NASLOVNA » Reč urednika

Reč urednika

Današnja duboka crkvena kriza počela je padom poslednje Pravoslavne imperije i ubistvom njenog samodršca cara koji je svoju svetsku vlast crpeo iz drevnog vizantijskog crkvenog čina miropomazanja. Kataklizma civilizacije u poslednja dva svetska rata, kao i tektonska ideološka pomeranja geopolitike i njenog novog stava prema hrišćanima, doveli su do teških posledica koje ozbiljno ugrožavaju crkvenu slobodu i tako prete današnjoj Pravoslavnoj eklisiologiji. Posebno napominjemo savremeno ili intelektualno odbacivanje njene tainstvene biti pa se obrazovanje u Crkvi svodi na najgrublji knjižni realizam i sholastiku. Ove pojave odbacuju crkvenost koja obrazuje čoveka, koja ga podiže i obnavlja kada mu tainstveno-ontološki pruža konkretno znanje o Crkvi i o Pravoslavnoj antropologiji uopšte.

Crkva je tainstveno-blagodatni organizam koji se bavi čovekom i njeni izražaji brige za čoveka i predavanja znanja vekovima su prenošeni upravo putem bogosluženja. Na ovaj način ona se realno, suptilno i ličnosno borila za čoveka. Suština Crkve koja uči najsadržajnija je i najizraženija u bogosluženjima poznatim pod nazivima doksološko ili slavoslovno bogoslovlje. To je jedino njeno Pravoslavno bogoslovlje koje si izlaže svakom članu Crkve. Dakle, pored toga što je njen hram nebo na zemlji on je i učionica ontoloških predavanja o istinama Crkve. Mi smo u njemu učenici blagodati, a tako i samosaznanja u našem željenom bogopoznanju.

Znajući tu neprolaznu vrednost i realnost Svetog Duha koji Rečju uči u Crkvi, mi smo odavno u strahu da je njena osvećena metodika kod nas Srba davno zapostavljena. Crkva koja na svoj unikatan i tainstven način uči ozbiljno je hendikepirana! To slobodno kažemo, jer jednostavno znamo da se ogromna većina bogoslužbenih knjiga više ne koristi na današnjim „modernim“ bogosluženjima. Ovo je najjači udarac koji je zadat Crkvi koja uči!

Ubeđeni smo da je za to najveći krivac današnja „evharistijska“ teologija koja, uprkos svojoj akademskoj erudiciji i visokim akreditacijama, nasumice i neopredeljeno govori o Liturgiji. Ovakva teologija nikada nije želela da se bavi Liturgijom dana koga opisuje Šestodnjev, nego uvek nekom skraćenom verzijom Liturgije koja ne sadrži ogromnu većinu bogosluženja pune Liturgije dana. Jer, kako se danas službe dana skraćuju do njihove neprepoznatljivosti većina bogoslužbenih knjiga više nema nikakvu ulogu na našim bogosluženjima. I to je naša katastrofa o kojoj moramo da govorimo!

Mi smo često govorili da Crkva ne obrazuje čoveka idejno nego logosno, lično u Zajednici, kada mu putem svojih bogosluženja prenosi bogato znanje o svemu u Crkvi. Zanemarivanje ili izbacivanje bogoslužbenih knjiga iz bogosluženja jednostavno predstavlja najgrublje zatvaranje usta Crkvi. I kada ona na ovo nasilje ćuti, na njeno mesto dolaze neki drugi ljudi koji nemaju mnogo zajedničkog sa njom, a žele da nešto govore u njeno ime?! Tako se oni danas usuđuju da „uče“ o njoj. Ovo je najveći problem našeg Pravoslavlja danas.

Kako je Crkva suštinski tesno vezana za slavoslovno bogoslovlje, koje živo i molitveno ističe iz njenih bogosluženja, njoj su neminovno potrebne bogoslužbene knjige. Što se manje skraćuju službe po Tipiku utoliko je više obrazovanja za našeg crkvenog čoveka. Sa velikim žaljenjem primećujemo da naša zvanična SPC odavno nije zainteresovana da se uhvati u koštac sa ovim problemom i da ga reši, jer nju otvoreno više ne zanima crkvenoslovenski jezik. To je jedini jezik koji moramo da primenimo u celovitim bogosluženjima ili da ga makar prevedemo na naš govorni srpski jezik. Više je nego jasno da nije problem u ovom divnom i bogatom jeziku, nego u tome što SPC ne zanima da prevede bogoslužbene knjige na savremeni srpski jezik. Dakle nju ne interesuje celovito bogosluženje, sa kojim se modernizam bori evo već 100 godina, nego se danas najviše zagovara reforma bogosluženja?! Suština te „obnove“ kao reforme je u tome da njoj nisu potrebne „crkvene“ knjige i suštinski bogoslovski materijal koje one sadrže. Izgleda da sadržina bogosluženja koje se nalazi u ovim knjigama „modernom“ čoveku oduzima vreme. A vreme je smrtna kategorija u kojoj čovek uvek gubi.

U molitvenoj nadi apelujemo, i u isto vreme javno zameramo i opet ponizno molimo, da SPC nešto učini da se što pre vratimo crkvenoslovenskom jeziku. Najpre zbog toga što je ona neprofesionalno, neadekvatno i neradno, dakle bez osnovne bogoslužbene logistike, uvela govorni jezik u bogosluženje. U suprotnom, ako SPC smatra da je crkvenoslovenski jezik izgubio svaku šansu onda neka se što pre, čak hitno, prevedu sve bogoslužbene knjige na srpski jezik.

Sagledavajući i duboko preživljavajući sve ove probleme koji se javljaju zbog sve otvorenije aljkavosti i nebrige u SPC, mi uz veliku radost na ovom sajtu objavljujemo veliku zbirku bogoslužbenih knjiga većinom na crkvenoslovenskom jeziku ali i srpskom, bar ono što je do sada prevedeno. Bogoslužbene knjige ne smeju da budu ovako zapostavljene! Mi moramo da razumemo da bez njih ne može bogoslovski da se „sazna“ Crkva, jer ona kroz bogosluženje uči, obrazuje i tako obnavlja Čoveka u nama. Ubeđeni smo da će one doneti mnogima veliku korist i olakšanje da se naša bogosluženja lakše služe, što više i bolje razumeju, i da će tako da (pro)bude svest na molitvu koja u sebi i sobom sadrži liturgičko obrazovanje. Tada ćemo moći da razumemo da radi našeg bogopoznanja, i čiste vere koja vodi Njemu, ne smemo da izbacujemo niti skraćujemo bogoslužbene knjige, jer su one srce Pravoslavnog bogoslovlja.

Zahvaljujemo na trudu dobrih ljudi koji uvek za ovako važne poduhvate odvajaju svoje vreme i pomažu da se korisni materijali nađu na sajtu svetosavlje.org. U ovoj našoj iskrenoj blagodarnosti pomolimo se za njih.

Protojerej-stavrofor Ljubo Milošević