BIBLIJSKA ISTORIJA

 

BIBLIJSKA ISTORIJA
 
PREDGOVOR
 
Potreba za što potpunijom Biblijskom istorijom osećala se kod nas još izmeću minula dva rata. Nju su naročito osećale, pogotovo danas, naše bogoslovske škole u cilju temeljnijeg proučavanja Svetog pisma, odnosno Reči Božje i puteva promisla Božjeg. Budući da se u Biblijskoj istoriji sažeto i hronološki, uz nužna objašnjenja i komentare, izlažu događaji koji se sadrže u svim Starozavetnim i Novozavetnim knjigama Svetog pisma, ona će dobro doći i svakom onom ko želi da se upozna sa najčitanijom u svetu Knjigom nad knjigama – Biblijom, koja je, kako je nedavno saopšteno na Svetskom kongresu lingvista u gradu Alikante, prevedena na 2976 jezika i narečja i koja samo u Britanskom Biblijskom društvu na svaki sat izlazi u 2000 primeraka.
U čitavom pravoslavnom bogoslovskom svetu poznata je Biblijska istorija od protojereja Dimitrija Pavlovića Sokolova. Druga, bolja, nije se sve do danas pojavila, pa se „Pravoslavlje“ bez dvoumljenja odlučilo da je priredi u svome izdanju, u prevodu protojereja Božidara Jovanovića, profesora i beogradskog paroha, o kome kao i o autoru valja reći koju reč.
Protojerej Dimitrije Pavlović Sokolov rođen je u svešteničkoj porodici 1832 godine u Jaroslavu, od oca. Pavla, profesora Petrogradske duhovne akademije i majke koja je bila ćerka poznatog i vrlo učenog protojereja Mateja Jovanovića Gumiljevskog. U Petrogradu je završio Duhovnu školu, Seminariju i Duhovnu akademiju (1851 – 1855) i kao magistar bogoslovlja postavljen za učitelja Duhovne škole pri Aleksandronevskoj lavri u Petrogradu, u kojoj je i otpočeo svoje bogoslovsko obrazovanje. Godine 1857. rukopoložen je u čin đakona i sveštenika i postavljen za katihetu petrogradskog Marinskog instituta, a 1862. postao je starešina Pridvorne crkve i veroučitelj dece kneginje Marije Nikolajevne. Po smrti pak kneginjinoj postavljen je za duhovnika u Velikom zimskom dvoru, na kojoj je dužnosti 1902. penzionisan. Umro je februara 1915. i sahranjen u Petrogradu.
Protojerej Dimitrije Sokolov je svojim brojnim i naučnim bogoslovskim i pedagoškim delima, kao i mnogobrojnim člancima, raspravama i studijama, rasutim po ondašnjim ruskim bogoslovskim i pedagoškim časopisima i listovima, zadužio mnogo pravoslavnu teologiju i misao. Od deset dela objavljenih u Petrogradu sva su doživela mnogobrojna izdanja, a neka i 100 izdanja. Tako: „Načalnoe nastavljenie v pravoslavnoj hristianskoj vere“ doživelo je 104 izdanja, . , Molitvi, zapovedii, Simvol veri s objasneniem“ 102 izdanja, dok su ostala mahom doživela preko 50. [1])
Sveštena Biblijska istorija Starog i Novog zaveta od D. Sokolova (prvi put izašla 1866; izdavana je čas u jednoj čas u dve knjige doživela je u Rusiji 63 izdanja, sa kojeg je i protojerej Božidar Jovanović preveo na naš jezik i rukopis, u jednom delu, 1913. godine ustupio našem Sv. arhijerejskom saboru, kao jedinom ondašnjem nadležnom telu za ocenu i preporuku dela ove vrste, da ga on štampa za svoje potrebe i teritoriju Mitropolije. Ratni događaji su štampanje dela odložili, a 1923. godine prota Božidar Jovanović priređuje za štampu u novoj redakciji Sveštenu istoriju Starog zaveta i Sveštenu istoriju Novog zaveta, u dve knjige, unoseći ponešto čega nema u originalu, odnosno u prevodu iz 1913. godine, kao i veoma oskudne i slabe ilustracije, kojih uopšte nije bilo uz ovaj raniji prevod, koji sa doteranim pravopisnim ispravkama i ilustracijama u svemu nadmašuje njegovo izdanje iz 1923. godine. I tako ovo izdanje iz 1923. godine, u dva dela, nema ničega zajedničkoga sa redakcijom iz 1913. godine u kojoj je „Pravoslavlje“ izdaje S BLAGOSLOVOM NJEGOVE SVETOSTI PATRIJARHA SRPSKOG G. GERMANA, snabdevši zbog boljeg uklapanja Stari zavet (do proroka) ilustracijama Biblije Bečko-lajpciškog izdanja (Goldene klassiker Bibel, a od proroka i Novi zavet Doreovim nenadmašnim ilustracijama [2]).
Prota – stavrofor Božidar Jovanović (kršteno mu je ime Teodor, ali ga je on posrbio u Boži – dar, što prevedeno s grčkog tačno tako i znači) rođen je 5. II 1866. od oca Nikole, učitelja, u Požarevcu, gde je završio osnovnu školu 1881, a Bogosloviju u Beogradu 1885. Posle Bugarskog rata, u kome je uzeo učešća u borbenim redovima, produžio je svoje bogoslovsko obrazovanje u Kijevskoj duhovnoj akademiji, koju je završio 1890. i tamo se oženio Ruskinjom. Vrativši se u Otadžbinu rukopoložen je za sveštenika 4. III. iste godine od strane mitropolita Mihaila i postavljen za nastavnika u Prvoj beogradskoj gimnaziji i Višoj ženskoj školi. Od tada počinje tzv. „Protina odiseja“ premeštajima iz Gimnazije u Bogosloviju; iz Bogoslovije u unutrašnjost, pa zatim u Beograd, da bi u Beogradu često po volji ministra prosvete i crkvenih dela išao iz škole u školu i krajem školske 1897/98. sa još sedamdeset mlađih nastavnika otpušten iz državne službe. Po otpuštanju iz državne službe prota Boža je postavljen za paroha Crkve sv. Nikole na Beogradskom novom groblju i na tom položaju ostao je do svoje smrti 4. X. 1933. godine. Smrt je, uglavnom, došla kao posledica teške i naporne parohijske službe, skopčane i sa predavanjima u Bogosloviji i danonoćnim njegovim književnim radom. Naime, proti Boži su na jednoj sahrani 1928 godine promrzle noge i od tada počinje njegova bolest, zbog koje mu je 1929 odsečena leva noga te je morao sebi uzeti kapelana i ostaviti upravu crkve sv. Nikole.
U vremenu 1900 – 1920. dok je Bogoslovija Sv. Save bila s malim prekidima u Beogradu, prota Boža je bio njen honorarni profesor za Sveto pismo, St. i Novog zaveta, koje je predavao s mnogo volje i dubokim poznavanjem predmeta.
Njegov rad na bogoslovskoj književnosti je uglavnom prevodilački i on počinje 1892. sa prevodom „Nauke o bogosluženju pravoslavne crkve“ od Ivanova pa traje sve do smrti, završavajući ga opet sa Ivanovom: „Tumačenje Svetog pisma u pet knjiga“, Sveti arhijerejski sinod je štampao 1931. kao svoja izdanja protine prevode: Nauka o crkvenoj rečitosti od Pjevnickog i Pastirsko bogoslovlje od episkopa Borisa. Pored Sokolova preveo je nekoliko dela Kozireva, koja su doživela po nekoliko izdanja, zatim Filaretov Katihizis i druga dela poznatih ruskih bogoslova, kao i N. Durnova: Države i narodi Balkanskog poluostrva (1891). Posebno poglavlje u istoriji paše bogoslovske književnosti prota Boža zauzima kao urednik Vesnika Srpske crkve (1892. – 1893) i kao dugogodišnji saradnik u kome je, kao i drugim ondašnjim crkvenim časopisima, objavio veliki broj članaka, prikaza, prevoda itd.
Pored književnog rada prota Boža je radio i na drugim kulturnoprosvetnim poljima. Naročito je pomagao školovanje siromašnih bogoslova, a Crkva sv. Nikole izdržavala je za njegovo vreme kao svoga pitomca po jednog bogoslova, dok je fond siromašnih učenika Bogoslovije uživao njegovu izobilnu pomoć. Njegovim zalaganjem podignute su beogradske crkve: Lazarica na Bulbuderu i crkva sv. Đorđa na Čukarici [3]).
„Pravoslavlje“ je učinilo veliki napor da bi pružilo ovu izvanrednu i svetu knjigu našoj bogoslovskoj omladini, omladini uopšte i svima koji žele da upoznaju i nađu Put, Istinu i Život, jer, kao što kaže apostol Pavle: „ŠTO SE NAPISA – ZA NAŠU SE NAUKU NAPISA, DA NADU IMAMO TRPLJENJEM I UTJEHOM PISMA“ (Rimlj. 15, 4).
 
Protojerej Milisav D. PROTIĆ
 


 
NAPOMENE:

  1. Enciklopedičeskij slovar, tom XXX. S. Peterburg, 1900. 730; Boljšaja enciklopedija, tom XVII. S. Peterburg, 1904. 620: Biografčeskij slovar studentov pervih HHHTTT – mi kursov S. Peterburgskoj duhovnoj akademii 1814 – 1869 g. S. Peterburg. 1907. 460-63.
  2. U prvom delu, starozavetnom, pridodane su dve novije ilustracije, i to na str. 48 (Prelaz Izrailjaca preko Crvenog mora – Ilustrovana Biblija za mlade, 1969.) i na str. 55 (Skinija), a u drugom, novozavetnom, pridodane su iz Bečko-lajpciške Biblije na str. 183 (Krvav pir) i na 208 (Besputni sin).
  3. Prota Milutin Magazinović: Letopis Crkve svetog Nikole (u rukopisu); Đ-ć: Boža Jovanović, prota – stavrofor, paroh beogradski i profesor – Glasnik SPP, 1934, 14-15, 231-233.

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *