NASLOVNA » BIBLIOTEKA, Bogoslovlje svetootačkog podviga i iskustva » ASKETSKI OGLEDI

ASKETSKI OGLEDI

 

ASKETSKI OGLEDI
 

 
RAZMIŠLJANJE PRI ZALASKU SUNCA
 
Velelepno svetlilo dana je prevalilo svoj dnevni put, približilo se zalasku. Spustilo se do samog mora, i sad, tobože kolebajući se nad njim, baca oproštajne zrake na zemlju, spremno da uroni u beskrajno more. Posmatram taj veličanstveni prizor kroz okna moje kelije, iz okrilja tihog obitališta! Preda mnom su i Kronštat, i naspramna obala Finske, i more, išarano prugama. Nad morem lebdi rumeno sunce, krajevima već dodiruje morsku površinu. Sunce na zalasku dopušta čovečijem oku da ga gleda, a čitavo vreme svog dnevnog putovanja ostaje nedostupno oku, ograđuje se od njega neizdrživom, zaslepljujućom svetlošću.
Kakvo sozercanje će doneti ovaj prizor osamljenom monahu? Kakvo nadahnuće će se izliti u moje grudi pri čitanju ovog lista rukom samog Boga napisane svete knjige – prirode?
Ta knjiga se stalno otvara za one koji ne prestaju da očišćuju sebe pokajanjem i udaljavanjem od svakog grešnog poduhvata, i grubog i jedva primetnog. Ona se otvara za one koji su se odrekli zemaljskih naslada, sujetne rasejanosti. Ona se otvara za sledbenike i učenike Jevanđelja, za ljubitelje nebeske slave i večnih naslada, za ljubitelje skromne i tihe osame, koji su zavoleli osamu da bi u njoj zadobijali obilno bogopoznanje uklanjanjem iz sebe svega što od nas zaklanja i udaljava Boga.
Velika knjiga prirode zapečaćena je za čitaoce koji su nečisti, koje je greh obavio tamom, pokorio, potopio u telesne naslade, a prazna zabava vrtoglavo zavrtela, pomutila. Uzalud, zbog svoje gordosti, oni misle da su i oni njeni čitaoci! Oni u njoj čitaju mrtvo, golo slovo; ne čitaju Boga. Sadržaj knjige prirode: Bog je neopisano opisan, opevan pesmama Duha, gromkim, a nečujnim za telesno uho, svečanim, svetim, pesmama koje zahvataju i osvajaju sluh preporođene duše.
Pred tom knjigom pojaviće se na sudu, po učenju velikog apostola neznabožaca, na dan strašnog suda Božijeg, plemena i narodi svih vekova života sveta koji su ostali u žalosnom, smešnom idolopoklonstvu, u jadnom neznanju Boga, i ona će ih osuditi. Kada se ono što je na Bogu nevidljivo telesnim očima gleda u Njegovom delu – prirodi, onda se jasno vidi njegova vječna sila i božanstvo, da nemaju izgovora.[1]
Postoji knjiga viša i božanstvenija, blaženija i strašnija od knjige prirode: Jevanđelje.
Oštroumnog i razboritog čitaoca, koji tu knjigu života čita životom, Jevanđelje privodi samom Bogu, sjedinjuje čoveka sa Bogom; knjiga prirode postavlja svog čitaoca u zbor anđela, i čini ga gledaocem i propovednikom Božije veličine. Čim su videli knjigu vidljive prirode, izdatu u činu stvaranja, anđeli su otpevali pesmu hvale Tvorcu; slično njima, i čovek koji očišćenim okom gleda prirodu u pesmama veliča i slavoslovi Boga. Jevanđelje strože od prirode osuđuje čitaoca kada ne razume. Zamislite – govori apostol – koliko će sada težu kaznu zaslužiti onaj koji gazi Sina Božijega, i krv Zavjeta kojom je osvećen za nevjestu drži, i duha blagodati vrijeđa. Moja je osveta,ja ću uzvratiti, govori Gospod.[2] Hrišćaninu će biti suđeno po Jevanđelju, to je Gospod objavio: Riječ koju ja govorih, ona će mu suditi u poslednji Dan.[3] Iako se u knjizi prirode čita Bog, Tvorac i Dobročinitelj, svemogući, premudri, sveblagi, beskonačno viši od svake tvari, dostojan da mu se pokloni razumna tvar, ipak se čita Bog po svojoj suštini nedostupan za saznanje, za stvaranje bilo kakvog određenog pojma o Njemu, viši od svakog saznanja i pojma. Jevanđelje nam otkriva Boga po suštini jednog i triipostasnog; otkriva načelo – Oca, otkriva rođenog od Oca, savečnog Ocu, Sina, otkriva Onog koji od Oca ishodi, sa Ocem i Sinom slavljenog i poklonjenja dostojnog Duha, Njima ravnog, jednosušnog Njima; otkriva i blagovesti Iskupitelja, privodi čoveka i ka poklonjenju istinitom Bogu, ali i ka usinovljenju Bogu, ka sjedinjenju sa Bogom. Knjigu prirode obasjava vidljivi, veličanstveni div, ogromno i lučezarno sunce; u Jevanđelju i iz Jevanđelja sija sunce istine – Bog, koji se unizio do očovečenja, do jasala i pećine, do pogubljenja od ruke zločinaca, Prvorođeni iz mrtvih, Otac budućeg veka, Spasitelj naš, Gospod Isus Hristos. Slepi čovek ne može da bude gledalac čuda prirode: pomračen grehom,sluga sveta i gospodar ovoga sveta ne može da pozna Hrista i Njegovo sveto Jevanđelje. I svjetlost svijetli u tami, i tama je ne obuze. Jer svaki koji čini zlo mrzi svjetlost i ne ide ka svjetlosti. A ako je neposlušan Sinu, neće vidjeti života, nego gnjev Božiji ostaje na njemu. Svaki koji odriče Sina, ni Oca nema.[4]
Zalazeće sunce živa je slika stanja hrišćanstva u našem vremenu. Sija isto sunce istine, Hristos, On ispušta iste zrake; ali one više ne liju ni onu svetlost, ni onu toplotu kao u prethodnim vremenima. To je stoga što zrake ne padaju pravo na nas, nego idu prema nama samo koso, samo prolete, promaknu preko nas. Zrake Sunca Istine, Hrista, jesu Duh Sveti: „Svetlost i davalac svetlosti ljudima, kroz koga se Otac poznaje i Sin proslavlja i od svih se poznaje.“[5]
Sveti Duh je nalazio među prvim hrišćanima mnogo živih sasuda, živih hramova, dostojnih da se On u njih useli, da u njima obitava. Takvi su bili apostoli; takav je bio prvomučenik Stefan; takvi su bili skoro svi članovi Crkve, koju su utvrdili apostoli; takvi su bili sveti svih vremena. Našavši hrišćanina vernog Hristu, Sveti Duh je silazio na njega, obnavljao ga po obličju Novog Adama tako što je u njegovu dušu i njegovo telo uvodio nepropadljivu svetost od Boga i ispunjavao svoj hram duhovnim darovima. Duhonosni ljudi su obilno širili Hristovo učenje silom duhovne reči, utvrđivane silom darova Duha, pružali su svojoj braći brzo i oplemenjujuće napredovanje, učeći – govori apostol – svakoga čovjeka svakoj mudrosti, da bismo pokazali svakoga čovjeka savršena u Hristu Isusu.[6]
Danas, kada se uvećao broj bogatih znanjima, veštinama, svim materijalnim, danas nesta prepodobnoga.[7] Pogledujući na sinove čovečije, tražeći dostojan sasud u toj masi samozvanih obrazovanih, prosvećenih, pravoslavnih, Sveti Duh izgovara o njima žalosnu osudu: Nema onoga koji razumije, nema onoga koji traži Boga. Svi zastraniše i zajedno nevaljali postaše; nema ga koji čini dobro, nema baš nijednoga. Njihovo je grlo grob otvoren, jezicima svojim varahu, otrov je aspidin pod usnama njihovim. Usta su im puna kletve i Gorčine. Noge su im brze da prolivaju krv. Pustoš i bijeda je na putevima njihovim. I puta mirna ne poznaše. Nema straha Božijega pred očima njihovim.[8]
Eto razloga zbog kojih se Duh Božiji kloni nas, a On je, uistinu, istinsko nasledstvo istinskih hrišćana, koje je za sve nove Izrailjce stekao njihov svesveti Rodonačelnik. Duh Božiji jeste Svet, i počiva u samim svetima, koji su sebe raspeli za svet, koji su raspeli tijelo sa strastima i željama.[9] Još je u Starom zavetu o Njemu javljeno: Neće se Duh moj do vijeka preti s ljudima, jer su tijelo.[10] Taj sveblagi Duh je u ranoj Crkvi sišao na oglašenog Kornilija samo u obliku krsne reči, i ispunio ga raznim duhovnim darovima, a sada se kloni nas već umivenih krštenjem, namernih da budemo verujući i pravoslavni; kloni se nas, mada On, kao Bog, ne gleda ko je ko; kloni se da nas ne bi učinio još više grešnima pripajanjem teškog greha žalošćenja ostalim našim grehovima, a taj greh žalosti Svetoga Duha i primorava na udaljavanje.[11]
Danas zrake Sunca istine ne padaju pravo na ljude! Zbog sve češćeg materijalnog, telesnog života, retko, retko se nalazi na zemlji živi sasud Svetog Duha. Ljudska srca su, zbog svoje nečistote, postala nesposobna za neposredno primanje i nošenje Njegovih slova; sposobnija od srca, tih nerukotvorenih tablica, za to je postala beživotna stvar, barem neopoganjena grehom. Gde danas počivaju reči Duha? U knjigama Svetog pisma i svetih ugodnika Božijih, u knjigama napisanim po nagovoru i pod uticajem Svetog Duha. Duh Sveti je prenosio svojim izabranicima razne duhovne darove, naznačavao im razna služenja. Jedne je naznačio za proroštvo, druge za apostolstvo, treće za pastirstvo i učiteljstvo, četvrte za mučeništvo za Hrista, pete za očišćenje sebe monaškim podvizima Hrista radi. Darovi su različiti, različita su i služenja, ali početak, izvor je isti: Duh Sveti, koji je svakome dodelio dar, svakome naznačio služenje po Svojoj volji i vlasti, kao Bog. I knjige svetih Božijih ljudi napisali su, uz pomoć različitih darova Duha, sasudi Duha, koji su imali različito služenje, no sve su napisane ili po nagovoru, ili pod uticajem Svetog Duha. Sveti Duh već time pokazuje stepen slave svojih živih hramova, i iz jednoga blista svetlije, iz drugoga sija umerenije. Kao što se zvezde na vidljivom, nebeskom svodu razlikuju[12] jedna od druge u slavi, tako je raznovrsno i duhovno napredovanje svetih Božijih ljudi koji sijaju na crkvenom nebu. Njihovom duhovnom napredovanju saobrazna je i svetlost koju isijavaju njihove knjige: no sve su one na nebu, sve daju svetlost, miomiris Svetog Duha. Upravo te knjige jesu svetlost zalazećeg Sunca istine koju je sveblagi Bog odredio da osvetljava poslednje časove hrišćanskog dana. Braćo! Raspoznajmo znake vremena po zapovesti Spasiteljevoj: Gospod razobličava fariseje jer ne raspoznaju te znake.[13] Obratimo dužnu pažnju na pouku koju je Spasitelj upućivao Njemu savremenim Judejcima: Još je malo vremena svjetlost sa vama; idite dok svjetlost imate da vas tama ne obuzme; a ko ide po tami ne zna kuda ide. Dok svjetlost imate, vjerujte u svjetlost, da budete sinovi svjetlosti.[14] Sa verom se vežbajmo u čitanju knjiga svetih Božijih ugodnika, i time crpimo iz njih prosvećivanje i život duše. Udaljavajmo se, kao od smrtonosnog otrova, od knjiga čiji je izvor mutno i smrdljivo i lažno nazvano znanje, to nasledstvo čovekove pale prirode, kojeg je ona svojim padom donela iz braka sa odbačenim anđelima. Da ne budemo više mala djeca, koju ljulja i zanosi svaki vjetar učenja, obmanom ljudskom,i lukavstvom radi dovođenja u zabludu.[15]
Idu, idu strašnije od talasa svetskog potopa, koji je istrebio ceo ljudski rod, idu talasi laži i tame, okružuju sa svih strana, spremni da progutaju vaseljenu, istrebljuju veru u Hrista, ruše na zemlji Njegovo carstvo, guše Njegovo učenje, nanose štetu životu, zatupljuju, uništavaju savest, uspostavljaju vlast svezlobnog gospodara ovoga sveta. Kao sredstvo našeg spasenja upotrebimo bežanje, koje je Gospod zapovedio.[16]
Gde je ta blažena barka, slična barci pravednog Noja, kuda bi se moglo pobeći od talasa koji sve zahvataju, gde bi se moglo naći sigurno spasenje? Ta barka je sveta Crkva: ona nosi iznad talasa moralnog potopa, ona i u mračnoj, burnoj, groznoj noći, nepomućenog duha pouzdano vodi ka nebeskim svetilima: delima svetih Božijih ugodnika. Svetlost tih svetila ne može da skrije nikakva magla, nikakvi oblaci.
Barka će prispeti u luku blažene večnosti, doneće tamo srećno sve koji su njoj poverili svoje spasenje.
Ako prezreš tu barku, ako, zbog slepe gordosti i uobraženosti, misliš da ćeš prebroditi strašne talase na krhkoj barci sopstvenog razuma, ako prenebregneš smerno pokoravanje istinitoj Crkvi, ako sedneš u druge lađe, oštećene lažnim učenjem, probijene prelešću lukave zmije, ako odbaciš vođstvo Svetog Duha, ili se samo hladno i dvodušno budeš rukovodio zavetnim i Svetim pismom, a u njemu samom je učenje Duha – poginućeš.
Dok svjetlost imate, vjerujte u svjetlost, da budete sinovi svjetlosti. Amin.
 
Sergijeva pustinja, 1846. godine.
 


 
NAPOMENE:

  1. Pim 1,20.
  2. Jev 10,29, 30.
  3. Jn 12, 48.
  4. Jn 1,5; Jn 3, 20 i 36; 1 Jn 2, 23.
  5. Stihira na večernji svete Pedesetnice
  6. Kol 1,28.
  7. Ps 11,1
  8. Pim 3, 11-18.
  9. Gal 5, 24.
  10. Post 6, 3.
  11. Ef 4, 30; 1 Sol 5, 19.
  12. 1Kop 15,41.
  13. Mt 16, 3.
  14. Jn 12, 35, 36.
  15. Ef 4, 14.
  16. Mt 24, 16.

4 komentar(a)

  1. Vladimir Smiljanić

    jednostavno: Slava i Hvala Bogu milom našem za sve !!!

  2. Pingback: MOLITVA PROGONJENOG ČOVEKA | duhovna oaza

  3. Pingback: Žitejsko more – Podvižnička slova

  4. Pingback: Rasejan i usredsređen život – Podvižnička slova

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *