NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Knjige i izabrani članci » HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA-UMETNOST I ARHITEKTURA

 
Protojerej – stavrofor Srboljub M. Miletić

HRAM SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA
UMETNOST I ARHITEKTURA

 
ROMEJSKA UMETNOST
 
Crkvena umetnost Istočnog Rimskog, ili Romejskog Carstva (Vizantije), sve do pada Konstantinopolja (1453.) doživljava u kontinuitetu svoje uspone i vrhunce.
Od osnivanja Istočnog Rimskog (Romejskog ili Vizantijskog) Carstva pod Konsta-ntinom Velikim, njegova umetnost i civilizacija nisu imale svoj sopstveni i nezavisni početak. Ovaj početni, prelazni period kod Romeja, naziva se „Rana hrišćanska umetnost„. Nakon njega, umetničke forme u Vizantiji se, po mnogima, mogu klasifikovati u tri različite faze:
Prvi period se danas zove „Justinijanov period“ ili „rani vizantijski“ (od V v. do 726. god). Nakon njega nastaje doba ikonoborstva (VIII vek) u kome su mnoga vrhunska dela uništena, a vizantijsko slikarstvo u tom periodu postaje sekularna umetnost, koja se nije bavila religioznim temama.
Drugi period romejske umetnosti počinje pobedom Pravoslavlja 842. godine, i traje skoro četiri stotine godina. U tom periodu romejska umetnost je sazrela, razvivši svoje jedinstvene karakteristike.
Istovremeno, u Anadoliji nastaje carstvo Turaka Seldžuka, a u Vizantiji traje unutrašnja borba za vlast. Potom počinje i drugi period krstaških ratova (1145-1149). Kao rezultat svih ovih razli-čitih prilika, veliki deo Carstva je podeljen na male kneževine, tako da se, krajem ovog perioda, umetnosti više nije posvećivalo dovoljno pažnje.
Treći period nastaje obnovom Vizantije i dinastije Paleologa (1261-1453). Nove umetničke forme su počele da se pojavljuju u Epirskoj despotovini. Ipak, u ovom periodu vrhunska dostignuća je ostvarila takozvana Makedonska škola, to jest, njen najbolji predstavnik Emanuel Panselinos.
U to vreme „ikona je bila trud mnogih ruku, zajednički rad različitih specijalista: jedan majstor je pripremao dasku, drugi gravirao skicu, tj. urezivao crkveno predane konture, dok je treći bio zadužen za dolik, a najiskusniji za lik.“[1]
Period okupacije pravoslavnih naroda na Balkanu od strane Turske, odrazio se i na crkvenu umetnost. U dugom periodu, koji je trajao gotovo 500 godina (od XIV do XIX veka), usled mnogih bitaka, ratova, surovog osvajanja, zbegova, hajdučije i potom borbe za oslobođenje, nije bilo moguće negovati lepu crkvenu umetnost. Ipak, i u ovo vreme su se, naročito u početku, javljala dela izuzetne vrednosti.
 


 
NAPOMENA:

  1. Teodor Marković – Todorić, Drugi sabor savremenog ikonopisa kod Srba, Beograd 1993, str. 16

Jedan komentar

  1. Blazena Stojna Monahinja Jefimija moli Gospoda Boga za nas.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *