Tumačenje prirode Svete Tajne Krštenja

Pitanje:
Pomaže Bog poštovani oci, blagoslovite! Zavezao sam u svojoj glavi čvor i ne mogu da ga odvežem, pa se nadam vašoj pomoći. Na radiju Slovoljubve (radio Eparhije Beogradko-Karlovačke) je gostovala sestra, koja je prešla iz katoličke u Pravoslavnu veru. Opisivala je da se nije ponovo krstila, nego je izvršen neki obred (verovatno Sveta Tajna Miropomazanja) , jer Pravoslavna Crkva priznaje krštenje obavljeno u katoličkoj crkvi. Dozvolite mi da postavim suštinska pitanja. Šta je Crkva? Šta su Svete Tajne? Crkva je, kako sam shvatio, Bogočovečanski organizam, zajednica ljudi i Boga u jednoj simbiotičkoj vezi, da se tako irazim. Osnova Crkve je zajednica, koja se ogleda u zajedničkoj ljubavi i ispovedanju vere, a sve to pečati Duh Sveti. Otac je Crkvu ljudima darovao kao metodu, ali i krajnji cilj spasenja. Sin, Hristos, je glava Crkve, a Sveti Duh je taj kojim se sve u Crkvi svršava. Znam da Crkva nije ograničavajući faktor Božijoj ljubavi i blagodati. Bog voli sve ljude i svima želi spasenje (pravednika grli, a grešnika miluje) . Svestan sam da Božija Blagodat i Duh Sveti postoje i van Crkve, razlika je u tome što je to onda izuzetak, dok je u Crkvi to pravilo. Svete Tajne su upravo nešto što iz toga proizilazi – nevidljiva Božija Blagodat, koja nam se dariv, a mi je iskamo kroz neku od formi i formula Svete Tajne, Duh Sveti je dariva. Sveta Tajna samo i jedino može biti svršena svetotajinski, ako je u Crkvi i ako izvire iz Crkve. Sledeće pitanje je: Ko je katolička crkva? Da li je u jedinstvu sa Crkvom ili ne? Da li mogu da postoje dve Crkve? Mislim da je i u prvom i u drugim slučaju odgovor: Ne. Jer niti se ispoveda zajednička vera: od Simbola Vere (oni spore Duha Svetog, koji suštinski čini Crkvu) , niti postoji bogoslovsko-teološko slaganje (papski primat, čistiliše, itd.) niti imamo iste plodove (Mat. 7, 16) – Krstaški ratovi, inkvizicije, Protestantizam. I što je najvažnije: nemamo Crkveno-Liturgijsko jedinstvo. Ako je sve tako, onda nismo jedno te isto, zar ne? Trudim se da volim sve ljude podjednako (koliko mogu, ovako čađava srca) , onako kako Gospod zapoveda. Iskreno želim da svi budemo jedno, kao što i sam Gospod želi. Nisam ostrašćen antiekumenista, ali smatram da do jedinstva mora da dođe na pravi način. Ne da smo samo prosto zajedno, neko da budemo zajedno u Veri i Istini. Ne pravim deobu na njih, koji su kao loši, i na nas, koji smo kao dobri, samo podvlačim da od 1054. g. pa do danas oni nisu Crkva, daće Bog pa će opet biti. Srž moje zbunjenosti je u sledećem. Ako oni nisu Crkva i ako Sveta Tajna može samo iz Crkve da iznikne (kao pravilo, ne mislim na izuzetke kao što je, recimo, Sv. Grigorije glumac) , kako crkveno, teološki, bogoslovski, može da se objasni to što Crkva priznaje katoličko krštenje kao Svetu Tajnu? Jedini odgovor, koji sam mogao da smislim je da oni ipak nekada jesu bili Crkva i to njen vitalni deo, a da oganj, koji je na Apostole sišao na dan Pedesetnice, ipak, nije kao plamen sveće pa da se tako lako gasi. Da li kod njih i dalje tinja neka iskrica? Oprostite ako sam iz neznanja, izneo neku netačnost ili zabludu.
Damjan


Odgovor:
Dragi brate Damjane, Hvala ti na tvom opširnom pismu, u kome si izložio svoje nedoumice, pa čak i strah, kada si na radio „Slovoljubve“ čuo da, pri prelasku iz rimokatoličke konfesije u Pravoslavnu veru, nije bilo potrebno ponovno krštenje. To te je zbunilo i uplašilo, jer si pomislio da bi to moglo voditi nekom preranom pomirenju, pa čak i ujedinjenju odvojenih delova od Pravoslavne crkve. Da te odmah utešim: Toga jedinstva neće zaista dugo biti. Mnogo vremena smo proveli razjedinjeni, a još više će biti potrebno da se ponovo ujedinimo. Kad na poziv sveštenika: „Ljubimo jedni druge da bismo jednodušno ispovedali“ svi Hrišćani budu mogli zajedno da zapevaju: „Oca i Sina i Svetoga Duha, Trojicu jednosuštnu i nerazdeljivu“, kad budemo mogli da se iz jedne Čaše pričešćujemo, onda će nastupiti vreme jedinstva Crkve Hristove. Do tada živećemo jedni pored drugih, nastojaćemo na međusobnoj ljubavi, s obzirom da bez ljubavi nema ni jednodušnog ispovedanja hrišćanskih istina, pa ni zajedničke Čaše. Tvoje razmišljanje o Crkvi i Svetim Tajnama je sasvim ispravno. No tebe muči kako to da Pravoslavna crkva, čuvar istine i prave vere, može priznavati krštenje zajednice, koja se odvojila od nje i od nje se razlikuje dogmatski, disciplinski, bogoslužbeno… Pošto nema razloga da komentarišem bilo koju tvoju postavku ili tvrdnju u malo opširnijem pismu, zadržaću se samo na tvom strahovanju u vezi priznavanja krštenja obavljenog u rimokatoličkoj zajednici. Tumačeći 47. Pravilo Svetih apostola (koje glasi: Episkop, ili prezviter, ako iznova krsti onoga, koji u istini ima krštenje, ili ako ne krsti onoga, koji je od nečastivih bio oskrvnjen, neka se svrgne; jer se narugao krstu i smrti Gospodnjoj i nije razlikovao prave sveštenike od lažnih sveštenika) , najveći kanonista Srpske Pravoslavne Crkve, episkop dalmatinski Nikodim Milaš, zapisao je i ovo: „Pravila tačno opredeljuju, kakvo se krštenje, koje nije obavljeno u Pravoslavnoj Crkvi i od pravoslavnog sveštenika, ima smatrati neistinitim, te ga dakle treba ponoviti. Naredbe tih pravila imaju se strogo obdržavati i svako odstupanje od njih mora potpadati kanoničkoj kazni. Naredbe tih pravila imaju isključivo da važe pri suđenju o valjanosti krštenja, obavljenog van Pravoslavne Crkve. Između današnjih nepravoslavnih vjeroispovijedanja, s kojima smo mi u dodiru, glavno je rimokatoličko. Nikakvo saborsko pravilo sa općeobaveznim značajem nije proglasilo, da ne valja krštenje, koje je obavljeno po propisima toga vjeroispovijedanja, te stoga oni, koji iz tog vjeroispovijedanja prelaze u Pravoslavnu Crkvu, primaju se po odnosnom činu, koji je tačno propisan u trebniku, ali se krštenje njihovo priznaje, te se dakle na novo ne krštavaju.“ Neke odluke Carigradske (1756. g.) i Moskovske (1620. g.) patrijaršije, koje su bile donesene u vanrednim prilikama, ne treba uzimati za obavezne u svim Pravoslavnim Crkvama, jer se „kose sa općom praktikom istočne crkve nekolikih vijekova i mogu se smatrati samo vanrednom mjerom strogosti, neophodno izazvanom nezgodnim prilikama vremena, to iste naredbe i nemaju niti mogu imati opći značaj“. (Pravila Pravoslavne Crkve s tumačenjima, Nikodima episkopa dalmatinskoga, Knjiga 1, Novi Sad 1895. godine, strana 112–115) Na osnovu ovih pravila i tumačenja, Srpska Pravoslavna Crkva je, posle Drugog svetskog rata, odobrila sklapanje mešovitih brakova u Pravoslavnoj Crkvi, ako je drugi supružnik lice kršteno u rimokatoličkoj zajednici. Njegovo se krštenje priznaje, ali postoje izvesne administrativne procedure, pre no što brak bude zaključen u Pravoslavnoj Crkvi. Eto, dragi brate Damjane, mislim da sam ti, autoritetom velikog srpskog kanoniste, bar malo ublažio tvoje nedoumice ili, ne daj Bože, sumnje, da bi Pravoslavna Crkva mogla izdati svoju pravoslavnost i podleći latinskoj prevari. Mi čvrsto verujemo u „Jednu, Svetu, Sabornu i Apostolsku Crkvu“, čiju čistotu ćemo braniti i po cenu života. Blagoslov Gospodnji i milost Njegova da dođe na tebe i tvoju porodicu i da se radujete dolasku najsvetlijeg događaja na zemlji – rođenju Isusa Hrista. o. Dušan

Ovde napišite komentar ukoliko želite

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *