NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Bogoslovlje svetootačkog podviga i iskustva » BIBLIJSKA ISTORIJA

BIBLIJSKA ISTORIJA

 

BIBLIJSKA ISTORIJA
 
PREDGOVOR
 
Potreba za što potpunijom Biblijskom istorijom osećala se kod nas još izmeću minula dva rata. Nju su naročito osećale, pogotovo danas, naše bogoslovske škole u cilju temeljnijeg proučavanja Svetog pisma, odnosno Reči Božje i puteva promisla Božjeg. Budući da se u Biblijskoj istoriji sažeto i hronološki, uz nužna objašnjenja i komentare, izlažu događaji koji se sadrže u svim Starozavetnim i Novozavetnim knjigama Svetog pisma, ona će dobro doći i svakom onom ko želi da se upozna sa najčitanijom u svetu Knjigom nad knjigama – Biblijom, koja je, kako je nedavno saopšteno na Svetskom kongresu lingvista u gradu Alikante, prevedena na 2976 jezika i narečja i koja samo u Britanskom Biblijskom društvu na svaki sat izlazi u 2000 primeraka.
U čitavom pravoslavnom bogoslovskom svetu poznata je Biblijska istorija od protojereja Dimitrija Pavlovića Sokolova. Druga, bolja, nije se sve do danas pojavila, pa se „Pravoslavlje“ bez dvoumljenja odlučilo da je priredi u svome izdanju, u prevodu protojereja Božidara Jovanovića, profesora i beogradskog paroha, o kome kao i o autoru valja reći koju reč.
Protojerej Dimitrije Pavlović Sokolov rođen je u svešteničkoj porodici 1832 godine u Jaroslavu, od oca. Pavla, profesora Petrogradske duhovne akademije i majke koja je bila ćerka poznatog i vrlo učenog protojereja Mateja Jovanovića Gumiljevskog. U Petrogradu je završio Duhovnu školu, Seminariju i Duhovnu akademiju (1851 – 1855) i kao magistar bogoslovlja postavljen za učitelja Duhovne škole pri Aleksandronevskoj lavri u Petrogradu, u kojoj je i otpočeo svoje bogoslovsko obrazovanje. Godine 1857. rukopoložen je u čin đakona i sveštenika i postavljen za katihetu petrogradskog Marinskog instituta, a 1862. postao je starešina Pridvorne crkve i veroučitelj dece kneginje Marije Nikolajevne. Po smrti pak kneginjinoj postavljen je za duhovnika u Velikom zimskom dvoru, na kojoj je dužnosti 1902. penzionisan. Umro je februara 1915. i sahranjen u Petrogradu.
Protojerej Dimitrije Sokolov je svojim brojnim i naučnim bogoslovskim i pedagoškim delima, kao i mnogobrojnim člancima, raspravama i studijama, rasutim po ondašnjim ruskim bogoslovskim i pedagoškim časopisima i listovima, zadužio mnogo pravoslavnu teologiju i misao. Od deset dela objavljenih u Petrogradu sva su doživela mnogobrojna izdanja, a neka i 100 izdanja. Tako: „Načalnoe nastavljenie v pravoslavnoj hristianskoj vere“ doživelo je 104 izdanja, . , Molitvi, zapovedii, Simvol veri s objasneniem“ 102 izdanja, dok su ostala mahom doživela preko 50. [1])
Sveštena Biblijska istorija Starog i Novog zaveta od D. Sokolova (prvi put izašla 1866; izdavana je čas u jednoj čas u dve knjige doživela je u Rusiji 63 izdanja, sa kojeg je i protojerej Božidar Jovanović preveo na naš jezik i rukopis, u jednom delu, 1913. godine ustupio našem Sv. arhijerejskom saboru, kao jedinom ondašnjem nadležnom telu za ocenu i preporuku dela ove vrste, da ga on štampa za svoje potrebe i teritoriju Mitropolije. Ratni događaji su štampanje dela odložili, a 1923. godine prota Božidar Jovanović priređuje za štampu u novoj redakciji Sveštenu istoriju Starog zaveta i Sveštenu istoriju Novog zaveta, u dve knjige, unoseći ponešto čega nema u originalu, odnosno u prevodu iz 1913. godine, kao i veoma oskudne i slabe ilustracije, kojih uopšte nije bilo uz ovaj raniji prevod, koji sa doteranim pravopisnim ispravkama i ilustracijama u svemu nadmašuje njegovo izdanje iz 1923. godine. I tako ovo izdanje iz 1923. godine, u dva dela, nema ničega zajedničkoga sa redakcijom iz 1913. godine u kojoj je „Pravoslavlje“ izdaje S BLAGOSLOVOM NJEGOVE SVETOSTI PATRIJARHA SRPSKOG G. GERMANA, snabdevši zbog boljeg uklapanja Stari zavet (do proroka) ilustracijama Biblije Bečko-lajpciškog izdanja (Goldene klassiker Bibel, a od proroka i Novi zavet Doreovim nenadmašnim ilustracijama [2]).
Prota – stavrofor Božidar Jovanović (kršteno mu je ime Teodor, ali ga je on posrbio u Boži – dar, što prevedeno s grčkog tačno tako i znači) rođen je 5. II 1866. od oca Nikole, učitelja, u Požarevcu, gde je završio osnovnu školu 1881, a Bogosloviju u Beogradu 1885. Posle Bugarskog rata, u kome je uzeo učešća u borbenim redovima, produžio je svoje bogoslovsko obrazovanje u Kijevskoj duhovnoj akademiji, koju je završio 1890. i tamo se oženio Ruskinjom. Vrativši se u Otadžbinu rukopoložen je za sveštenika 4. III. iste godine od strane mitropolita Mihaila i postavljen za nastavnika u Prvoj beogradskoj gimnaziji i Višoj ženskoj školi. Od tada počinje tzv. „Protina odiseja“ premeštajima iz Gimnazije u Bogosloviju; iz Bogoslovije u unutrašnjost, pa zatim u Beograd, da bi u Beogradu često po volji ministra prosvete i crkvenih dela išao iz škole u školu i krajem školske 1897/98. sa još sedamdeset mlađih nastavnika otpušten iz državne službe. Po otpuštanju iz državne službe prota Boža je postavljen za paroha Crkve sv. Nikole na Beogradskom novom groblju i na tom položaju ostao je do svoje smrti 4. X. 1933. godine. Smrt je, uglavnom, došla kao posledica teške i naporne parohijske službe, skopčane i sa predavanjima u Bogosloviji i danonoćnim njegovim književnim radom. Naime, proti Boži su na jednoj sahrani 1928 godine promrzle noge i od tada počinje njegova bolest, zbog koje mu je 1929 odsečena leva noga te je morao sebi uzeti kapelana i ostaviti upravu crkve sv. Nikole.
U vremenu 1900 – 1920. dok je Bogoslovija Sv. Save bila s malim prekidima u Beogradu, prota Boža je bio njen honorarni profesor za Sveto pismo, St. i Novog zaveta, koje je predavao s mnogo volje i dubokim poznavanjem predmeta.
Njegov rad na bogoslovskoj književnosti je uglavnom prevodilački i on počinje 1892. sa prevodom „Nauke o bogosluženju pravoslavne crkve“ od Ivanova pa traje sve do smrti, završavajući ga opet sa Ivanovom: „Tumačenje Svetog pisma u pet knjiga“, Sveti arhijerejski sinod je štampao 1931. kao svoja izdanja protine prevode: Nauka o crkvenoj rečitosti od Pjevnickog i Pastirsko bogoslovlje od episkopa Borisa. Pored Sokolova preveo je nekoliko dela Kozireva, koja su doživela po nekoliko izdanja, zatim Filaretov Katihizis i druga dela poznatih ruskih bogoslova, kao i N. Durnova: Države i narodi Balkanskog poluostrva (1891). Posebno poglavlje u istoriji paše bogoslovske književnosti prota Boža zauzima kao urednik Vesnika Srpske crkve (1892. – 1893) i kao dugogodišnji saradnik u kome je, kao i drugim ondašnjim crkvenim časopisima, objavio veliki broj članaka, prikaza, prevoda itd.
Pored književnog rada prota Boža je radio i na drugim kulturnoprosvetnim poljima. Naročito je pomagao školovanje siromašnih bogoslova, a Crkva sv. Nikole izdržavala je za njegovo vreme kao svoga pitomca po jednog bogoslova, dok je fond siromašnih učenika Bogoslovije uživao njegovu izobilnu pomoć. Njegovim zalaganjem podignute su beogradske crkve: Lazarica na Bulbuderu i crkva sv. Đorđa na Čukarici [3]).
„Pravoslavlje“ je učinilo veliki napor da bi pružilo ovu izvanrednu i svetu knjigu našoj bogoslovskoj omladini, omladini uopšte i svima koji žele da upoznaju i nađu Put, Istinu i Život, jer, kao što kaže apostol Pavle: „ŠTO SE NAPISA – ZA NAŠU SE NAUKU NAPISA, DA NADU IMAMO TRPLJENJEM I UTJEHOM PISMA“ (Rimlj. 15, 4).
 
Protojerej Milisav D. PROTIĆ
 


 
NAPOMENE:

  1. Enciklopedičeskij slovar, tom XXX. S. Peterburg, 1900. 730; Boljšaja enciklopedija, tom XVII. S. Peterburg, 1904. 620: Biografčeskij slovar studentov pervih HHHTTT – mi kursov S. Peterburgskoj duhovnoj akademii 1814 – 1869 g. S. Peterburg. 1907. 460-63.
  2. U prvom delu, starozavetnom, pridodane su dve novije ilustracije, i to na str. 48 (Prelaz Izrailjaca preko Crvenog mora – Ilustrovana Biblija za mlade, 1969.) i na str. 55 (Skinija), a u drugom, novozavetnom, pridodane su iz Bečko-lajpciške Biblije na str. 183 (Krvav pir) i na 208 (Besputni sin).
  3. Prota Milutin Magazinović: Letopis Crkve svetog Nikole (u rukopisu); Đ-ć: Boža Jovanović, prota – stavrofor, paroh beogradski i profesor – Glasnik SPP, 1934, 14-15, 231-233.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *