/14/feljton/8518/lat/Slikarstvo-kod-Srba-u-srednjemveku-4.html

Jedan komentar

  1. Blazena Stojna Monahinja Jefimija moli Gospoda Boga za nas.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *