NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Knjige i izabrani članci » HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

 
Protojerej – stavrofor Srboljub M. Miletić

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA
UMETNOST I ARHITEKTURA

 
UZORI ZA FRESKE
 
Slikarstvo hrama Sv. Stefana je rađeno u stilu srpskog klasicizma koji se razvio u doba kralja Milutina. Srpski klasicizam se ugleda na treći period romejske umetnosti, na renesansu Paleologa i čuvenu makedonsku školu. Ikonograf, protođakon Miodrag se i ovde pridržavao uzora srednjevekovnih majstora, Emanuila Panselinosa, Milutinove i makedonske škole.
 
MAKEDONSKA ŠKOLA
 
Njen centar je bio u Solunu. doživela je svoj procvat u XIII i XIV veku. Odlike ove škole su realizam u prikazivanju figura, ne samo u njihovim spoljnim karakteristikama, već i u osli-kavanju unutrašnjeg sveta, posebno njihovih osećanja. Kompozicije su upečatljive, pune podataka, sa figurama koje se kreću u obimnom prostoru izražene dubine.
Karakteristike makedonske škole su se zadržale na gotovo svim freskama i ikonama, posebno očuvanim na Svetoj gori, sve do početka XVI veka, kada nastaje postepeni pad u kvalitetu romejske ikonografije.[1]
U vreme procvata makedonske škole bilo je mnogo poznatih i kvalitetnih ateljea, jer su gene-ralno, umetnici iz Soluna pozivani da slikaju ikone i freskopišu mnoge hramove, kapele i manastirske trpezarije, u široj okolini Soluna kao i na Svetoj gori. Među najbolje predstavnike makedonske škole spada i renomirani atelje Mihaila Astrapasa i Evtihija, koji su oslikali saborni hram u manastiru Hilendaru. Ali, iznad svih je stajao atelje Manuela (ili Emanuela) Panselinosa, koji se smatra najznačajnijim i najboljim predstavnikom ove škole.
 
MANUEL PANSELINOS
 
O zografu Manuelu Panselinosu, nema mnogo podataka. Ovaj, po mnogima najveći slikar, pripada makedonskoj renesansnoj školi sa centrom u Solunu.[2] današnje informacije o njemu dolaze iz slikarskog priručnika pod nazivom „Tumačenje umetničkog crteža“ od jeromonaha Dionisija, ikonopisca iz Furne u Evritaniji, koji je živeo na Svetoj gori u prvoj polovini XVIII veka.
Po mišljenju većine istoričara umetnosti, Panselinos je živeo krajem XIII i početkom XIV veka. Između ostalog, on je oslikao crkvu Protata u Kareji na Svetoj gori, zatim paraklis crkve Sv. Dimitrija u Solunu, i druge crkve freskama izuzetne lepote, koje se smatraju vrhunskim dosti-gnućem i najboljim primerom perioda obnove Paleologa i makedonske škole.
Rad Manuela Panselinosa karakterišu svetle i nežne boje, realizam spoljašnjih formi, inten-zivni opis osećanja, kao i savršeni prikazi duhovnosti likova plemenitih pokreta, istovre-meno nežnih i energičnih. Kompozicije su veličanstvene, njihovi oblici su kompletni, gotovo autonomni i samodovoljni u svom stavu.
Većina njegovih fresaka (slikanih 1360 – 1370.) nalazi se u sabornom hramu Protata, u Kareji na Svetoj gori. Po visokom kvalitetu umetničkog izraza vizantijskog crkvenog slikarstva njegove freske spadaju u svetsku kulturnu baštinu.[3]
Pored crkve Protata, freske i ikone koje se pripisuju Manuelu Panselinosu i njegovom timu umetnika, nalaze se i u kapeli Svetog Eftimija zatim, u manastirima Velikoj Lavri i Vatopedu, u crkvi Svetog Dimitrija u Solunu, kao i na drugim svetim mestima.
 
Zaključak:
 
U organizaciji Instituta za proučavanje kulturnog nasleđa, Akademije za umetnost SPC u Beogradu, a po blagoslovu Episkopa australijsko-novozelandskog Irineja, jedan od najlepših srpskih hramova u Australiji, crkvu Sv. arhiđakona Stefana u Ruti Hilu, oslikao je renomirani srpski ikonograf protođakon Miodrag Tomić, protomajstor. Ovaj projekat predstavlja značajan korak u promovisanju autentične duhovne kulture srpskog naroda u Australiji, gde živi veliki broj Srba, čiji je crkveni i duhovni život veoma razvijen.
Slikarstvo hrama Sv. Stefana ima odlike novo-obnovljenog srpskog klasicizma, to jest, srpsko-vizantijske škole. Kao uzor umetniku je poslužila panselinsko-svetogorska škola i zlatni period srednjevekovnih crkava u Srbiji u vreme vlade kralja Milutina.


 
NAPOMENA:

  1. Kao primer za ovo su i freske u kapeli Svetog jovana Krstitelja u Protatu, naslikane 1526. god.
  2. Emmanuel Panselinos, an almost legendary figure that stands somewhere between myth and reality, is referred to for the first time by the monk and icon artist Dionysius from Fourna of Euritania (beginning of 18th cent.) in his book „Explaining the art of painting.“ Because of the high quality of his art, Panselinos became enormously famous and today he is considered as the artist who better expresses the Macedonian renaissance school (http://www.tourtripgreece.gr/events/index.php).
  3. The main characteristics of Panselinos’ frescoes on the walls of the Protaton, the ancient administrative center of the monastic community of Mount Athos, are the autonomy and the autarky of his figures into the synthesis, the suavity of his colors and the resurgence of themes from the art of the late Hellenistic period (http://www.tourtripgreece.gr/events/index.php).

Jedan komentar

  1. Blazena Stojna Monahinja Jefimija moli Gospoda Boga za nas.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *